II SA/Ka 2418/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Małgorzata Walentek /spr./ Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi A.S., Z.M., K. W., J. C., E.B., M.B., J.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odpadów 1. uchyla zaskarżona decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. kwotę [...] zł ([...] zł.) na rzecz skarżących tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 26 i art. 28 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628) Starosta C. zezwolił Przedsiębiorstwu A w O. na odzysk i transport odpadów innych niż niebezpieczne celem rekultywacji terenu na działkach nr [...] położonych w miejscowości K.B., gm. P. W wyniku odwołania wniesionego przez mieszkańców Sołectwa Z. w Gminie P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., zaskarżoną tu decyzją, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 umorzyło postępowanie odwoławcze z uwagi na fakt, iż nie pochodzi ono od strony prowadzonego postępowania. Organ wyjaśnił, iż odwołujący się posiadają jedynie interes faktyczny, który nie może skutkować merytorycznym rozpatrzeniem odwołania. Ponadto organ rozważył kwestie reprezentacji sołectwa jako ewentualnej strony w postępowaniu administracyjnym wskazując, że mieszkańcy nie są organem sołectwa, a tym samym nie są jednostką uprawnioną do reprezentowania sołectwa na zewnątrz, a w szczególności do wniesienia odwołania od decyzji, nawet w sytuacji gdyby sołectwo było stroną postępowania administracyjnego. Końcowo organ stwierdził, że okoliczność braku przymiotu strony postępowania stanowi przesłankę bezprzedmiotowości, która stwarza obowiązek zakończenia postępowania przez jego umorzenie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie tej decyzji podnosząc, że decyzja Starosty C. zezwalająca na wywóz odpadów przemysłowych dotyczy ich bezpośrednio i naraża na niebezpieczeństwa, na które wskazywali w odwołaniu oraz w pismach kierowanych do urzędów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy, Sąd kontroli dokonuje również z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga podlega uwzględnieniu, jeżeli niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych zaskarżony akt jest niezgodny z prawem. Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione przez skarżących, a które Sąd, jak wyżej wskazano, nie będąc związany granicami skargi wziął pod rozwagę z urzędu. Przede wszystkim wskazać przyjdzie, że warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. W przypadku gdy osoba, która nie biorąc udziału w postępowaniu administracyjnym uważa jednak, że ma interes prawny w tym postępowaniu zachowuje termin do wniesienia odwołania, gdy wniesie je w terminie w jakim mogła je wnieść strona, której jako ostatniej doręczono decyzję. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania decyzja staje się ostateczna, co oznacza że można ją wzruszyć wyłącznie w trybach nadzwyczajnych. Zatem osobie, która nie brała udziału w postępowaniu przysługiwałoby jedynie prawo żądania wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym, tj. wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wówczas w ramach tego postępowania organ bada czy osoba, która twierdzi, iż ma interes prawny lecz bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym posiada przymiot strony. Wobec powyższego organ w pierwszej kolejności powinien był zbadać zachowanie terminu do wniesienia odwołania, bowiem kontrola dopuszczalności odwołania jest pierwszą czynnością jaką podejmuje organ odwoławczy po jego wniesieniu. Z akt sprawy nie wynika, aby decyzja Starosty C. z dnia [...] r. została doręczona za pośrednictwem urzędu poczty (brak zwrotnego potwierdzenia odbioru), natomiast na odwrotnej stronie decyzji znajduje się adnotacja dotycząca jej odbioru datowana na dzień [...] r. Odwołanie podpisane przez mieszkańców sołectwa zostało nadane w urzędzie poczty [...] r.(czwartek). Z zestawienia dat wynika, że zostało ono wniesione po terminie, co skutkowałoby koniecznością wydania postanowienia o uchybieniu terminu do jego wniesienia zgodnie z art. 134 k.p.a. Na marginesie przyjdzie zauważyć, że stroną postępowania administracyjnego może być tylko ten podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa materialnego dotyczy dane postępowanie. Zatem musi istnieć bezpośredni związek materialnoprawny pomiędzy określoną przepisami prawa sferą praw i obowiązków podmiotu a aktem stosowania prawa (decyzją administracyjną). Bezpośredniość związku normy prawa materialnego z sytuacją prawną konkretnego podmiotu oraz indywidualny charakter interesu prawnego oznacza jednocześnie, że ani interesu prawnego, ani przymiotu strony nie posiada podmiot, uzasadniający swój udział w postępowaniu administracyjnym występowaniem w celu ochrony lub realizacji interesu publicznego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 5 marca 2002 r. sygn. akt II SA/Lu 1696/2000). Ponadto stosownie do art. 29 k.p.a. stronami postępowania mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne- również nie posiadające osobowości prawnej. Określenie "mieszkańcy sołectwa..." nie daje podstaw do przyjęcia, że jest to organ sołectwa - jak słusznie zauważył organ odwoławczy – ani, że jest to organizacja społeczna, którym przysługiwałoby ewentualnie prawo strony postępowania w rozumieniu art. 28 i art. 29 k.p.a., w konkretnych sprawach administracyjnych. Zatem mieszkańcy sołectwa nie mogli mieć przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Jednakże przymiot strony mogli mieć ewentualnie poszczególni mieszkańcy zgłaszający swój udział w postępowaniu, o ile to postępowanie, jak wskazano wyżej, bezpośrednio dotyczyłoby ich zindywidualizowanego interesu prawnego, a wobec tego wymagało to dokonania przez organ odwoławczy oceny, czy w sprawie pozwolenia na odzysk i transport odpadów celem rekultywacji terenu mogą brać udział w charakterze strony postępowania inne podmioty poza wnioskodawcą. Tylko w przypadku odpowiedzi twierdzącej organ powinien dokonać dokładnych ustaleń w odniesieniu do każdej osoby zgłaszającej swój udział w tym postępowaniu, w przeciwnym razie postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe podlegałoby umorzeniu. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań, przy czym zasadniczo rzeczą organu będzie wyjaśnienie kwestii zachowania terminu do wniesienia odwołania, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie odpowiednie rozstrzygnięcie w sprawie. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.