II SA/Łd 1030/05

WyrokWSA w Łodzi2006-01-23

Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Barbara Rymaszewska, Ewa Cisowska-Sakrajda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi dokonane po terminie określonym w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska, które zostało nadane w placówce pocztowej przed tym terminem, może zostać uwzględnione? Czy spółka przejmująca jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska, jeśli przejęła inną spółkę na zasadzie sukcesji uniwersalnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin do dokonania zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi określony w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska jest terminem prawa materialnego, do którego nie stosuje się przepisów K.p.a. o terminach procesowych, w tym art. 57 § 5 K.p.a. W związku z tym, datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia zgłoszenia organowi, a nie data nadania pisma w placówce pocztowej. Sąd stwierdził również, że spółka przejmująca na zasadzie sukcesji uniwersalnej (na podstawie art. 465 § 3 Kodeksu handlowego) nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska, ponieważ wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. W konsekwencji, zgłoszenie dokonane po terminie i przez podmiot niebędący "innym podmiotem" podlega odrzuceniu.
Stan faktyczny
Spółka A S.A. złożyła zgłoszenie dotyczące zanieczyszczenia powierzchni ziemi na terenie stacji paliw. Organ I instancji odrzucił zgłoszenie, wskazując na niedotrzymanie terminu oraz brak wykazania, że zanieczyszczenie nastąpiło przed przejęciem stacji przez A S.A., która jest następcą prawnym spółki B S.A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając zgłoszenie za złożone po terminie (2 lipca 2004 r.) i podkreślając, że termin do zgłoszenia jest terminem prawa materialnego. Kolegium odrzuciło również argumentację spółki o braku sukcesji administracyjnoprawnej. Spółka A S.A. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego poprzez błędne uznanie zgłoszenia za wszczynające postępowanie po terminie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 23 stycznia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Marcin Stańczyk, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi oddala skargę. - Decyzją z dnia [...], znak: [...] Prezydent Miasta Ł. na podst. art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) w związku z art. 102 i 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627) oraz art. 104 K.p.a. odrzucił zgłoszenie "A" S.A. w P. (dalej "A" S.A.) dotyczące zanieczyszczenia powierzchni ziemi na terenie stacji paliw położonej na działce nr 3/7, będącej własnością "A" S.A., położonej przy ul. A 7 w Ł.. Uzasadniając decyzję organ I instancji stwierdził, iż: - nie dotrzymano ustawowego terminu dokonania zgłoszenia, które spełniałoby warunki określone w art. 12 ust.2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, póz. 1085 z późn. zm.). - nie wykazano, iż zanieczyszczenie ziemi nastąpiło przed przejęciem przez "A" S.A. przedmiotowej stacji paliw. - "A" S.A. jest następcą prawnym Spółki Akcyjnej "B" i wchodząc we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, przejął także obowiązki związane z odpowiedzialnością za szkody w środowisku wyrządzone przez spółkę przejętą. Od decyzji powyższej, w ustawowym terminie "A" S.A. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W odwołaniu nie podzieliła stanowiska Prezydenta Miasta Ł., iż jest następcą prawnym B S.A. (dalej B S.A.), na którego przeszły obowiązki związane z odpowiedzialnością za szkody w środowisku wyrządzone przez przejętą spółkę B S.A. Podniosła, że A jest następcą prawnym B S.A. (spółki przejętej) pod tytułem ogólnym, co oznacza, że niewątpliwie doszło do przejęcia praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym - nie może być jednak mowy o sukcesji administracyjnoprawnej. Ta ostatnia, jak podkreślono w odwołaniu, została przewidziana dopiero w art. 494 § 2 K.s.h. z 2000 r., a zatem już po połączeniu B z C. Nie zachodzi tym samym przypadek przeniesienia na A S.A. odpowiedzialności za szkodę w środowisku, którą spowodowała B S.A. Ponadto strona odwołująca się zarzuciła organowi I instancji nieuwzględnienie celu regulacji zawartej w art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, poprzez uznanie, że integralną częścią zgłoszenia są wyniki badań potwierdzające istnienie zanieczyszczenia przed datą przejęcia obiektu przez "A". Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem organu I instancji w części dotyczącej zachowania terminu do dokonania zgłoszenia. "A" S.A. wskazał, że owego zgłoszenia nie można traktować jako wniosku wszczynającego postępowanie, a zatem nie jest zasadny pogląd, że dokonano zgłoszenia po terminie. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podst. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Uzasadniając wydaną decyzję organ II instancji wskazał, iż . Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, póz. 1085 ze zm.), władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany: 1) dokonać zgłoszenia tego faktu do dnia 30 czerwca 2004 roku; 2) do zgłoszenia załączyć wyniki badan potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby przed wejściem w życie ustawy; 3) wykazać, iż za fakt zanieczyszczenia odpowiada inny niż obecnie władający nieruchomością podmiot. Organ II instancji uznał za oczywiste, iż "A" S.A. dokonała zgłoszenia 2 lipca 2004 r., a zatem po terminie wskazanym w ustawie. Nie ma znaczenia, że pismo nadano w urzędzie pocztowym 30 czerwca 2004 r. Zdaniem organu termin wskazany w art. 12 ust. l ustawy wprowadzającej (30 czerwiec 2004 r.) jest terminem prawa materialnego co zdaniem SKO w Ł. wyklucza stosowanie do niego przepisów k.p.a. o terminach, w tym art. 57 § 5 k.p.a., zgodnie z którym termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo nadano w polskiej placówce pocztowej albo złożono w polskim urzędzie konsularnym. W ocenie SKO w Ł. zgłoszenie skarżącego należy traktować, jako żądanie wszczęcia przez niego postępowania administracyjnego. W takim zaś przypadku stosuje się przepis art. 61 § 3 K.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Dla oceny tego faktu nie miało znaczenia, czy pismo zawierające zgłoszenie zostało nadane w placówce pocztowej przed tym terminem, bowiem zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, a nie data jego nadania. Według organu przepis art. 61 § 3 K.p.a. ma zastosowanie dlatego, że zgłoszenie należy traktować tak, jak każde podanie w postępowaniu administracyjnym - a zatem, z procesowego punktu widzenia, jest ono wnioskiem, o którym mowa w art. 61 K.p.a., a który wszczyna postępowanie administracyjne w dacie doręczenia żądania organowi. Organ wskazał, iż także okoliczność zanieczyszczenia ziemi przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska nie została wykazana przez skarżącą, gdyż nie dołączono do zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentacji potwierdzającej niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu (art. 12 ust. 2 ustawy). Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się z twierdzeniem "A" S.A. o braku następstwa prawnego w zakresie prawa administracyjnego pomiędzy B S.A. a "A" S.A. Organ wywiódł, że połączenie przedsiębiorstw nastąpiło w trybie art. 463 pkt 1 Kodeksu handlowego, przed wejściem w życie Kodeksu spółek handlowych. Wskazał, że zgodnie z art. 465 § 3 Kodeksu handlowego z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępowała we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. Wyjaśnił, że powoływany przez stronę przepis art. 30 § 4 K.p.a. nie stanowi podstawy przeniesienia obowiązków administracyjnoprawnych, umożliwia jedynie kontynuowanie wszczętego postępowania administracyjnego w sytuacji przekształcenia podmiotowego (zmiany podmiotu stosunku materialnoprawnego) w toku toczącego się postępowania. Zaś to oznacza, że B SA nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy -Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "A" S.A. