II OSK 1000/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser, Sędziowie NSA Zofia Flasińska (spr.), Barbara Gorczycka - Muszyńska, Protokolant Łukasz Celiński, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Bd 110/05 w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2005 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...]. w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej oddalił skargę. Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu po rozpoznaniu odwołania E. R. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania renty strukturalnej decyzją nr [...] z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią § 4 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terenie RP, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okres co najmniej 5 lat. Zgodnie z ustaleniami organu odwoławczego E. R. w ostatnich 10 latach poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres krótszy niż 5 lat, a zatem w ocenie organu odwoławczego decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Rolnictwa w [...] została wydana zgodnie z prawem. Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. Zdaniem skarżącego przepis § 4 pkt 2 cytowanego rozporządzenia nie wymaga, aby rolnik w okresie ostatnich 10 lat prowadzenia działalności rolniczej podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 5 lat. Przepis ten stanowi jako warunek, aby rolnik w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających datę złożenia wniosku o rentę strukturalną prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat. E. R. - co według pełnomocnika skarżącego można ustalić na podstawie zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - w okresie co najmniej 10 lat (od 01.01.1991 r.) poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie renty strukturalnej podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. Tym samym spełnił wszystkie wymogi do otrzymania renty strukturalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że skarga nie jest zasadna. Uzasadniając powyższe Sąd wskazał, iż spór w sprawie sprowadza się do interpretacji § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191), z którego wynika, że rolnik by uzyskać rentę strukturalną musi łącznie spełnić szereg warunków. Jednym z nich jest prowadzenie przez rolnika nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i podleganie w tym okresie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okres co najmniej 5 lat. W ocenie Sądu wykładania powyższego przepisu dokonana przez orzekające w sprawie organy jest trafna i prawa nie narusza. Okres 10-letni prowadzenia nieprzerwanej działalności rolniczej musi bezpośrednio poprzedzać złożenie wniosku. W tym okresie rolnik musi podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okres co najmniej 5 lat. "Co najmniej'" należy rozumieć jako "nie mniej niż, przynajmniej". Ustawodawca nie wprowadził zastrzeżenia, że musi to być ubezpieczenie nieprzerwane; gdyby tak miało być, to niewątpliwie byłoby to wyraźnie wskazane. Sąd podniósł również, iż nie można podzielić poglądu prezentowanego przez pełnomocnika skarżącego, że okres ubezpieczenia może dotyczyć także okresu innego niż 10 lat poprzedzającego złożenie wniosku. Według Sądu przeczy temu wykładnia gramatyczna przepisu. Ustawodawca posłużył się bowiem koniunkcją "..i w tym okresie'", co jednoznacznie wskazuje, że chodzi tutaj o okres 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W skardze wnosił o uchylenie wyroku i rozpoznanie sprawy w celu wydania wyroku uchylającego decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. Wyrokowi pełnomocnik zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zgadzając się z twierdzeniem Sądu, iż spór w sprawie sprowadza się do interpretacji § 4 pkt 2 cytowanego wyżej rozporządzenia zarzucił Sądowi, iż nie przedstawił w jasny i przekonujący sposób argumentacji dla prawidłowości przyjętej w uzasadnieniu zaskarżonego wyrok wykładni § 4 pkt 2 cytowanego wyżej rozporządzenia. W ocenie skarżącego przedmiotowa wykładania zawiera sprzeczności, bowiem Sąd wskazując, że zawarty w tym przepisie zwrot "co najmniej" należy rozumieć jako "nie mniej niż, przynajmniej" dokonuje wykładni tego zwrotu w ramach § 4 pkt 2 powołanego rozporządzenia w sposób całkowicie odmienny, przyjmując, że okres ubezpieczenia może dotyczyć "tylko, najwyżej, nie więcej niż" 10 lat poprzedzających złożenie wniosku. Zdaniem skarżącego taka wykładnia przedmiotowego przepisu byłaby uzasadniona gdyby prawodawca pominął w zwrocie: "w okresie co najmniej 10 lat" słowa: "co najmniej" bądź też wprowadził dodatkowy punkt dla szczegółowego wskazania kiedy ten okres ma przypadać. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu podtrzymał uprzednio prezentowane stanowisko i argumentację oraz wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak jej usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Jedyną kwestią sporną w przedmiotowej sprawie, co podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jak również pełnomocnik skarżącego w skardze kasacyjnej – była wykładnia § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191). Naruszenie tego przepisu poprzez jego błędną wykładnię stanowiło też jedyny zarzut podniesiony przez stronę skarżącą w skardze kasacyjnej od wyroku z dnia 13 kwietnia 2005 r. Zgodnie z § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 listopada 2005 r.) jedną z przesłanek warunkujących przyznanie renty strukturalnej producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terenie RP jest prowadzenie przez niego nieprzerwanie tej działalności w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę oraz podleganie w tym okresie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okres co najmniej 5 lat. Dokonując wykładni gramatycznej tego przepisu należy stwierdzić, iż dziesięcioletni okres nieprzerwanego prowadzenia przez producenta rolnego działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym musi bezpośrednio poprzedzać dzień złożenia przez niego wniosku o rentę. Wskazuje na to zawarte w tym przepisie określenie "w okresie co najmniej 10 lat poprzedzającym złożenie wniosku". Gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość spełnienia przez producenta rolnego tej przesłanki również w sytuacji prowadzenia przez niego działalności rolniczej w okresie 10 lat lub dłuższym, przypadającym nie bezpośrednio przed dniem złożenia wniosku, lecz w dowolnym okresie czasu – jak wywodził to pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - to zwrot "poprzedzającym złożenie wniosku" w tym przepisie byłby zbędny. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie wskazał, iż wymagany dla spełnienia przesłanek do uzyskania renty strukturalnej minimalny pięcioletni okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników musi przypadać w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę, gdyż zwrot "i w tym okresie" należy odnosić właśnie do wskazanego przedziału czasowego. Zgodnie z § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 listopada 2005 r.) do uzyskania renty strukturalnej konieczne było więc spełnienie łącznie dwóch przesłanek. Po pierwsze nieprzerwane prowadzenie przez producenta rolnego działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym przez okres minimum 10 lat bezpośrednio poprzedzający dzień złożenia wniosku o rentę, a po drugie podleganie w tym minimalnym okresie 10 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okres co najmniej 5 lat. Dokonana w tym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wykładnia § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191) jest prawidłowa i nie narusza prawa. Bezspornym jest, iż skarżący E. R. w okresie 10 lat poprzedzających złożenie przez niego wniosku o rentę strukturalną w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] tj. w okresie od dnia 2 sierpnia 1994 r. do dnia 2 sierpnia 2004 r. podlegał rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu przez okres krótszy niż 5 lat. W dniu złożenia wniosku nie spełniał więc jednej z koniecznych przesłanek do uzyskania tej renty, określonej w § 4 pkt 2 w/w rozporządzenia. Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem. Nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.