IV SA/Wa 1657/05

WyrokWSA w Warszawie2005-11-28

Skład orzekający: Anna Szymańska, Łukasz Krzycki, Aneta Opyrchał

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma kompetencję do orzekania o tym, czy zespół pałacowo-parkowy, stanowiący część majątku ziemskiego, podlegał przepisom dekretu o reformie rolnej, czy też jest to kwestia należąca do właściwości sądów powszechnych?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie ma kompetencji do orzekania o tym, czy część nieruchomości ziemskiej, w tym zespół pałacowo-parkowy, nie podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej z uwagi na jej charakter lub przeznaczenie. Postępowanie administracyjne w oparciu o § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. dotyczyło wyłącznie ustalenia, czy nieruchomość ziemska podpadała pod działanie dekretu z uwagi na wielkość jej areału. Spory dotyczące praw rzeczowych, w tym ustalenia, że dana nieruchomość z uwagi na swój charakter nie jest nieruchomością ziemską, należą do właściwości sądów powszechnych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która uchyliła decyzję Wojewody stwierdzającą, że zespół pałacowo-parkowy nie podlegał działaniu dekretu o reformie rolnej, i umorzyła postępowanie. Skarżąca M. C. zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących reformy rolnej oraz przyznanie przymiotu strony spółce "D.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie podpadania zespołu pałacowo - parkowego pod działania dekretu o reformie rolnej - skargę oddala - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - po rozpatrzeniu odwołania "D." Sp. z o.o. w C. - uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004r. stwierdzającą, że zespół pałacowo-parkowy położony w K., gmina K., powiat K., na działce nr [...] (aktualne oznaczenie), o pow. [...] ha, będący przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własnością M. C., zapisany w dniu przejęcia w księdze wieczystej K., nie podpadał pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., nr 3, poz. 13) i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, iż kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, lecz obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu pierwszej instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. Stosownie do powyższego organ odwoławczy rozstrzygnięcie Wojewody [...] uznał za nieprawidłowe z uwagi na niezgodność z przepisami prawa, w szczególności wadliwą wykładnię § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, poz.51). Wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r., zgodnie z którym pod działanie dekretu podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. W przypadku ustalenia, że dana nieruchomość posiada ww. cechy, nieruchomość taka przechodziła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa i wraz z budynkami, inwentarzem żywym oraz przedsiębiorstwami przemysłu rolnego była obejmowana zarządem państwowym. Następnie organ podał, iż dekret z dnia 17 stycznia 1945r. (Dz.U. nr 3, poz. 9) dokonał zmiany w dekrecie z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, m.in. poprzez skreślenie w art. 2 ust. 1 w zdaniu pierwszym wyrazów "o charakterze rolniczym". Zatem z chwilą dokonania tej zmiany przejęciu podlegały szeroko pojęte nieruchomości ziemskie, czyli i takie, które nie posiadały charakteru rolniczego. Nadto, jak wynika z treści art. 1 dekretu z dnia 6 września 1944r., przejmowana na cele reformy rolnej nieruchomość ziemska nie oznaczała tylko i wyłącznie nieruchomości rolnej, przeznaczonej na powiększenie istniejących gospodarstw rolnych lub tworzenie nowych gospodarstw indywidualnych w drodze nadania ziemi. Ustawodawca za nieruchomość ziemską uznawał nie tylko użytki rolne, ale również tereny z zabudowaniami i to nie tylko gospodarczymi, wchodzącymi w skład majątku o charakterze rolniczym. Dla tworzenia wymienionych w art. 1 dekretu ośrodków przejmowane były zabudowania, w tym pałace, dwory czy wille, z reguły położone w parku, stanowiące przed przejęciem na własność państwa tzw. ośrodek majątku, będący siedzibą jego właściciela. Za taką definicją nieruchomości ziemskiej przemawia również treść art. 6 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ stanął na stanowisku, iż zgodnie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, orzekanie w sprawach czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e należy w pierwszej instancji do kompetencji wojewódzkich urzędów ziemskich. Przepis ten jasno stanowi, iż wojewódzki urząd ziemski (obecnie wojewoda) orzekał o całej nieruchomości, nie zaś o jej części. Jeśli strona kwestionowała, iż nieruchomość ziemska której była właścicielem niesłusznie przeszła na własność Państwa z mocy prawa, musiała udowodnić iż nieruchomość ta nie spełniała norm obszarowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit e dekretu. Strona ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w tymże przepisie - stosownie do § 6 ww rozporządzenia - winna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie dowodów pomiarowych na swój koszt. Zdaniem organu z przepisu tego wynika, iż tylko w przypadku kwestionowania całego obszaru przejętej nieruchomości, można było domagać się jej wyłączenia spod przejęcia na cele reformy rolnej. Przepis ten nie dopuszczał natomiast możliwości kwestionowania prawidłowości przejęcia na rzecz Państwa budynków czy też zespołów pałacowo-parkowych. W rozstrzygnięciu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na poparcie zajętego stanowiska, powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001r., sygn. akt IV SA 215/99, w którego uzasadnieniu stwierdzono, iż "unormowania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ograniczyły kognicję organów administracji publicznej wyłącznie do orzekania o zaistnieniu bądź nie zaistnieniu przesłanek z art. 2 ust. 1 lit. e tego dekretu, a więc w kwestii czy z uwagi na obszar majątku ziemskiego podlegał on czy też nie podlegał działaniu dekretu. Do właściwości organów administracji publicznej nie należy zatem badanie innych żądań byłych właścicieli, w tym czy niektóre z tych nieruchomości nie były związane z majątkiem ziemskim". Nadto, przytoczył aktualne orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (np. wyrok z dnia 15 grudnia 2004r., sygn. akt IV SA/Wa 353/04; z dnia 16 grudnia 2004r., sygn. akt IV SA/Wa 627/04; z dnia 16 grudnia 2004r., sygn. akt SA/Wa 410/04), który stoi na stanowisku, iż brak jest podstawy prawnej w przedmiocie orzekania przez organ administracyjny co do części przejętej w trybie reformy rolnej nieruchomości, czyli nie ma podstaw do stosowania § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. do rozstrzygnięcia sporów dotyczących praw rzeczowych, w tym do ustalenia, że dana nieruchomość z uwagi na swój charakter nie jest nieruchomością ziemską i nie stanowi jej części składowej. Roszczenia te mają charakter cywilny, w związku z tym dochodzić ich można na właściwej dla nich drodze, to jest postępowania przed sądem powszechnym, w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, powództwa windykacyjnego, czy też poprzez żądanie ustalenia prawa. Skoro Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] czerwca 2004r. stwierdził, iż przedmiotowy zespół pałacowo-parkowy położony w K., wchodzący w skład majątku M. C. nie podpadał pod przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, czyli orzekł co do części nieruchomości ziemskiej, nie zaś co do całości, organ odwoławczy - w świetle przedstawionych wywodów - uznał, iż w przepisach administracyjnego prawa materialnego brak jest normy kompetencyjnej, upoważniającej organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. M. C. w skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2005r. wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie: 1) art. 28 i 29 kpa i art. 64 ust. 2 Konstytucji przez przyjęcie, że firma "D." ma przymiot strony w postępowaniu i mogła skutecznie złożyć odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Wojewodę [...]. Przyznanie tego przymiotu firmie "D." stanowi naruszenie zasady równości ochrony prawnej wyrażonej w Konstytucji. Skarżąca wskazała, iż firma "D." ma jedynie interes faktyczny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, natomiast nie ma interesu prawnego. W tym przedmiocie powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1995r., sygn. akt I SA 1326/93, w którym wyraźnie stwierdzono, iż "pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku", jak również na wyrok NSA z dnia z dnia 2 września 1994r., sygn. akt II SA 2486/92, w którym wskazano iż "decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z powołaniem się na § 5 cytowanego rozporządzenia z 1 marca 1945r. nie dotyczy praw beneficjariuszy reformy rolnej, bo nie byli oni właścicielami nieruchomości przed wejściem w życie dekretu o reformie rolnej, lecz tylko ich interesu faktycznego."; 2) § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 o przeprowadzeniu reformy rolnej przez błędną wykładnię tych przepisów i przyjęcie, że w ich trybie można orzekać jedynie o całości majątku, a nie o "danej nieruchomości". Reforma rolna została przeprowadzona w sposób godzący w podstawowe prawa i wolności człowieka, dlatego zawężająca interpretacja § 5 cytowanego rozporządzenia, stanowiącego jeden ze środków ochrony prawnej obywateli, godzi w te prawa i wolności. Tryb przewidziany w § 5 powołanego rozporządzenia różni się od środków ochrony prawnej przewidzianych w prawie cywilnym i nie wyklucza drogi postępowania przed sądami powszechnymi. Ten środek ochrony prawnej, stanowiący gwarancję proceduralną, różni się od drogi sądowej chociażby tym, że postępowanie administracyjne jest bezpłatne, a poza tym nie zmierza on