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Skarżący zarzucił decyzji organu II instancji naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania poprzez błędne przyjęcie, że złożone przez skarżącego w trybie art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej zgłoszenie należy uznać za pismo wszczynające na żądanie strony postępowanie administracyjne, co uzasadniać ma zastosowanie w sprawie art. 61 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego i w konsekwencji uznanie, iż zgłoszenie zostało przez skarżącego złożone po terminie tj. po dniu 30 czerwca 2005r. Strona skarżąca uznała zaprezentowany pogląd za sprzeczny z przepisem art. 12 ust 1. ustawy wprowadzającej ustawę Prawo ochrony środowiska. Jej zdaniem dokonanie czynności zgłoszenia na piśmie organowi administracji publicznej określonego ustawowo faktu nie może być uznane w świetle art. 61 § 1 K.p.a. za żądanie strony wszczęcia postępowania. Zgłaszający nie żąda bowiem ukształtowania stosunku prawnego, który dotyczyłby bezpośrednio jego praw i obowiązków wynikających z prawa materialnego a uwzględnienie zgłoszenia nie wymaga decyzji (art. 12 ust. 3 ustawy wprowadzającej). W konkluzji skarżący zajął stanowisko, że dopiero uznanie zgłoszenia za nie spełniające wymagań ustawowych bądź budzące wątpliwości powoduje obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia w drodze decyzji, z jednoczesnym powiadomieniem o tym fakcie zgłaszającego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymując swoje stanowisko wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ podniósł, że strona skarżąca nie zajęła stanowiska w kwestii, jak kwalifikować jej "zgłoszenie" i kiedy można uznać, iż termin zgłoszenia został zachowany. Kwestia ta, zdaniem organu II instancji, wydaje się oczywista w świetle reguł prawa administracyjnego materialnego i procesowego. Wskazano na pogląd panujący w doktrynie prawa administracyjnego, iż do terminów prawa materialnego nie stosuje się przepisów procedury administracyjnej o terminach. W tym świetle przepis art. 57 § 5 K.p.a. nie znajduje w sprawie zastosowania. W kwestii dotyczącej sposobu zakwalifikowania "zgłoszenia" o zanieczyszczeniu ziemi organ zajął stanowisko, że należy je traktować tak, jak każde podanie w postępowaniu administracyjnym. A zatem, z procesowego punktu widzenia jest ono wnioskiem (o którym mowa w art. 61 K.p.a.), który wszczyna postępowanie administracyjne w dacie doręczenia żądania organowi. Postępowanie to może, choć nie musi zakończyć się decyzją. Zdaniem organu w świetle tych rozwiązań bezzasadnym jest pogląd skarżącej o obowiązku wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie odrzucenia zgłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej . Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej . Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji sąd zobligowany jest również uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ administracji publicznej I instancji powołał art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) oraz art. 104 i 106 Kpa. W myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się. Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot – ust. 2. Stosownie do art. 12 ust. 3 cytowanej ustawy właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 4. Starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie wywołuje ono skutków prawnych, o których mowa w ust.1– 4. Zgodnie z art. 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), zwanej dalej "Prawem ochrony środowiska", starosta prowadzi, aktualizowany corocznie rejestr zawierający informacje o terenach, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi, z wyszczególnieniem obszarów, na których obowiązek rekultywacji obciąża starostę. W tym przypadku – jak stanowi art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) - przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się. Zgodnie z art. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5, do przeprowadzenia ich rekultywacji. A zatem uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze zwalnia zgłaszającego z obowiązku przeprowadzenia rekultywacji. W tym stanie rzeczy nie można podzielić poglądu skarżącej Spółki, iż zgłaszający nie żąda ukształtowania stosunku prawnego, który dotyczyłby bezpośrednio jego praw i obowiązków wynikających z prawa materialnego i dlatego dokonanie czynności zgłoszenia nie może być uznane w świetle art. 61 § 1 K.p.a. za żądanie strony wszczęcia postępowania. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu – art. 61 § 1 K.p.a. Postępowanie administracyjne wszczyna się w celu "załatwienia sprawy", przez co należy rozumieć - wydanie decyzji, chyba, że przepisy Kodeksu postępowania Administracyjnego stanowią inaczej. W przypadku dokonania zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu organ ma obowiązek uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska lub wydania decyzji o odrzuceniu zgłoszenia. Tym samym dokonanie zgłoszenia wszczyna postępowanie administracyjne w przedmiocie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu i kończy się wpisem zgłoszenia w rejestrze lub odrzuceniem zgłoszenia. Odrzucenie zgłoszenia przez organ w trybie art. 12 ust. 4 tejże ustawy oznacza odmowę uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze. Ostateczna decyzja o odrzuceniu zgłoszenia powoduje, iż zgłoszenie nie wywiera skutków prawnych, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). To zaś oznacza, iż w takim przypadku zastosowanie znajdują przepisy art. 102 ust. 1 -3 Prawa ochrony środowiska regulujące obowiązek rekultywacji i nakładające ten obowiązek na władającego powierzchnią ziemi / wyłącznie - ust. 1 bądź solidarnie ze sprawcą - ust. 2 / chyba, że wykaże, iż zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, dokonane po dniu objęcia przez niego władania, spowodował inny wskazany podmiot. Należy zatem przyjąć, iż wpis w rejestrze następuje na wniosek zgłaszającego, który tą drogą chce uwolnić się od obowiązku rekultywacji. Konkludując, zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) jest formą wszczęcia postępowania Administracyjnego w rozumieniu art. 61 K.p.a. W niniejszej sprawie A S.A. dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot - B S.A., aby uwolnić się od obowiązku rekultywacji zanieczyszczonej ziemi, a zatem postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony skarżącej. Przepis art. 12 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy określa przesłanki materialnoprawne, których łączne spełnienie pozwala na uzyskanie przez zgłaszającego uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze. Jedną z koniecznych przesłanek warunkujących uzyskanie przez zgłaszającego uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska jest zachowanie terminu ustanowionego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). Przepis ten jednoznacznie stanowi, iż władający powierzchnią ziemi, aby mógł uwolnić się od obowiązku rekultywacji musi dokonać zgłoszenia w terminie – do dnia 30 czerwca 2004 r. Termin, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy jest terminem materialnoprawnym. Terminem materialnoprawnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnoprawnego. / por. B.Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 287 /. To zaś rodzi określone skutki prawne. Do terminów materialnoprawnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 Kodeksu postępowania Administracyjnego, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57 i że nie jest dopuszczalne ich przywrócenie na podstawie art. 58 – 60. / por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, s.360 /. Tak więc wprawdzie art. 57 § 5 / zdanie pierwsze / Kpa stanowi, iż termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym, to jednak przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie jako dotyczący wyłącznie terminów procesowych. Wnoszenie żądania - uwzględnienia zgłoszenia faktu zanieczyszczenia gleby lub ziemi albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska - oznacza nic innego, jak wszczęcie postępowania Administracyjnego. Działaniem skierowanym na "uwzględnienie zgłoszenia" będzie wszczęcie postępowania Administracyjnego, o którym mowa w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Tym samym dla zachowania terminu /o którym mowa w art. 12 ust. 1 tej ustawy/, niezbędne będzie w tym przypadku wszczęcie postępowania przed jego upływem. W myśl art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tej sytuacji za datę dokonania zgłoszenia, przewidzianego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), należy uznać datę zgłoszenia / doręczenia / żądania właściwemu staroście. W rozpoznawanej sprawie nie ulega zatem wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie zanieczyszczenia ziemi zostało wszczęte w dniu 2 