I SA/Po 803/04

WyrokWSA w Poznaniu2006-01-25

Skład orzekający: Włodzimierz Zygmont, Sylwia Zapalska, Karol Pawlicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wydatek poniesiony przez firmę na rzecz kontrahenta, nazwany przez strony bonusem, a przez organy rabatem, może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, jeśli jego udokumentowanie budzi wątpliwości, a strony nie przedstawiły umowy regulującej tę kwestię?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że o charakterze świadczenia decydują postanowienia umowy i zgodny zamiar stron, a nie nazwa czynności prawnej. W sytuacji braku umowy regulującej kwestię bonusu i opierając się na oświadczeniu firmy udzielającej rabatu oraz fakturze, organy prawidłowo uznały wydatek za rabat, a nie koszt uzyskania przychodów. Strona skarżąca nie wykazała związku wydatku z przychodem w sposób wymagany przez art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stan faktyczny
Skarżący J. i A. Cz. kwestionowali decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej określającą im zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. Organy zakwestionowały zaliczenie przez podatników do kosztów uzyskania przychodów kwoty związanej z tzw. bonusem udzielonym firmie "A" Sp. z o.o., uznając ją za rabat. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, domagając się uchylenia decyzji w części dotyczącej wymiaru podatku z tytułu zakwestionowania bonusu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Sylwia Zapalska as. sąd. WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. i A. Cz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. oddala skargę. /-/ K. Pawlicki /-/ S. Zapalska /-/ W.Zygmont Sygn. I SA/Po 803/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił A. i J. Cz. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano , że w oparciu o dokumenty źródłowe organ ustalił , że podatnik A.Cz. : - przekroczył wydatki o charakterze reprezentacyjnym o kwotę [...] zł., - zawyżył koszty uzyskania przychodu o naliczone w kwocie [...] zł odpisy amortyzacyjne od zestawu komputerowego , - zaliczył do kosztów uzyskania przychodów fakturę VAT o nr. [...] z dnia [...] grudnia 2001r., wystawioną przez firmę "A" Sp. z o.o. w G. za sprzedaż różną w kwocie netto [...]zł z adnotacją "Rabat 7% od obrotów za okres 1-11. 2001r", - zaliczył do kosztów uzyskania przychodów łącznie kwotę [...] zł za usługi konsultingowe i doradztwo w zakresie przekształcenia firmy oraz za wykonanie opracowania pt. "Mała przedsiębiorczość w Polsce w dziedzinie handlu wewnętrznego", które wykonywało Towarzystwo B SA w K. W odwołaniu od powyższej decyzji A. i J. Cz. zarzucili jej naruszenie art. 24 a § 1 , art. 122, art. 187 §1 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej , a także art. 22 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odwołujący wnieśli o uchylenie decyzji w części dotyczącej wymiary podatku z tytułu zakwestionowania bonusu udzielonego przez firmę "C " firmie "A". Zdaniem podatników kontrolujący wadliwie ustalił stan faktury , ponieważ oparł swoje stanowisko wyłącznie na analizie posiadanej dokumentacji . Organ przywiązał zasadniczą wagę do słowa "rabat" użytego w oświadczeniu firmy "C" z [...] grudnia 2001r. oraz na fakturze VAT z [...] grudnia 2001r, a także do sposobu udokumentowania tej czynności w księdze przychodów i rozchodów firmy "C". Skarżący podkreślili ,że w celu zachęcenia firmy "A" do zwiększenia zamówień w firmie "C", uzgodnione zostało , iż jeżeli firma "A" dokona zakupów na określoną kwotę, przyznane jej zostanie wynagrodzenie w wysokości 7%. Kwota wypłaconego wynagrodzenia została zaliczona w firmie "C" do kosztów uzyskania przychodu za rok 2001.Zgodnie z art. 22 ust.1 ustawy "kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów , z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23". Jako , że w rozważanej sytuacji nie zachodzi przypadek przewidziany w art. 23 , należy się zastanowić , czy poniesiony przez firmę "C" koszt wypłaty tego bonusu ma związek z przychodem z punktu widzenia tego przepisu , biorąc zwłaszcza pod uwagę stanowisko wyrażone w decyzji Dyrektora UKS, według którego "w związku z niewłaściwie udokumentowaną korektą, wydatku w kwocie [...] zł nie można uznać za koszt uzyskania przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych". Poniesione przez firmą "C" koszty mają , w świetle art. 22 ust. 1 bezpośredni związek z przychodem . Niewątpliwym jest , iż: a) firma "C" poniosła koszt , poprzez wypłacenie firmie "A" wynagrodzenia w związku z osiągnięciem przez tę firmę uzgodnionego poziomu obrotów, b) wynagrodzenie wypłacone firmie "A" na podstawie przedłożonej faktury VAT nr [...] z dnia [...] grudnia 2001r. było związane wprost z przychodami uzyskiwanymi w tym właśnie roku. c) Właśnie takie uzgodnienie z kontrahentem powodowało , że lokował on swoje zamówienia w firmie "C" a nie u kontrahentów , co z kolei generowało przychody. Zatem kwota wypłaconego wynagrodzenia była założonym kosztem , który był wkalkulowany w prowadzoną działalność i w koszty tej działalności , a celem który przyświecał podjęciu decyzji o takim właśnie ułożeniu stosunków z kontrahentem , było maksymalizowanie przychodów ze sprzedaży usług na jego rzecz. Tym samym kwota wypłaconego bonusu stanowi koszt uzyskania przychodów w firmie "C" w rozumieniu art. 22 ust. 1 Ustawy , natomiast fakt jej błędnego udokumentowania nie niweczy samego faktu poniesienia wydatku , jeśli wydatek ten służy osiągnięciu przychodu przez firmę "C". Decyzją z dnia [..]. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 24a § 1 Ordynacji podatkowej. Spór sprowadza się bowiem do określenia charakteru dokonanej czynności prawnej , nazwanej przez stronę skarżącą bonusem , a która w ocenie organów polegała na udzieleniu rabatu. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę , że użyty w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwrot "w celu" oznacza, że aby określony wydatek można było uważać za koszt uzyskania przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej , między tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek tego typu , że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu bądź funkcjonowanie źródła przychodu. Istotnym elementem przy ocenie prawnej poniesionych przez podatnika jest ocena kosztów pod kątem udowodnienia jego poniesienia. W niniejszej sprawie strona nie wykazała , że wydatek w kwocie [...] zł dotyczył udzielonej premii pieniężnej , a nie rabatu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. i A.Cz. zarzucili decyzji organu odwoławczego: - naruszenie art. 24 a Ordynacji podatkowej , zgodnie z którym organy , dokonując ustalenia treści czynności prawnej , uwzględniają zgodny zamiar stron i cel czynności , a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności , - wydanie decyzji bez podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego ( art. 122 Ordynacji ), - nierozpatrzenie w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego ( art. 187 § 1 Ordynacji ), - brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji ( art. 210 § 4 Ordynacji ). Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie , podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . W niniejszej sprawie skarga okazała się bezzasadna. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 24 a Ordynacji podatkowej , to należy zauważyć , że przepis ten został wprowadzony do ustawy z dniem 1 stycznia 2003r. przez art. 1 pkt 18 ustawy z dnia 12 września 2002r. ( Dz. U. Nr.169, poz. 1387 ). W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie był on podstawą wydania zaskarżonej decyzji , ani decyzji organu I instancji . W ocenie Sądu istota sporu między skarżącymi , a organami sprowadza się do określenia charakteru czynności prawnej nazywanej bonusem, bądź rabatem . Według definicji słownikowej "bonus" to dodatkowe wynagrodzenie , premia, nagroda ("Wielki słownik wyrazów obcych", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005r, str.170). Natomiast "rabat" to zniżka , ustępstwo procentowe od ustalonych cen towaru , głównie na rzecz nabywców płacących gotówką , kupujących dużą ilość towaru jednorazowo lub w określonym czasie ( "Słownik języka polskiego" Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1993r., t.3, str.5). Wobec powyższego o charakterze konkretnego świadczenia decydują postanowienia umowy , czyli zgodny zamiar stron, a nie nazwa czynności prawnej . W aktach administracyjnych znajdują się: - oświadczenie z dnia [...] grudnia 2001r. podpisane przez A.Cz. ( k. [...] ). Z treści pisma wynika, że firma "C- Cz. Transport" udziela firmie "A" Sp. z o.o. z G. rabatu w wysokości z obrotu za rok 2001 w wyniku negocjacji na 3-letnią wyłączność na usługi transportowe. Składający oświadczenie zwraca się jednocześnie do kontrahenta z prośbą o wystawienie faktury w grudniu po zliczeniu całości obrotu. - faktura z dnia [...] grudnia 2001r. opiewająca na kwotę [...] zł, wystawiona przez "A "( k. [...]), - wyjaśnienia skarżących z dnia [...] września 2003r. , [...] października 2003r. i [...] grudnia 2003r ( k. [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...]) , w których oświadczają, że intencją stron było udzielenie firmie "A" bonusu. Jednocześnie brak w aktach dokumentu np. umowy , która regulowałaby prawa i obowiązki kontrahentów w zakresie wykonywania międzynarodowych przewozów drogowych w roku 2001. W tych okolicznościach , na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy prawidłowo uznały , że wydatek w kwocie [...] zł dotyczył rabatu udzielonego firmie "A" w wysokości 7%. Tak więc na znajdują podstaw zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Decyzja organu odwoławczego nie naruszyła również art. 210 § 4 Ordynacji. Organ wyjaśnił, że art. 22 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych , definiując pojęcie kosztów uzyskania przychodów używa zwrotu "w celu osiągnięcia przychodów". Wprawdzie podatnik ma prawo zaliczyć od kosztów wszelkie poniesione przez siebie wydatki , ale na nim ciąży obowiązek wykazania związku tychże wydatków z prowadzoną działalnością. Wykazanie zaś powyższego związku opiera się na dowodach. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu , poza oświadczeniem o zamiarze udzielenia premii pieniężnej ( bonusu ). W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ). /-/ K. Pawlicki /-/ S. Zapalska /-/ W.Zygmont AA

Powołane przepisy

art. 24art. 122art. 187 §1art. 210 § 4art. 22 ust.1 ustawyart. 23art. 22 ust. 1 ustawyart. 22 ust. 1art. 24a § 1art. 187 § 1art. 1 § 2 ustawyart. 1 pkt 18 ustawy

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło