II SA/Wa 2174/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska Sędziowie WSA - Ewa Grochowska-Jung (spr.) WSA - Joanna Kube Protokolant: - Anna Siwonia po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2006 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie renty specjalnej oddala skargę. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpc utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2005 r. odmawiającą przyznania A. R. świadczenia w szczególnym trybie. W uzasadnieniu wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zaś przepis ten nie określa dokładnie warunków, jakie powinny być spełnione, aby uzasadnione było przyznanie renty lub emerytury w jego trybie. Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców jest brana pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium ich przyznawania, o ile w sprawie nie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter, którymi mogą być m.in. wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie, np. kultury, rozwoju sportu, jak również szczególne zdarzenia losowe. Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni jest osobą posiadającą wyższe wykształcenie, ukończyła socjologię i dziennikarstwo, niepracującą pozostającą na utrzymaniu matki której emerytura wynosi [...] zł. Państwowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. zaliczył A. R. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2003 r. wnioskodawczyni została uznana za całkowicie niezdolną do pracy. Decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2004 r., Prezes ZUS odmówił przyznania jej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2004 r. A. R. korzysta z pomocy finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w formie zasiłku stałego od [...] listopada 2004 r. do [...] sierpnia 2006 r. w wysokości [...] zł i opłaty składki zdrowotnej. Otrzymała też pomoc w formie zasiłku celowego w grudniu 2004 r. w wysokości [...] zł na żywność oraz w czerwcu 2005 r. w wysokości [...] zł na odzież i leki. W skardze na powołaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. R. wnosi o przyznanie renty specjalnej. Wskazuje, iż jest na utrzymaniu matki, natomiast jej zdaniem część kosztów jej utrzymania powinno przejąć państwo. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych z funduszu gwarantowanego na ten cel ze składek ubezpieczeniowych – przyszłych świadczeniobiorców – przewidziano w przepisie art. 82 ust. 1 regulację szczególną. Pozwala ona na przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach emerytury lub renty na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Świadczenia przewidziane w ww. przepisie są świadczeniami specjalnymi także z tego względu, że są finansowane z budżetu państwa (art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nie mają przy tym charakteru roszczeniowego, gdyż ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając rozstrzygnięcie w tym zakresie uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Uznaniowość nie oznacza jednak zupełnej dowolności organu rozstrzygającego sprawy takich świadczeń. Z przepisu art. 82 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej nie wynikają wprost żadne przesłanki warunkujące jego przyznanie, bowiem ustawodawca odwołuje się jedynie do pojęcia "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem brak jest w nim określenia granic uznania administracyjnego. Jednakże stosownie do przepisu art. 124 ustawy, w postępowaniu w sprawach o świadczenia w niej przewidziane stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Oznacza to, że Prezes Rady Ministrów podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczenia specjalnego związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany też do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie organ nie naruszył wskazanych wyżej przepisów. W pierwszej kolejności należy podnosić, że Prezes Rady Ministrów trafnie stwierdził, iż nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej uzasadnionego przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia specjalnego. Ocena tej okoliczności należy do organu, który dokonuje jej w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przy czym nie wystarczy subiektywne odczucie osoby zainteresowanej o zaistnieniu szczególnego przypadku, gdyż organ jest obowiązany kierować się kryteriami obiektywnymi. Nieliczne orzecznictwo w tym przedmiocie, jak również piśmiennictwo, dokonując wykładni pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" wskazują, że należy go łączyć raczej z wybitnymi zasługami wnioskodawcy na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi. Za taką wykładnią zdaje się przemawiać również dotychczasowa praktyka w sprawach świadczeń specjalnych czyli przyznanie go m.in. Kazimierzowi Górskiemu, Annie Walentynowicz lub też wdowom po żołnierzach poległych w Iraku. Nie jest przy tym trafny zarzut skarżącej, iż świadczenia te przyznawane są według "nazwiska" gdyż zazwyczaj nazwiska osób posiadających wybitne zasługi dla kraju są bardzo znane. Tymczasem skarżąca wnosząc o przyznanie tego rodzaju świadczenia powołała się jedynie na brak środków utrzymania oraz chorobę. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż nie są to okoliczności szczególne uzasadniające przyznanie renty specjalnej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.