I GSK 605/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-02-06

Skład orzekający: Kazimierz Brzeziński, Joanna Kabat-Rembelska, Rafał Batorowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji wymierzającej opłatę manipulacyjną dodatkową, złożony w trybie art. 265- Kodeksu celnego, może być uwzględniony, jeśli strona nie wykazała istnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego uzasadniającego takie uchylenie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji wymierzającej opłatę manipulacyjną dodatkową, złożony w trybie nadzwyczajnym art. 265- Kodeksu celnego, nie może być uwzględniony, jeśli strona nie wykazała istnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Sąd podkreślił, że interes publiczny przemawia za pewnością prawa i trwałością decyzji ostatecznych, a tryb z art. 265- Kodeksu celnego nie służy ponownej kontroli prawidłowości wydanej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący K. C. prowadzący Agencję Celną złożył wnioski o uchylenie ostatecznych decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie z 1999 r. wymierzających mu opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe wykonywane poza siedzibą urzędu. Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie odmówił uchylenia tych decyzji, a Dyrektor Izby Celnej w Warszawie utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński Sędziowie Joanna Kabat-Rembelska NSA Rafał Batorowicz (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. C. - [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 1063/05 w sprawie ze skargi K. C. -[...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1063/05, oddalił skargę [...] K. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z 31 stycznia 2005 r., nr [...] w zakresie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy. Decyzjami z 23 grudnia 1999 r. nr [...] oraz z 24 grudnia 1999 r. nr [...], 27 grudnia 1999 r. nr [...], 28 grudnia 1999 r. nr [...], 29 grudnia 1999 r. nr [...], 30 grudnia 1999 r. nr [...], 31 grudnia 1999 r. nr [...], 11 grudnia 1999 r. nr [...], 13 grudnia 1999 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie, na podstawie art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej: o.p.), art. 275 § 4 pkt 5 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm., dalej: k.cel.), § 7 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne (Dz. U. Nr 139, poz. 937) w związku z zarządzeniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 8 października 1997 r. w sprawie warunków, jakie musi spełniać miejsce wyznaczone lub uznane przez organ celny oraz wypadków, w których czynności przewidziane przepisami prawa celnego mogą być wykonywane w tym miejscu (M. P. Nr 76, poz. 720), wymierzył [...] K. C., prowadzącemu Agencję Celną, opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego IX w Błoniu podejmowane na wniosek poza siedzibą urzędu celnego. W dniu 20 stycznia 2003 r., data pism 2 grudnia 2002 r., [...] K. C., w trybie art. 265- § 1 k.cel., złożył do Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie wnioski o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie oraz o zwrot pobranych opłat. Decyzjami z 6 maja 2003 r. (nr:[...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. Po połączeniu, postanowieniem z dnia 15 lipca 2004 r., wyżej wymienionych spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Celnej w Warszawie w dniu 31 stycznia 2005 r. wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p., art. 246 § 2, art. 2651, art. 262 k.cel. w związku z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), po rozpatrzeniu odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie, utrzymał w mocy wymienione wyżej decyzje organu celnego I instancji. W skardze z dnia 23 lutego 2005 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 31 stycznia 2005 r. oraz utrzymane przez nią w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie z dnia 6 maja 2003 r., [...] K. C. wniósł o stwierdzenie nieważności skarżonych decyzji lub o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi podtrzymano zarzut wyrażony we wnioskach, polegający na tym, że wydania decyzji nie poprzedziło ani wszczęcie postępowania, ani zapoznanie strony z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Ponadto zdaniem skarżącego bezzasadnie przyjęto, że wniosek o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do pracy w miejscu uznanym jest równocześnie wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych. Skarżący stwierdził również, że jego ważny interes przejawia się w odwróceniu finansowych skutków niekorzystnego i nieuzasadnionego obciążenia z tytułu przedmiotowych opłat. Oddalając skargę [...] K. