I SA/Gd 504/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Elżbieta Czapiewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Izba Skarbowa z dnia 13 marca 2003 r. nr [....] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki za zaległość w podatku od towarów i usług za sierpień 2000 r. oddala skargę Decyzją z dnia 30 września 2002r. nr [..] Pierwszy Urząd Skarbowy w G. orzekł o odpowiedzialności wiceprezesa zarządu J. S. za zaległości podatkowe spółki z o.o. "A" z siedzibą w G. z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2000r. w kwocie 239.083 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 134.684,30 zł. Po rozpatrzeniu odwołania J. S. Izba Skarbowa w G. decyzją z dnia 13 marca 2003r. nr [...] uchyliła w części rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekła o odpowiedzialności J. S. za zaległe zobowiązania spółki z o.o. "A" z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2000r.w kwocie 183.910 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 145.470,29 zł, gdyż uznała, że brak było podstaw prawnych do orzeczenia odpowiedzialności podatkowej strony z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług w kwocie 55.173 zł ustalonego decyzją wydaną w dniu 9 maja 2002r.,lj.po dacie złożenia przez J. S. rezygnacji z pełnionej funkcji wiceprezesa zarządu spółki. Organ odwoławczy wskazał, że z treści art. .116 Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 1997r.Nr 137,poz.926 ze zm.) jednoznacznie wynikało, że członkowie zarządu spółki odpowiadają za zobowiązania podatkowe tejże spółki, które powstały w czasie pełnienia przez nich powierzonych obowiązków, a z materiału dowodowego sprawy wynikało, iż w sierpniu 2000r.(w okresie, za który powstały zaległości podatkowe) strona była wiceprezesem spółki. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że krótki okres sprawowania funkcji członka zarządu, czy też brak wglądu w sprawy finansowe spółki nie zwalniały strony od ciążącej na niej odpowiedzialności, gdyż z umowy spółki (bądź ewentualnie stosownej uchwały wspólników) nie wynikało, aby strona była wyłączona z prowadzenia spraw finansowych spółki, a zwłaszcza by była pozbawiona możliwości kontroli jej zobowiązań. Podział zadań i kompetencji pomiędzy członków zarządu jest wewnętrzną sprawą spółki i nie stanowi postawy do odstąpienia od orzekania o odpowiedzialności tych członków za zaległe zobowiązania spółki Zarząd spółki z definicji jest organem uprawnionym do jej reprezentowania i prowadzenia jej spraw z należytą starannością, która wymaga takiego zorganizowania pracy, aby w sposób stały i skuteczny zapewnić sobie wpływ na spółkę, czy to przez wymianę informacji na posiedzeniach zarządu, organizację biura zarządu, czy wzajemne raportowanie. Brak zatem było podstaw do przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, mającego na celu zbadanie okoliczności świadczących o braku wpływu strony na prowadzenie spraw spółki. W toku prowadzonego postępowania podatkowego strona nie wskazała mienia spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa (postępowanie egzekucyjne zostało umorzone), nie stwierdzono również, by w stosunku do spółki "A" zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości. Nie zachodziły więc w sprawie przesłanki uwalniające J. S. od odpowiedzialności za zobowiązania spółki , której zarządu był członkiem. W skardze z dnia 22 kwietnia 2003r.do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. S. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej przez uznanie, iż ponosi on osobistą odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki z o.o. "A" jako były członek jej zarządu. Zdaniem skarżącego, który nie kwestionował, iż w okresie od 31 lipca do 23 listopada 2000r. pełnił funkcję wiceprezesa spółki, zaległość w podatku od towarów i usług nie istniała na dzień jego rezygnacji z funkcji członka zarządu, gdyż została ustalona dopiero decyzją z dnia 9 maja 2002r., lj.w okresie, w którym nie pełnił już tej funkcji. Nie bez znaczenia było też i to, że powstanie tej zaległości wynikało m.in. z bezpodstawnego obniżenia podatku należnego na podstawie aneksu do umowy ze spółką "A" którego skarżący nie podpisywał i o którym nie posiadał wiedzy. Zdaniem skarżącego jego stanowisko o braku podstaw prawnych do orzekania o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe potwierdzało uzasadnienie organu odwoławczego w przedmiocie dodatkowego zobowiązania podatkowego, w którym przyjęto, że zostało ono ustalone po dacie rezygnacji skarżącego z funkcji członka zarządu. W dalszej części skargi skarżący podniósł argumenty przemawiające za tym/że nie ponosił on winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość, bowiem jego funkcja w spółce ograniczała się do spraw marketingowych i nie miał prawa zajmować się sprawami finansowymi, które szczegółowo wymienił w uzasadnieniu skargi. Mimo upływu ponad dwóch lat od chwili jego rezygnacji z funkcji wiceprezesa widnieje on nadal. jako członek zarządu w rejestrze, ponieważ zarząd spółki nie złożył wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi wniosku o dokonanie zmian. Zaniechanie przez organy podatkowe przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie wydaje się być bezpodstawne i miało ujemne konsekwencje dla skarżącego. