II OSK 683/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Geremek ( spr. ) Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1478/05 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności materialno - technicznej wymeldowania uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lutego 2006r. sygn. IV SA/Wa 1478/05 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] stycznia 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności materialno – technicznej wymeldowania nieletnich dzieci A. M., J. K. i B. K. z pobytu stałego przy ul. J. w miejscowości S. gmina K. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie było ustalenie czy organ meldunkowy zgodnie z prawem dokonał wymeldowania z miejsca stałego pobytu nieletnich dzieci. Wymeldowania nieletnich dzieci dokonała ich matka – przedstawiciel ustawowy. W dacie dokonania czynności wymeldowania nieletnie dzieci nie przebywały w miejscu stałego pobytu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy administracji nie wzięły pod uwagę faktu, że w wypełnionym przez M. P. (matkę) zgłoszeniu wymeldowania nieletnich dzieci z miejsca pobytu stałego nie wskazano miejsca nowego pobytu stałego a jedynie pobytu czasowego. Tak więc należy domniemywać, że w wyniku wymeldowania nieletnich z pobytu stałego przy ul. J. w S. dzieci mogły zostać bezpodstawnie pozbawione zameldowania na pobyt stały. Niezbadanie tego faktu przez organy administracji stanowi w ocenie Sądu I instancji naruszenie przepisów art. 7,77 i 107 Kpa, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. Wojewoda Mazowiecki po rozpatrzeniu odwołania J. K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. w przedmiocie odmowy uchylenia czynności materialno – technicznej wymeldowania nieletnich dzieci. Organy administracji uzasadniają, że M. P. wraz z dziećmi opuściła miejsce dotychczasowego zamieszkania (pobytu stałego) w 1999r. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu dokonania wymeldowania z miejsca pobytu stałego z budynku przy ul. J. w S. nie przebywała w ww. budynku. Fakt ten potwierdzają wyjaśnienia J. K. oraz realizowanie obowiązku szkolnego dzieci w innej miejscowości. M. P. nie była i nie jest pozbawiona władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. Organy administracji podkreślają, że główną funkcją ewidencji ludności jest wyłącznie rejestracja rzeczywistego pobytu ludzi. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie złożył J. K. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki podtrzymując swoje stanowisko powołał się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 23 lutego 2006r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Skargę kasacyjna od wyroku złożył Wojewoda Mazowiecki. W skardze zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów art. 4 pkt 2, 9a, 15 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędną ich wykładnie oraz błędne zastosowanie art. 47 ust. 2 powołanej ustawy. Zdaniem Wojewody Mazowieckiego organy administracji poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne i zgodnie z obowiązującym prawem odmówiły uchylenia czynności materialno – technicznej wymeldowania. Sąd w zaskarżonym wyroku nie odniósł się do istoty ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych a w szczególności przepisów nakładających obowiązek meldunkowy. Wojewoda Mazowiecki w skardze kasacyjnej podnosi, iż M. P. oraz jej małoletnie dzieci nie zamieszkiwały w przedmiotowym lokalu, opuszczając go już w 1999r. a z wnioskiem o wymeldowanie matka zwróciła się dopiero w maju 2002r. Powinnością organów jest dokonanie aktu rejestracji w ewidencji ludności na podstawie dokonanego zgłoszenia. M. P. dokonała wymeldowania i zameldowania małoletnich dzieci w miejscu ich rzeczywistego pobytu. Fakt ten nie budził wątpliwości organu, zatem zgodnie z przepisem art. 47 ust. 1 wskazanej ustawy organ zobowiązany był dokonać wymeldowania. Wojewoda w skardze kasacyjnej podkreśla, że obowiązkiem organów administracji jest likwidacja fikcji meldunkowej. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoim wyroku nie zakwestionował ustaleń zawartych w decyzjach obu instancji, a szczególnie, że w dacie wymeldowania dzieci faktycznie opuściły lokal, w którym były zameldowane na pobyt stały. Wojewoda w skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pozostali uczestnicy postępowania nie skorzystali z uprawnienia do udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy. W myśl przepisu art. 174 wskazanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania, iż naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia Sądowi ocenę zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, jest ona obwarowana przymusem adwokackim (art. 175 § 1-3), który zdaniem ustawodawcy ma zapewnić skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, iż organy administracji w sposób niewyczerpujący wyjaśniły sprawę wymeldowania i pozbawienia pobytu stałego małoletnich A. M., J. K. i B. K. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja administracyjna została wydana na podstawie właściwie zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego w sprawie. Bezspornym jest fakt (również potwierdzony przez skarżącego J. K.), iż A. M., J. K. i B. K. opuścili dobrowolnie i na trwałe lokal przy ul. J. w miejscowości S. gmina K. Wymeldowania dokonała osoba uprawniona, matka małoletnich dzieci. Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku – sygn. akt K 20/01 orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można natomiast mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania (zobacz m.in. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 rok, sygn. akt V SA 3078/00; wyrok NSA z dnia z dnia 15 lutego 2002 roku, sygn. akt II SA/Po 1942/00). NSA w wyroku z dnia 17 marca 2003 roku sygn. akt V SA 2323/02 wyraźnie wskazał, że prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (sygn. akt K 20/01). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie wskazuje, że obowiązkiem organu meldunkowego jest dokonanie na podstawie zgłoszenia aktu rejestracji w ewidencji ludności poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osób i miejsca ich stałego lub czasowego pobytu. Jeśli fakty nie budzą wątpliwości, organ administracji winien niezwłocznie dokonać odpowiedniej czynności meldunkowej (wymeldowania, zameldowania), co w niniejszej sprawie właściwie uczynił, bowiem zadaniem administracji jest likwidowanie fikcji polegającej na niezgodniości zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu osób. W przedmiotowej sprawie dzieci od 1999r. nie posiadają swojego centrum życiowego w lokalu przy ul. J. w miejscowości S. gmina K., które dobrowolnie i na trwałe opuściły, a więc fikcją meldunkową byłoby pozostawienie tam zameldowania na pobyt stały. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy do przyjęcia, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji, przy uwzględnieniu uwag wyżej przedstawionych winien poddać analizie zaskarżoną decyzję w zestawieniu z treścią przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.