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z 31 stycznia 2005 r. Sąd podkreślił, że postępowanie przed Sądem w niniejszej sprawie dotyczyło decyzji wydanej na podstawie art. 265- k.cel., a więc w trybie nadzwyczajnym. Decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie wymierzające opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec nieskorzystania przez stronę ze środków odwoławczych. W dniu 20 stycznia 2003 r., data pism 2 grudnia 2002 r., [...] K. C. wystąpił z wnioskami o uchylenie ostatecznych decyzji wymiarowych w trybie art. 265- k.cel. oraz o zwrot pobranych opłat. Sąd stwierdził, że możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 265- k.cel. uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawidłowości decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Negatywną przesłanką jest natomiast zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych. Sąd stwierdził, że przesłanka "ważnego interesu strony", do której odwoływał się skarżący składając wniosek o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie art. 265- k.cel. nie została prawnie zdefiniowana, podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu publicznego". Biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 265- k.cel. tryb ma charakter nadzwyczajny, Sąd przyjął, że badanie przesłanki "ważnego interesu strony", jak i "interesu publicznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Sąd zwrócił uwagę, że wnioski o uchylenie decyzji wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe skarżący złożył dopiero po trzech latach od ich wydania. Podkreślił, iż strona w uzasadnieniu wniosków nie wskazywała, że za uchyleniem decyzji ostatecznych przemawia jej "ważny" interes w rozumieniu art. 265- k.cel. Nie wykazała też, aby ten ważny interes powstał w dacie złożenia w tym trybie wniosku lub aby w tej dacie stał się ważny. Przewidziany w art. 265- k.cel. tryb jest trybem nadzwyczajnym oraz stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej. Celem trybu nadzwyczajnego z art. 265- k.cel. nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji. Sąd wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 265- k.cel. jest decyzją o charakterze uznaniowym, a w ocenie Sądu organ nie przekroczył granic swobody uznania zakreślonych w art. 265- k.cel. Sąd odniósł się także do kwestii występowania w sprawie "interesu publicznego" wskazując, że pojęcie to oprócz aspektu społecznego, obejmuje również kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa. W interesie publicznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów publicznych. O takim rozumieniu pojęcia interesu publicznego świadczy cały szereg uregulowań zawartych tak w Ordynacji podatkowej, jak i w Kodeksie celnym, ściśle reglamentujących lub zgoła wykluczających po upływie określonego okresu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej - nawet wadliwej. W kontekście interesu publicznego Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organy celne na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 k.cel. pobierały opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności wykonywane poza siedzibą urzędu celnego. Sąd wskazał, że określenie "siedziba urzędu celnego" jako "miejsce inne niż urząd celny" została zakwestionowana w orzeczeniu Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. V SA 2690/99. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielił badający sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. III RN 54/01. W powołanych wyrokach wyrażony został pogląd, iż pojęcie "poza siedzibą urzędu celnego", interpretowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenie ich siedzib (Dz. U. Nr 162, poz. 1122), oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny, a nie miejsce pod innym adresem w tej samej miejscowości. Sąd podkreślił jednak, iż w przedmiotowej sprawie decyzje dotyczyły wymierzania opłat manipulacyjnych dodatkowych za czynności służbowe podejmowane w innej miejscowości, t.j. w W. koło Błonia. W związku z tym, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występuje "interes publiczny", który umożliwiałby wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 k.cel. Wskazując na powyższe okoliczności Sąd uznał, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała ani interesu publicznego ani swojego ważnego interesu, który uzasadniałby wzruszenie ostatecznej decyzji i wobec braku podstawowej przesłanki z art. 265- § 1 k.cel. wniosek strony o zmianę lub uchylenie tej decyzji nie mógł być uwzględniony. Sąd I instancji podniósł również, że decyzja wydawana na podstawie art. 2651 k.cel. jest decyzją o charakterze uznaniowym, bowiem w przepisie tym ustawodawca stwierdził, że przy spełnieniu określonych przesłanek decyzja ostateczna "może" być uchylona lub zmieniona. W