lipca 2004 roku, a więc po upływie terminu określonego w art. 12 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Przepis art. 12 ust. 4 tejże ustawy wyraźnie przewiduje odrzucenie zgłoszenia jako formę załatwienia sprawy, gdy nie są spełnione warunki ustawy. Warunki ustawy – jak wyżej wskazano określa Art. 12 ust. 1 ustawy. Jednym z tych warunków jest zachowanie ustanowionego terminu. Nadto, odrzucenie zgłoszenia jest uzasadnione i tym, że A S.A. nie jest innym podmiotem w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). Jak wynika z § 1 aktu notarialnego z dnia 19 maja 1999 r., uchwałą Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Mazowieckich Zakładów C Spółka Akcyjna, Spółka ta / zwana dalej w skrócie C S.A. / - spółka przejmująca - na podstawie art. 463 pkt 1 Kodeksu handlowego połączyła się z B S.A. z siedzibą w W. - spółka przejęta - przez przeniesienie całego majątku B na C S.A. z siedzibą w P.. Zwyczajne Walne Zgromadzenie podjęło także uchwałę o zmianie firmy / nazwy / spółki na S.A., która to nazwa została zmieniona w kwietniu 2000 r. na A S.A. Wykreślenie z rejestru B S.A. z siedzibą w W. - spółka przejęta – nastąpiło w dniu 7 września 1999 r. Stosownie do art. 463 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy ( Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm. ) – obowiązującego w dacie połączenia spółek i dokonania określonych wpisów w rejestrze - połączenie spółek może być dokonane przez przeniesienie całego majątku spółki (przejętej) na inną (przejmującą) w zamian za Akcje, które spółka przejmująca wydaje akcjonariuszom spółki przejętej. Zgodnie z art. 465 § 3 Kodeksu handlowego z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. W razie wykreślenia z rejestru (rejestrów) spółek przejętych, ustaje całkowicie ich byt prawny, a realizowane połączenie spółek staje się definitywne (zakończone). Z tą chwilą majątek czynny i bierny spółek przejętych przechodzi - w drodze sukcesji uniwersalnej - na spółkę przejmującą. Skutek ten następuje ex lege. Przez " sukcesję uniwersalną" rozumie się tego rodzaju następstwo prawne ("pod tytułem ogólnym"), że "następca prawny wstępuje w ogół praw stanowiących cały lub co najmniej prawnie wyodrębniony majątek swego poprzednika." Następstwo pod tytułem ogólnym dochodzi do skutku w sytuacjach wyraźnie prawem przewidzianych, np. przy przekształceniach osób prawnych itp. / por. A. Szajkowski [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1998, s. 1162 i n., s.1170 /. A zatem chwila wykreślenia spółki przejętej z rejestru jest momentem, w którym następuje przeniesienie praw i obowiązków spółki przejętej na spółkę przejmującą w drodze sukcesji uniwersalnej. Pogląd ten był już prezentowany na gruncie Kodeksu handlowego, także w zakresie łączenia się spółek akcyjnych / por. A. Szajkowski [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1997, s.1414 / art. 285 / i s. 1163 / art. 465 /, T. Dziurzyński, Z. Fenichel, M. Honzatko, Kodeks handlowy z komentarzem, s. 316 /. Na gruncie art. 465 § 3 Kodeksu handlowego ukształtowana została linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana wart. 463 i nast. Kodeksu handlowego, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. W wypadku bowiem zaistnienia następstwa prawnego o charakterze sukcesji generalnej - co ma miejsce w przypadku połączenia spółek na podstawie art. 463 Kodeksu handlowego, następuje przejęcie przez spółkę przejmującą ogółu praw i obowiązków, w tym również obowiązków o charakterze publicznoprawnym. W szczególności w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 kwietnia 1999 r. II SA 7091/98 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż przepis art. 463 Kodeksu handlowego jest normą ustrojową dla spółek akcyjnych sytuującą je w całym systemie prawnym. Stąd też, jeżeli przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, będący normą rangi ustawowej mówi o wstąpieniu przez spółkę przejmującą we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, to nie ma powodów do ograniczania jej zasięgu tylko do zakresu stosunków cywilnoprawnych / por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 kwietnia 1999 r. II SA 7091/98, M. Podat. 1999/11/40, z dnia 27 listopada 1995 r. SA/Gd 2508/94, POP 1997/5/169, z dnia 11 lutego 2003 r. I SA/Łd 955/01, ONSA 2004/1/29 – glosa Aprobująca: B. Draniewicz, Pr. Spółek 2004/9/54, wyrok z dnia 29 sierpnia 2000 r. SA/Bk 957/99, LEX nr 44746 oraz nie publik. wyroki NSA w sprawach III SA 422/94 i III SA 863/94 /. Powyższa teza znajduje potwierdzenie także w literalnym brzmieniu przepisu. Powołany wyżej przepis art. 465 § 3 Kodeksu handlowego stanowił, iż z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Nie ma nim przeto wyłączenia w zakresie praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Jeżeli zaś w przepisie nie sformułowano żadnych ograniczeń co do zakresu następstwa prawnego, w tym nie wyłączono z niego praw i obowiązków publicznoprawnych to należy przyjąć, iż przepis statuuje następstwo prawne pod tytułem ogólnym (sukcesję generalną, zwaną też uniwersalną), obejmujące ogół praw i obowiązków poprzednika prawnego, przechodzących na jego następcę. W sytuacji, kiedy mamy do czynienia z następstwem prawnym o charakterze sukcesji generalnej, następuje przejęcie przez spółkę przejmującą ogółu praw i obowiązków, w tym również o charakterze publicznoprawnym / por. wyroki NSA z dnia 23 grudnia 1998 r., III SA 2791/97, ONSA 2000/1/19 - dotyczący sukcesji uniwersalnej na podstawie art. 285 § 3 Kodeksu handlowego - Dział XI "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" - w brzmieniu: "Z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej", H.Litwińczuk: Przekształcenia i fuzje podmiotów gospodarczych. Zagadnienia podatkowe, Warszawa 1994, B. Draniewicz, glosa do wyroku NSA z dnia 11 lutego 2003 r., I SA/Łd 955/01, Pr. Spółek 2004/9/54, A. Skoczylas, Sukcesja praw i obowiązków administracyjno-prawnych przy łączeniu instytucji finansowych w formie spółki akcyjnej na przykładzie banków (zagadnienia wybrane), Pr. Spółek 2002/4/17, wyroki NSA: z dnia 10 marca 1994 r., SA/Ka 1857/93, ONSA 1995/1/42 i z dnia 10 lipca 1996 r., SA/Ka 1346/95, M.Podat. 1997/3/87, uchwała TK z dnia 15 maja 1996 r. W2/96, OTK 1996/3/23, uchwała Sądu Najwyższego z 19 maja 1992 r., III CZP 49/1992, OSNCP 11/1992, poz. 200 – dotyczące sukcesji uniwersalnej na gruncie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.), który stanowił, iż spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa./ Rozważając charakter następstwa prawnego i jego zakres należy mieć na uwadze także istotę przekształcenia spółek. Istotą przepisów o przekształceniu jest umożliwienie rozwiązania jednej spółki kapitałowej bez konieczności prowadzenia jej likwidacji, jednakże pod określonym warunkiem. A mianowicie, spółce kapitałowej w innej formie organizacyjnej, ustawodawca nakazuje (i zezwala na) wstąpienie w sytuację prawną spółki poprzedniczki. Dokonuje się zatem sukcesja generalna / por. A. Zawadowski, Przekształcenia spółki kapitałowej - uwagi teoretycznoprawne, PPH 1995/10/8 - t.8 /. Zasada sukcesji uniwersalnej należy do istoty łączenia się spółek zaś sukcesja Administracyjna jest elementem sukcesji uniwersalnej. Kierując się etymologią pojęcia "sukcesja uniwersalna" nie ma podstaw, aby zawęzić zakres sukcesji tylko do określonej dyscypliny prawniczej, np. prawa cywilnego, gdyż wówczas pojęcie to winno brzmieć sukcesja "cywilnoprawna"/ por. A. Szumański [ w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 2004 r., s. 238 – 239 /. Wprawdzie doktryna prawa Administracyjnego przyjmuje zakaz sukcesji na płaszczyźnie prawa publicznego, lecz jednocześnie podkreśla, że od tej zasady ustawodawca wprowadził określone wyjątki dopuszczając tym samym zasadę sukcesji administracyjnoprawnej, kierując się bezpieczeństwem obrotu prawnego. Bezpieczeństwo obrotu prawnego uzyskało w tych przypadkach prymat nad zasadą doktrynalną. Takimi wyjątkami od zasady zakazu sukcesji administracyjnoprawnej są przepisy regulujące łączenie spółek tj. art. 465 § 3 Kodeksu handlowego a obecnie art. 494 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych / Dz. U. Nr 94, poz.1037 ze zm./. Zauważyć należy, iż przepis art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych swoim brzmieniem odpowiada Art. 465 § 3 Kodeksu handlowego / "spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej" /, zaś § 2 art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych /poprzez użycie sformułowania w szczególności/ stanowi jedynie wyliczenie przykładowe zakresu przedmiotowego sukcesji administracyjnej. Pod rządem Kodeksu spółek handlowych przyjmuje się w doktrynie, iż paragraf 1 art. 494 K.s.h. statuuje zasadę sukcesji generalnej także w odniesieniu do uprawnień i obowiązków publicznoprawnych, zaś § 2 jedynie doprecyzowuje zakres tego następstwa publicznoprawnego. Jeśli bowiem ustawa w jakiś sposób odnosi się do kwestii łączenia się spółek, nie formułując jednocześnie wyraźnego ograniczenia sukcesji, to tym bardziej należy uznać, że taka sukcesja nastąpi na pewno, bez żadnych ograniczeń. /por. E. Skorczyńska, Prawo Spółek 2003/11/15/ .Skoro zaś art. 494 § 1 K.s.h. jest odpowiednikiem art. 465 § 3 K.h., to w tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, nie można skutecznie twierdzić, iż sukcesję administracyjną w przypadku łączenia się spółek wprowadził dopiero Kodeks spółek handlowych. Sukcesja uniwersalna obejmuje wszystkie prawa i obowiązki, a więc zarówno znane jak i nieznane spółce i nie istnieje wymóg określania tych praw i obowiązków. Jeżeli występuje następstwo prawne pod tytułem ogólnym, to nie mamy do czynienia z zakończeniem działalności spółki przejętej, lecz kontynuacją tejże przez spółkę przejmującą. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 1997 r. SA/Sz 1279/96, LEX nr 30839 spółka przejmująca, nabywając majątek połączonej z nią spółki i przejmując jej wszystkie prawa i obowiązki, staje się tym samym zobowiązaną do wykonania obowiązku ciążącego dotychczas na spółce, której majątek przejęła i nie jest ona osobą trzecią. / w przypadku przywoływanego orzeczenia - w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy z 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /. W świetle art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, podzielając w pełni stanowisko organów administracji publicznej, należy stwierdzić, że A S.A. jest następcą prawnym B S.A. na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Przy sukcesji uniwersalnej zaś nie można mówić o innym podmiocie, skoro spółka przejmująca wchodzi we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. A S.A. przejęła pełnię praw i obowiązków swego poprzednika, a tym samym jest obowiązana i uprawniona do ich realizacji we własnym imieniu. Z chwilą zakończenia bytu prawnego B S.A. ustała jedynie osobowość prawna tej spółki, nie wygasły natomiast prawa i obowiązki, gdyż z mocy prawa przeszły one na spółkę przejmującą. Niezachowanie przez stronę skarżącą terminu do zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi jak też okoliczność, iż A S.A. nie jest innym podmiotem w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) skutkuje tym, że bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostaje kwestia istnienia / bądź nie / zanieczyszczenia terenu przedmiotowej stacji paliw. Kwestie zanieczyszczenia ziemi można bowiem rozważać wówczas, gdy zgłaszający dochowa terminu zgłoszenia i jest innym podmiotem niż podmiot, który spowodował zanieczyszczenie. Analogiczne stanowisko co do charakteru prawnego terminu określonego przepisem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) oraz daty wszczęcia postępowania Administracyjnego, a nadto sukcesji uniwersalnej A S.A. zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę A S.A. m. innymi w sprawach sygn. akt : IISA/Łd 160/05, IISA/Łd 986/05 i IISA/Łd 987/05. Sąd w składzie rozpoznającym skargę tego samego podmiotu w niniejszej sprawie, w pełni podzielił stanowisko wyrażone przez składy orzekające w powołanych sprawach i przytoczył argumenty tożsame z przedstawionymi w uzasadnieniu wyroków tych składów. Z powyższych względów oceniając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji należy stwierdzić, iż rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w ostatecznym rozrachunku odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skargę oddalił.

Powołane przepisy

art. 12 ustawyart. 102art. 104 K.p.art. 12 ust.2 ustawyart. 494 § 2 K.s.art. 138 § 1 pkt 1 K.p.art. 12art. 57 § 5 k.p.art. 61 § 3 K.p.art. 61 K.p.art. 12 ust. 2 ustawyart. 463 pkt 1

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło