II OSK 255/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Dudek Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 2433/01 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 listopada 2005 r. oddalił skargę W. M. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2001 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] września 2000 r. wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawiającą skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD decyzją z dnia 4 maja 1976 r. z tytułu działalności w ruchu oporu w okresie od 10 lipca 1944 r. do 15 stycznia 1945 r. oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 10 marca 1945 r. do 15 października 1947 r. w związku z pełnieniem służby w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że stosownie do treści art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a pow. ustawy osobom, które pełniły służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego nie przysługują uprawnienia kombatanckie i są takich uprawnień pozbawione z każdego tytułu. Oznacza to pozbawienie uprawnień kombatanckich także tych, które przyznane zostały za działalność przed rozpoczęciem służby w aparacie bezpieczeństwa. Na poparcie tej tezy Sąd I instancji przywołał liczne orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednocześnie Sąd I instancji wyjaśnił, że jedyną możliwość zachowania uprawnień kombatanckich przez osoby zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego przewidziano w art. 21 ust. 3 pkt 1 pow. ustawy, w myśl którego nie pozbawia się uprawnień kombatanckich takich osób, jeśli przedłożą dowody, że do pracy w organach bezpieczeństwa zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe. Skarżący takich dowodów nie przedłożył, a nawet nie powołał się na takie okoliczności, mimo iż o możliwości takiej został poinformowany w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł W. M. zarzucając, że wyrok Sądu I instancji wydany został z naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie art. 1 ust. 2 pkt 1 i 3 w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a przez wadliwą jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, bez wskazania jednak, który przepis został, w ocenie skarżącego, naruszony. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący jako żołnierz III Brygady AL brał udział w bitwie w okolicach G., zaś po wyzwoleniu otrzymał rozkaz zgłoszenia się do służby zasadniczej w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w K. i tę służbę odbywał do jesieni 1947 r. biorąc udział w zwalczaniu band UPA w ramach akcji "Wisła". Zdaniem skarżącego uwzględnienie tych faktów "eliminowałoby przyjęcie, że pełnił on typowe obowiązki funkcjonariusza PUBP". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Żadna z powoływanych w skardze kasacyjnej okoliczności dotycząca rzekomo przymusowego wcielenia skarżącego do służby w organach bezpieczeństwa jak i udziału skarżącego w walkach z UPA nie była dokumentowana ani nawet podnoszona przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Nawet jednak zakładając, że takie okoliczności miałyby miejsce, to nie uzasadniałyby one zachowania przez skarżącego uprawnień kombatanckich. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a cyt. ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944–1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach urzędów bezpieczeństwa. Z przepisów tych wynika, że z zastrzeżeniem przepisu art. 21 ust. 3 pow. ustawy pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje ze względu na sam fakt służby w strukturach urzędu bezpieczeństwa, niezależnie od okoliczności, w jakich zainteresowana osoba podjęła tę służbę i niezależnie od charakteru wykonywanych prac czy czynności, w szczególności czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Sama przynależność do struktur urzędu bezpieczeństwa stanowi bowiem obligatoryjną przesłankę do wydania przez właściwy organ decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i przekreśla wcześniejsze zasługi, które mogłyby stanowić tytuł do zachowania tych uprawnień, gdyby nie zachodziła ta przesłanka. W sprawie niniejszej niesporne jest, że skarżący pracował w organach bezpieczeństwa publicznego w okresie od 10 marca 1945 r. do 15 października 1947 r. Okoliczność tę stwierdzają przedłożone przez niego zaświadczenia: z dnia 15 października 1947 r. wydane przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa w K. oraz z dnia 15 marca 1975 r. wydane przez KWMO w K. podające dodatkowo, że skarżący "brał udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. W czasie referendum i wyborów do Sejmu zabezpieczał obwody wyborcze". Sam skarżący w deklaracji członkowskiej do ZBoWiD podaje: "po wyzwoleniu Polski wstąpiłem do Służby Bezpieczeństwa i brałem udział w walce z reakcyjnym podziemiem". Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.