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w G. wnosiła o jej oddalenie wywodząc podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo podnosząc, że wydana przez Pierwszy Urząd Skarbowy w G. decyzja z dnia 10 maja 2002r. zawierała rozstrzygnięcie o podwójnym charakterze: deklaratoryjnym i konstytutywnym. W części deklaratoryjnej tej decyzji organ określił wysokość zaległości i naliczył odsetki za zwłokę, a w części konstytutywnej ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Ponadto organ pierwszej instancji podkreślił, że w postępowaniu z zakresu odpowiedzialności osób trzecich nie rozstrzyga się już kwestii związanych z ustaleniem obowiązku podatkowego oraz wysokością zobowiązania podatkowego, bowiem zagadnienia te są przedmiotem odrębnego postępowania. Zgodnie z art. 7 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w granicach przez nią wskazanych podzielić należy stanowisko organu odwoławczego. Przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje, kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Natomiast w § 2 art.116 cyt. ustawy mowa jest o zobowiązaniach podatkowych , które powstały w czasie pełnienia przez członków zarządu spółki ich obowiązków. Takie sformułowanie odpowiedzialności podatkowej wymaga stwierdzenia, w jaki sposób powstało zobowiązanie podatkowe obciążające członka zarządu spółki. Według przepisu art..21 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje: 1/ z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, zaś w myśl pkt. 2 tegoż przepisu - z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Jeżeli zatem z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, a w szczególności art. 6 ust. 1 ,art. 10 ust. 1 i 2, wynika jednoznacznie, że zobowiązanie w tym podatku powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, to niespornym powinno być, że w sprawie niniejszej zobowiązanie to powstało w sierpniu 2000r. i wykazane winno być w deklaracji za ten miesiąc złożonej najpóźniej do 25 września 2000r.W tejże dacie należny podatek od towarów i usług należało zapłacić, gdyż w przeciwnym razie powstaje zaległość podatkowa (art.51 § 1 Ordynacji podatkowej). Przepis art.21 § 3 Ordynacji podatkowej przewiduje taką sytuację, kiedy to podatek nie został zapłacony w prawidłowej wysokości lub w ogóle albo wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji,w6wczas to organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej. Oznacza to taki stan, w którym zobowiązanie podatkowe istnieje niezależnie od zachowania się podatnika. W sprawie niniejszej zobowiązanie (a w efekcie końcowym zaległość podatkowa) w podatku od towarów i usług powstało w sierpniu 2000r. ,kiedy to (co jest niesporne) skarżący był wiceprezesem zarządu spółki. Odmienna sytuacja wystąpiła w przypadku dodatkowego zobowiązania podatkowego, które powstaje w sposób określony w art. 21§ 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a więc dopiero z chwilą doręczenia decyzji ustalającej (konstytutywnej), zaś zaległość podatkowa wystąpi po upływie 14 od dnia doręczenia decyzji. Skoro zatem w decyzji z dnia 9 maja 2002r. ustalono dodatkowe zobowiązanie podatkowe, to niewątpliwe było, iż w tej dacie skarżący nie pełnił obowiązków w spółce. Z powyższych względów nie można podzielić stanowiska skarżącego zawartego w uzasadnieniu skargi, w szczególności uznania, iż powinna istnieć zgodność rozstrzygnięcia organu odwoławczego w zakresie zaległości podatkowej oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego, co do zakresu odpowiedzialności skarżącego. Druga kwestia podniesiona w skardze wynika z tego, że regułą jest, że członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zobowiązania podatkowe spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce stała się bezskuteczna. Wyjątkiem od tej reguły może być sytuacja, gdy członek zarządu wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz wszczęciu postępowania układowego nastąpiło bez winy członka zarządu, bądź wskaże on majątek, z którego możliwa jest egzekucja. Przenosząc te wyjątki na stan faktyczny sprawy i okoliczności podnoszone przez skarżącego stwierdzić należy, iż w sprawie niniejszej nie wystąpiły. Zwrócić należy uwagę, że pojęcie winy członka zarządu powiązane zostało z konkretnymi wyjątkami umieszczonymi w art..116 § 1 Ordynacji podatkowej. Wszelkie wyjątki tłumaczyć należy ścieśniająco, a zatem odwołanie się skarżącego do braku winy w prowadzeniu spraw spółki, bo został on ograniczony w czynnościach do spraw marketingowych nie może być uwzględnione. Na marginesie podnoszonego zarzutu zastanowić można byłoby się nad posłużeniem się w omawianym przepisie zwrotem "pełnienie obowiązków" w takim znaczeniu, iż chodzi tu o rzeczywiste (czynne) ich wykonywanie, a nie tylko o bierne (piastowanie) funkcji, z którą te obowiązki są związane. Niewątpliwe powinno być, iż skarżący czynnie wykonywał obowiązki członka zarządu spółki, niezależnie od ich zakresu, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Do uwzględnienia skargi nie mogła prowadzić, podnoszona w ramach nie informowania skarżącego o działaniach spółki, okoliczność zmian w zawartej umowie ze spółką "A", co miało wpływ na rozliczenie podatku od towarów i usług, ponieważ w postępowaniu o odpowiedzialności podatkowej nie rozstrzyga się już kwestii związanych z ustaleniem obowiązku podatkowego oraz wysokością zobowiązania podatkowego. Odpowiedzialność osoby trzeciej dotyczy należnych podatków, a nie ustalania ich wysokości. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art.151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.