judykaturze oraz w doktrynie przyjmuje się zatem, że nawet w sytuacji spełnienia przesłanek określonych w art. 2651 k.cel., organ może, ale nie musi wzruszyć decyzji ostatecznej. Tak szeroko zakreślona sfera możności postępowania organu sprawia, że sądowa kontrola wspomnianej decyzji jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy w sprawie orzekał organ właściwy, czy zastosowano odpowiednie przepisy prawa oraz czy nie miały miejsca tego rodzaju naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogły istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. W związku z tym, że takich uchybień w zaskarżonej decyzji nie stwierdzono, również i z tej przyczyny skarga strony nie mogła zostać uwzględniona. Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut, że w miejscu uznanym [...] funkcjonariusze celni podejmowali czynności "kontroli celnej", nie wykonywali natomiast "czynności służbowych", Sąd uznał bowiem, że wszystkie czynności wykonywane przez funkcjonariuszy celnych w celu realizacji zadań przypisanych organom celnym przez Kodeks celny, np. wykonywanie zadań z zakresu kontroli celnej, stanowią czynności służbowe funkcjonariuszy celnych. Za nietrafny uznał Sąd także zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji, bowiem istotą miejsca uznanego jest uzyskanie przez podmiot zainteresowany korzyści w postaci ułatwienia w dokonywaniu odprawy towarów, a w konsekwencji przewagi rynkowej nad podmiotami pozbawionymi udogodnień związanych z prowadzeniem miejsc uznanych. Zdaniem Sądu jednoznacznie wskazuje to na niezasadność zarzutu dyskryminacji w sytuacji, gdy to skarżący decydował o miejscu dokonania odprawy towarów. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 276 § 1 k.cel. Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał, aby opłaty manipulacyjne dodatkowe zostały wyliczone nieprawidłowo. Organy celne wyliczyły i pobrały opłaty w oparciu o stawkę celną godzinową na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 14 listopada 1997 r. Ponadto skarżący nie wykazał, ażeby przekraczały one 40% wartości towaru, w związku z czym zarzut ten, w ocenie Sądu, jest niezasadny. W odniesieniu do podniesionego przez skarżącego zarzutu, że postępowanie w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej nie zostało prawidłowo wszczęte oraz, że nie zagwarantowano w nim czynnego udziału strony, Sąd stwierdził, że organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie funkcjonariuszy celnych do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 k.cel. W kontekście powyższego Sąd stwierdził, że składając takie wnioski skarżący musiał się liczyć z tym, że organy celne taką opłatę pobiorą. Ponadto Sąd podkreślił, że nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. W sprawie decyzje w I instancji wydane zostały przez Naczelnika Urzędu Celnego, a w wyniku złożenia przez stronę odwołania od tych decyzji, jako organ II instancji, orzekał Dyrektor Izby Celnej. Orzeczenia dotyczyły odmowy uchylenia w trybie nadzwyczajnym art. 2651 k.cel. decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych. Sąd podniósł, iż wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu pobranych opłat manipulacyjnych dodatkowych, mogłoby nastąpić dopiero po wzruszeniu decyzji ostatecznych o ich wymiarze, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Odnosząc się do zarzutów natury procesowej Sąd I instancji stwierdził, iż nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. [...] K. C. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając go w całości i zarzucając, że został on wydany z: I. Naruszeniem przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która naruszyła art. 265- Kodeksu celnego w ten sposób, że błędnie odmawiając zastosowania tego przepisu bezpodstawnie odmówiła uchylenia i zmiany decyzji wymierzającej firmie opłaty manipulacyjne; 2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. przez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, naruszającej rażąco przepisy o postępowaniu, tj. art. 263- Kodeksu celnego, art. 120 - 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 k. cel., które to naruszenia, wbrew osądowi WSA, miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem: - decyzja Dyrektora Izby Celnej (jak również decyzja organu I instancji) nie zawierała dostatecznych ustaleń faktycznych i prawnych, w zakresie wnioskowanym przez stronę, a odnoszących się do przesłanek wymiaru opłat tj. rodzaju czynności wykonywanych przez funkcjonariuszy celnych (czynności służbowe - czynności kontroli celnej) w miejscu uznanym [...] oraz wartości celnej towarów, mającej bezpośredni wpływ na wysokość opłat manipulacyjnych dodatkowych, przez co decyzja ta naruszała art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej; - Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 265- Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia przez niewłaściwe zastosowanie (Dz. U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.) był Dyrektor Izby Celnej; tym samym postępowanie organów celnych w przedmiotowej sprawie naruszało w szczególności art. 120 Ordynacji podatkowej; - organy celne błędnie przyjęły, że wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej nastąpiło na wniosek skarżącego w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego oraz, że postępowanie prowadzące do wydania decyzji nie wymagało zachowań zgodnych z normami wyrażonymi w art. 122, art. 123 § 1, 200 § 1 Ordynacji podatkowej; - materialnoprawną podstawą skarżonych decyzji był art. 246 § 2 Kodeksu celnego, formułujący jednoznaczną dyspozycję zwrotu należności celnych w przypadku, gdy w chwili ich uiszczenia nie były one prawnie należne. Zdaniem skarżącego, jakkolwiek przepis ten może stanowić punkt odniesienia dla oceny przesłanek zastosowania instytucji uchylenia lub zmiany decyzji, to nie powinien stanowić podstawy materialnoprawnej decyzji wydanej w trybie art. 265- Kodeksu celnego, co niewątpliwie naruszyło zasadę praworządności wyrażoną w art. 120 Ordynacji podatkowej oraz zasadę zaufania wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej i kwalifikowało decyzje organów celnych do uchylenia; 3. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez: - nierozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezbadanie zasadności zarzutu skarżącego, dotyczącego niewystąpienia istotnej przesłanki poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych, określonej w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, tj. wykonywania "czynności służbowych" przez funkcjonariuszy celnych w miejscu uznanym; - brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku istoty zawartego w skardze zarzutu dyskryminacyjnego traktowania miejsc uznanych i w konsekwencji nie odniesienie się do tegoż zarzutu . II. Naruszeniem przepisów prawa materialnego, o których mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.: 1. Naruszenie § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów przez akceptację niewłaściwego zastosowania, albowiem Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 265- Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych był, zgodnie z § 4 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów, Dyrektor Izby Celnej; 2. Naruszenie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez akceptację błędnego jego zastosowania w wyniku przyjęcia, że w miejscu uznanym wykonywane były jakiekolwiek czynności służbowe na wniosek [...] K. C.; 3. Naruszenie art. 265- Kodeksu celnego przez jego błędną interpretację, tj.: - poprzez przyjęcie, że na Firmie jako wnioskodawcy spoczywał ciężar przeprowadzania oczywistych dowodów na to, że wnioskowane uchylenie decyzji skutkować będzie zaspokojeniem zarówno ważnego, finansowego interesu strony, jak i interesu publicznego, - poprzez przyjęcie, że przesłanka interesu publicznego zasadzającego się na eliminowaniu wadliwych i szkodzących porządkowi prawnemu decyzji nie jest wystarczająca by decyzje takie uchylać, ponieważ eliminowanie decyzji godzi w pewność obrotu prawnego i gospodarczego; 4. Naruszenie artykułu 277 Kodeksu celnego poprzez akceptację niewłaściwego zastosowania i przyjęcie, iż ma on zastosowanie także do zwrotu kwot uprzednio pobranych jako opłaty manipulacyjne dodatkowe; 5. Naruszenie art. 276 § 1 Kodeksu celnego poprzez akceptację niestosowania przez organy celne zawartej tam normy, w przypadkach gdy wysokość opłat manipulacyjnych dodatkowych stanowi iloczyn liczby godzin przepracowanych przez funkcjonariuszy celnych i stawki godzinowej określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z 14 listopada 1997 r.; 6. Naruszenie art. 32 oraz art. 217 Konstytucji, w związku z art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, poprzez pominięcie normatywnej treści tych przepisów, w zakresie w jakim wynika z nich fundamentalna dla państwa prawa zasada równości wobec prawa, albowiem pobór opłat manipulacyjnych dodatkowych poza granicami administracyjnymi Warszawy realizowany był wyłącznie w miejscach uznanych, mimo że odprawy celne na wniosek stron dokonywane były także w jednostkach organizacyjnych administracji celnej oraz pominięcie fundamentalnej zasady nakładania danin jedynie w drodze ustawy. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zarzucając że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) oraz z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że skarżący wniósł o uchylenie w nadzwyczajnym trybie ostatecznych decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego IX w Błoniu podejmowane na wniosek poza siedzibą urzędu celnego. Wobec tego przesłanki uchylenia decyzji należy oceniać stosownie do art. 2651 § 1 Kodeksu celnego. Sąd I instancji trafnie stwierdził, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek zastosowania powołanego przepisu, a mianowicie tego, że za uchyleniem decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony. Ważnego interesu skarżącego nie można zrozumieć tylko w ten sposób, że uchylenie decyzji ostatecznej o wymiarze opłat, a następnie zwrot tych opłat, jest korzystne dla sytuacji finansowej skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że według takiego rozumowania, żądanie uchylenia każdej decyzji ostatecznej, nakładającej obowiązki lub inne ciężary na jednostki, spełniałoby niemal automatycznie omawiane wymaganie, zawarte w art. 2651 § 1 Kodeksu celnego. Trafne jest także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczące tego, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje kolejna przesłanka - interesu publicznego, który miałby przemawiać za uchyleniem ostatecznej decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącego, interes publiczny miałby polegać na wyeliminowaniu z obrotu decyzji ostatecznych, które, jego zdaniem, naruszają prawo. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że niewątpliwie w interesie publicznym leży, aby wydawane przez organy administracji publicznej decyzje były zgodne z prawem. Istnieją przy tym rozwiązania proceduralne, które pozwalają osiągnąć taki pożądany stan rzeczy. Należy do nich przede wszystkim uprawnienie strony do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, jak również skarga do sądu administracyjnego. Należy zauważyć, że skarżący z tych uprawnień nie skorzystał. Jak wynika z art. 128 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, decyzje od których nie służy odwołanie są ostateczne, są trwałe i ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach. W tym kontekście należy stwierdzić, że interes publiczny przemawia za pewnością prawa i trwałością decyzji ostatecznych. Jeśli chodzi natomiast o wyjątki od trwałości decyzji ostatecznej, to trzeba zauważyć, że w odniesieniu do decyzji organów administracji celnej zawierających wady, przepisy ustawowe przewidują je w razie wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 247 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego) albo wznowienia postępowania (art. 240 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego). Skarżący, kwestionując decyzje o wymiarze opłat manipulacyjnych dodatkowych, nie powołał się jednak na przytoczone wyżej przepisy, ale oparł się na art. 2651 § 1 Kodeksu celnego. Ten przepis stanowi odmienną podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej, opartej na innych przesłankach. W kontekście powołanych wyżej przepisów art. 247 i 240 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, nie jest zatem prawidłowe powołanie się przez skarżącego na podstawie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego na interes publiczny, który miałby polegać na uchylaniu ostatecznych decyzji, według twierdzeń skarżącego, niezgodnych z prawem. Powołanie się przez organy celne na art. 246 § 2 Kodeksu celnego dotyczący zwrotu należności celnych, w rzeczywistości niestosowany, było błędem, który jednak nie miał wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza wobec tego, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę nie dopatrując się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa. Przemawiają za tym zarówno ogólne względy wskazane wyżej, jak i okoliczność, że w skardze kasacyjnej nie wykazano, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo dokonując kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd I instancji trafnie stwierdził, że czynności funkcjonariuszy celnych, za które zostały pobrane opłaty manipulacyjne dodatkowe są czynnościami mieszczącymi się w ramach art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. Organy administracyjne wydające decyzje były właściwe w sprawie, której przedmiotem było uchylenie decyzji, a nie zwrot opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo orzekł, że odprawa towarów w miejscu uznanym była dokonywana na wniosek strony. Miejsce uznane było usytuowane poza siedzibą urzędu celnego, wobec czego pobranie opłaty było uzasadnione. Trafnie orzekł Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Dokonywanie odprawy celnej na wniosek strony w miejscu uznanym oznacza korzystniejszą sytuację, w porównaniu z dokonywaniem zgłoszeń w oddziale celnym. Korzyściom zainteresowanych podmiotów towarzyszy przy tym ponoszenie przez nich opłat manipulacyjnych dodatkowych. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło