II OSK 1346/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko ( spr. ) Sędzia NSA Anna Żak Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 2155/05 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieważnośći decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej K. M. kwotę 320 (słownie: trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2155/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...], znak: [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że decyzją z dnia [...], wydaną na wniosek K. M., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obszaru "[...]" - w odniesieniu do gruntów należących do rodziców wnioskodawczyni - Z. i C. K.. Organ podniósł, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej decyzji już się toczyło wcześniej i zostało zakończone ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...]. Powyższe rozstrzygnięcie było przedmiotem kontroli sądowej, w wyniku której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA 691/99 oddalił skargę K. M.. Decyzją z dnia [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. Na powyższą decyzję K. M. złożyła skargę do sądu administracyjnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga nie jest zasadna, bowiem decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów obszaru "[...]" była już przedmiotem postępowania "nieważnościowego", opartego na tych samych podstawach faktycznych i prawnych. Wprawdzie w kolejnym wniosku K. M. powołała przepis art. 161 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże zdaniem Sądu organ nadzoru prawidłowo przyjął, iż żądanie weryfikacji decyzji powinno być rozpoznane w toku postępowania "nieważnościowego", a nie w trybie "zmiany lub uchylenia decyzji ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego albo zapobieżenia poważnym szkodom dla gospodarki lub dla ważnych interesów Państwa". Podstawą do stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi był fakt, że działki te miały uregulowany stan prawny i w dacie wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej znajdowały się w posiadaniu osoby, która miała do nich tytuł prawny. W tej sytuacji Sąd I instancji przyjął, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej był już rozpoznany przez organy, a sprawa skontrolowana przez sąd administracyjny. Ponownie złożony wniosek, oparty na tożsamych podstawach faktycznych i prawnych nie może być badany merytorycznie, zatem umorzenie postępowania administracyjnego było prawidłowe. Od powyższego wyroku K. M. złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz od strony przeciwnej kosztów sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej przez adwokata. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania: art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA 691/99 oraz akt postępowania sądowego dotyczących tej sprawy. Dowód z ww. akt miałby służyć wyjaśnieniu wątpliwości co do tego czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] była przedmiotem oceny prawnej dokonanej przez NSA; art. 47 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedoręczanie skarżącej odpisów pismo wnoszonych przez stronę przeciwną, co uniemożliwiało jej ustosunkowanie się do nich i powołanie stosownych dowodów; art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku niezgodnie z wymogami w przepisie tym określonymi, art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak przyjęcia, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2004 r., sygn. akt VI SAB/Wa 3/04 wiążą w tej sprawie organ administracji. Wyrokiem tym, wydanym wskutek skargi na bezczynność złożonej przez K. M., Sąd zobowiązał Ministra Rolnictwa do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...]. W skardze kasacyjnej podniesiono także zarzut naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów. W dacie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, w myśl powyższego przepisu, organem właściwym do przeprowadzenia tego postępowania było odpowiednie samorządowe kolegium odwoławcze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie o scalenie gruntów rodziców wnioskodawczyni K. M. - Z. i C. K. położonych na obszarze określonym jako "[...]" zostało zakończone decyzją b. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]. Wobec twierdzenia wnioskodawczyni, że w toku postępowania scaleniowego błędnie zakwalifikowano działki oznaczone w ewidencji gruntów numerami [...] i [...] jako stanowiące wspólność majątkową rodziców, mimo że należały one do majątku odrębnego matki, wystąpiła ona o wznowienie postępowania scaleniowego. Decyzją dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] odmówiono wznowienia postępowania i zmiany wymienionej wyżej decyzji z dnia [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów obszaru M. ze względu na brak podstaw do wznowienia postępowania i upływ okresu 10 lat od zakończenia postępowania objętego wnioskiem. Organ powołał się przy tym na podstawę prawną z art. 149 § 3 K.p.a. Wymieniona ostatnio decyzja o odmowie wznowienia postępowania została utrzymana w mocy przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...], a Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 19 kwietnia 1990 r. (sygn. akt II SA 274/90), odrzucił skargę wniesiona na tę ostatnią decyzję. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] K. M. wystąpiła o stwierdzenie nieważności wymienionej wyżej decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...]. Decyzją z dnia [...] Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z [...] i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z [...]. Mimo że wniosek dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji z lat [...] i decyzja rozstrzygała sprawę ich ważności, to organ stwierdził w jej treści, iż "pośrednio" dotyczy ona też stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia z [...] r. Na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Rolnictwa, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. Rozpoznając skargę K. M. na tę decyzję Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 18 maja 1999 r. (sygn. akt II SA 691/99), oddalił tę skargę. Mimo iż zaskarżona decyzja dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji z [...] o odmowie wznowienia postępowania, Sąd w komparycji wyroku określił, iż została ona wydana "w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia". Kolejnym wnioskiem z [...] K. M. zażądała wszczęcia postępowania w trybie art. 161 K.p.a. odnośnie do decyzji zatwierdzającej projekt scalenia z [...] r. Wniosek ten został zakwalifikowany przez organ jako żądanie stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji. W następstwie jego rozpoznania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] utrzymaną następnie w mocy kolejną decyzją z dnia [...], umorzył postępowanie po stwierdzeniu, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] zostało już rozpoznane i dlatego obecnie prowadzone postępowanie jest bezprzedmiotowe. Stanowisko to zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w treści obecnie zaskarżonego wyroku, ustalając, że "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej był przedmiotem rozpoznania przez organy i Sąd administracyjny, obecnie wniesiony i oparty na tożsamych podstawach faktycznych i prawnych nie może być ponownie badany". Stanowisko to jest błędne i sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem. Rozpoznając skargę K. M. na bezczynność organu wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 18 listopada 2004 r. (sygn. akt VI SAB 3/04) zobowiązując Ministra Rolnictwa do wydania decyzji w przedmiocie wniosku z dnia [...] podał w motywach wyroku, że decyzja z dnia [...] nie była dotychczas przedmiotem bezpośredniego badania przez NSA. Ten pogląd, wiążący WSA w późniejszym postępowaniu (art. 153 p.p.s.a.), jest całkowicie trafny. W toku postępowania prowadzonego w latach [...], zakończonego decyzjami kontrolowanymi przez NSA wyrokiem z dnia 18 maja 1999 r., przedmiotem postępowania była ważność decyzji odmawiających wznowienia postępowania z [...] i z dnia [...]. Określenie przez organ, że postępowanie "pośrednio" dotyczy decyzji zatwierdzającej projekt scalenia nie miało prawnego znaczenia, skoro zakres postępowania był określony wnioskiem i rozpoznanie organu faktycznie zostało ograniczonego do tego zakresu. Podobnie zakresu postępowania nie zmieniło mylne określenie w wyroku NSA z 18 maja 1999 r., iż kontrolowana decyzja dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, skoro - jak wykazano wyżej - dotyczyła ona decyzji wydanych w latach [...]. Wynika z tego, że wbrew ustaleniu WSA sprawa nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia w [...] r. nie została dotychczas rozpoznana. Skarga kasacyjna trafnie więc zarzuciła naruszenie art. 153 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. na skutek braku ustosunkowania się do stwierdzenia WSA w Warszawie z wyroku z 18 listopada 2004 r. (sygn. akt VI SAB 3/04), iż decyzja scaleniowa nie była dotychczas przedmiotem oceny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności oraz pominięcie faktu związania Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w uzasadnieniu wymienionego wyroku. Pozostałe zarzuty procesowe ze skargi kasacyjnej są nieuzasadnione. Zarzucając obrazę art. 47 § 1 p.p.s.a. przez niedoręczenie skarżącej odpisów pism wnoszonych przez stronę przeciwną skarżąca nie uzasadniła tego zarzutu i nie wyjaśniła jakich pism jej nie doręczono. Podobnie zarzut dotyczący art. 106 § 3 wymienionej ostatnio ustawy nie jest zasadny, skoro faktycznie Sąd zgromadził dokumenty wskazane w tym zarzucie i przeprowadził z nich dowody. Ze względu jednak na naruszenie wskazanych wyżej przepisów skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA winien odnieść się do zarzutów podniesionych w skardze K. N. łącznie z zarzutem dotyczącym właściwości organu do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia. Dlatego na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 203 pkt 1 tej ustawy orzeczono jak w sentencji.