bezpośrednio do zaspokojenia żadnego roszczenia cywilnoprawnego; 3) art. 2 ust 1 lit e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej z dnia 6 września 1944r. przez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomości ziemskie", sprzeczną z wykładnią przyjętą w Uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990, sygn. akt 3/89 OTK 1990 poz. 26 oraz przez rozszerzającą interpretację celów reformy rolnej; 4) art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993, nr 61, poz. 284 ze zm.) przez przeprowadzenie takiej wykładni § 5 powołanego rozporządzenia, która pozbawia stronę środka odwoławczego w stosunku do działań administracji państwowej; 5) art. 107 § 3 kpa przez odniesienie się merytoryczne do uzasadnienia zaskarżonej decyzji, bez odniesienia się do faktów, które organ uznał za uzasadnione oraz niespójność uzasadnienia, w którym z jednej strony organ przyjmując, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, jednocześnie uzasadnia merytorycznie inne niż w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie, tak jakby merytorycznie rozpoznawał sprawę. W kwestii orzecznictwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (cytowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), skarżąca podkreśliła iż pomimo tego, że zawiera ono nowe stanowisko podzielające pogląd organu w zakresie interpretacji § 5 i § 6 rozporządzenia, nie jest orzecznictwem utrwalonym. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna, albowiem decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2005r. nie narusza prawa, a zatem i przepisów powołanych przez skarżącą w skardze. Jak słusznie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej decyzji wskazał obowiązkiem organu odwoławczego - wynikającym z zasady dwuinstancyjności unormowanej w art. 15 kpa - było ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Stosownie do art. 19 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest do kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Zaniechanie zbadania przez organ właściwości, którego następstwem może być jej brak w danej sprawie, powoduje że decyzja wydana w takim postępowaniu dotknięta jest nieważnością. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie decyzja Wojewody [...] - jako organu pierwszej instancji - została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, jako że brak było podstaw do rozpoznania przedmiotowej sprawy w drodze postępowania administracyjnego. Skoro więc zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania decyzję organu pierwszej instancji - jak słusznie uczynił organ odwoławczy - należało uchylić i postępowanie administracyjne umorzyć. Nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni przeznaczone zostały na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na własność Skarbu Państwa przechodziły bezzwłocznie i przewłaszczenie ich następowało z mocy prawa, z chwilą wejścia w życie tego dekretu. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. - będące przepisem wykonawczym do dekretu PKWN - w § 6 przewidywało dopuszczalność złożenia przez osobę zainteresowaną wniosku o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Wniosek ów w myśl § 5 tegoż rozporządzenia był rozpoznawany w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygnięcie o tym czy nieruchomość podpada pod działanie dekretu zapadało w formie decyzji administracyjnej, od której przysługiwało odwołanie do organu wyższego stopnia. Tak więc zgodnie z § 5 omawianego rozporządzenia na wniosek strony organ administracji mógł orzec o tym czy "dana nieruchomość" podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, który statuował przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich, przyjmując jako kryterium tego przejścia wielkość jej areału, w tym wielkość użytków rolnych. Wprawdzie w § 5 rozporządzenia jest mowa o orzekaniu "w sprawach czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e" dekretu, co mogłoby sugerować, że przepis ten dopuszcza również rozstrzyganie o tym czy określona część majątku ziemskiego nie podpada pod działanie dekretu, z uwagi na swój charakter, czy społeczno gospodarcze przeznaczenie, to jednak zestawienie treści tego uregulowania z § 6 rozporządzenia wyraźnie wskazuje, że decyzja przewidziana w § 5 może dotyczyć wyłącznie podpadania pod działanie dekretu nieruchomości ziemskiej w odniesieniu do powierzchni gruntów, jaki ona obejmuje. Pierwszy z wymienionych przepisów nakłada na stronę, składającą wniosek wszczynający postępowanie, obowiązek przedłożenia dowodów stwierdzających dokładny obszar nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, z czego jednoznacznie wynika, że przedmiotem postępowania może być wyłącznie orzeczenie o tym czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z uwagi na wielkość powierzchni gruntów składających się na ten majątek ziemski. Omawiany § 6 posługuje się również określeniem "dana nieruchomość, jakie zawiera § 5 rozporządzenia, jednak również zestawienie treści obu tych uregulowań i odniesienie ich do treści art. 2 ust 1 lit. e dekretu prowadzi do wniosku, że sformułowanie "dana nieruchomość" oznacza nieruchomość ziemską objętą wnioskiem o stwierdzenie w przedmiocie podpadania pod działanie dekretu z uwagi na jej areał gruntów. Kierując się taką wykładnią omawianych przepisów skład orzekający w rozpoznawanej sprawie przyjął, że przewidziana w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1marca 1945r. decyzja może wyłącznie rozstrzygać o tym czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust.1 lit. e dekretu z uwagi na wielkość jej areału, w tym użytków rolnych, a nie ze względu na charakter nieruchomości ("jej ziemskość"). Złożony w rozpoznanej sprawie wniosek o ustalenie, że część nieruchomości ziemskiej położonej w K., o pow. [...] ha, na której usytuowano zespół pałacowo-parkowy, nie wchodziła w skład majątku ziemskiego podlegającego działaniu dekretu o reformie rolnej i nie mogła być przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów tego dekretu jest żądaniem rozstrzygnięcia sporu o prawa rzeczowe, a zatem sporu cywilnego. Zgodnie z art. 2 § 1 i 3 kpc do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych lub Sądu Najwyższego, a także jeżeli przepisy szczególne nie przekazują ich do właściwości innych organów. Drogę postępowania administracyjnego dla rozstrzygania o prawach rzeczowych (własności) przewidziano - o czym była mowa wyżej - w § 5 rozporządzenia do nieruchomość ziemskich w zakresie objęcia ich działaniem art. 2 ust 1 lit. e dekretu z uwagi na wielkość powierzchni majątku ziemskiego. Zatem, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do stosowania tego przepisu do rozstrzygania o innych sporach dotyczących praw rzeczowych, w tym do ustalania, że dana nieruchomość z uwagi na swój charakter nie jest nieruchomością ziemską i nie stanowi jej części składowej. Nie oznacza to, że w ogóle jest wyłączone dochodzenie roszczeń z tytułu prawa własności do tych części nieruchomości, które nie miały charakteru nieruchomości ziemskich, a które w powołaniu na uregulowania dekretu zostały faktycznie przejęte przez państwo, bowiem ani dekret, ani wydane na jego postawie przepisy wykonawcze, nie wykluczyły dochodzenia tych roszczeń o charakterze cywilnych na właściwej dla nich drodze, to jest w postępowania przed sądem powszechnym, na przykład w powództwie o uzgodnienie treści wpisu w księdze wieczystej lub windykacyjnym. Postawiony przez skarżącą zarzut niespójności uzasadnienia, jako że z jednej strony organ przyjął że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, a z drugiej odniósł się merytorycznie do istoty sprawy, poruszając kwestie zasadności przejmowania danych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, uznano za bezzasadny. Wymienione kwestie nie miały znaczenia dla meritum rozstrzygnięcia, w związku z tym odniesienie się do nich stanowiło naruszenie art. 107 § 3 Kpa. Należy też zauważyć, iż ocena prawna wyrażona w tej materii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest wiążąca w przypadku innego postępowania sądowego. Pozostała ona także poza zakresem oceny Sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Stwierdzenie przez Sąd Administracyjny uchybienia przepisów postępowania, które nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, nie może więc prowadzić do uchylenia zaskarżonego aktu. Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej odnośnie braku przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym po stronie "D." Sp. z o.o. w C., która wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Jak słusznie sama skarżąca zauważyła, powołując się w tej materii na orzecznictwo NSA, pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 kpa może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Zatem w ocenie Sądu interes prawny w sprawie, oprócz spadkobierców właścicieli spornego zespołu pałacowo-parkowego, ma również obecny właściciel nieruchomości, czyli powołana spółka (co m. in. wynika ze znajdującego się w materiale dowodowym sprawy wypisu z rejestru gruntów). Oznacza to, iż organ drugiej instancji uznając odwołanie spółki za dopuszczalne, w konsekwencji rozpoznając je merytorycznie, nie naruszył także art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, stanowiącego iż własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej, jako że po stronie odwołującej się interes prawny wywodzi się właśnie z prawa własności. W tym stanie rzeczy skargę - na mocy art. 151 p.p.s.a. - oddalono.

Powołane przepisy

art. 138 § 1 pkt 2art. 105 § 1art. 2 ust. 1art. 1art. 6art. 28art. 64 ust. 2 Konstytucjiart. 28 Kpart. 2 ust 1art. 13art. 107 § 3 kpart. 1 § 1

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło