I OSK 866/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędziowie NSA Leszek Włoskiwicz, Tomasz Zbrojewski (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 marca 2006r. sygn. akt III SA/Lu 445/05 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. BC bez uprzedniego poddania się sprawdzeniu kwalifikacji oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 marca 2006r., sygn. akt III SA/Lu 455/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną przez M. K. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] nr [...], z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii BC bez uprzedniego poddania się sprawdzeniu kwalifikacji oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego 688 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzeczenie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 28 kwietnia 2005r. Starosta [...] odmówił M. K. wydania zatrzymanego prawa jazdy kategorii BC bez poddania się sprawdzeniu kwalifikacji. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 138 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 58, poz. 515 ze zm.), § 5 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 roku w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215) oraz art. 104 § 1 k. p. a. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 2 k. p. a. oraz art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano, że wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 2 marca 2005r. orzeczono wobec M. K. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku. Prawo jazdy zostało skarżącemu zatrzymane w dniu 9 kwietnia 2004r., natomiast wniosek o jego zwrot strona złożyła po upływie roku od tego zdarzenia, tj. w dniu 27 kwietnia 2005 r.. Wobec tego, w dniu złożenia wniosku o zwrot prawa jazdy okres, podczas którego strona faktycznie pozbawiona była prawa jazdy przekroczył jeden rok, co uzasadnia poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Na powyższe rozstrzygnięcie M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, to jest, ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Podkreślił, że środek karny orzeczono na podstawie art. 42 § 1 k. k. na okres 1 roku, co zwalnia go z obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględniając skargę przyjął, iż w niniejszej sprawie zwrot prawa jazdy winien był nastąpić z upływem roku od dnia zatrzymania. Dalszy okres wynika jedynie z konieczności dopełnienia czynności proceduralnych i obejmuje czynności wydawania prawa jazdy, a nie jego prawnego zatrzymania. Brak było zatem podstaw do dalszego zatrzymania prawa jazdy M. K. Zatrzymanie prawa jazdy nie polega na utracie dokumentu prawa jazdy, lecz na pozbawieniu prawa i możliwości posługiwania się prawem jazdy wskutek wydania orzeczenia przewidzianego prawem. Warunkiem poddania się sprawdzeniu kwalifikacji osoby ubiegającej się o zwrot prawa jazdy jest pozbawienie prawa jazdy na okres ponad jednego roku. Jeżeli zatrzymanie prawa jazdy obejmowało okres jednego roku lub krótszy, jest to niedopuszczalne. Ustawa dla poddania się sprawdzeniu kwalifikacji wprost wymaga, by prawo jazdy zostało zatrzymane na okres dłuższy niż rok. Zwrot ten dotyczy terminu określonego w orzeczeniu o zakazie prowadzenia pojazdów a nie terminu rzeczywistego, faktycznego nieposiadania prawa jazdy. W niniejszej sprawie okres zakazu prowadzenia pojazdów nie przekroczył roku, co eliminuje konieczność poddania się przez skarżącego sprawdzeniu kwalifikacji. W postępowaniu administracyjnym doszło zatem do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 114 ust. 4 oraz art. 138 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj., art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że jeżeli fizycznie okres pozbawienia prawa jazdy trwał dłużej niż rok, to uzasadnionym jest sprawdzenie kwalifikacji osoby ubiegającej się o jego zwrot, ponieważ z powodu ponadrocznego nieprowadzenia pojazdów uzasadnione są zastrzeżenia, co do niezbędnych kwalifikacji do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Zdaniem Kolegium zasadnicze znaczenie ma fakt przez jaki okres rzeczywiście kierowca pozbawiony był posiadania prawa jazdy, a nie na jak długo orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. Taka interpretacja wynika, w ocenie strony skarżącej, wprost z art. 114 ust 1 pkt 2 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym, a co za tym idzie, stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wyrażone w zaskarżonym wyroku nie znajduje dostatecznego wsparcia w tym przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, uzasadnienie zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia prawa materialnego, wskutek błędnej interpretacji przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym, będącego podstawą materialnoprawną decyzji administracyjnych objętych sądową kontrolą w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Z cytowanego przepisu wprost wynika, iż warunkiem poddania sprawdzeniu kwalifikacji osoby ubiegającej się o zwrot prawa jazdy, jest pozbawienie jej prawa jazdy na okres powyżej jednego roku. Tym samym niedopuszczalne jest sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli zatrzymanie prawa jazdy obejmowało okres jednego roku lub krótszy. Nie sposób podzielić stanowiska strony skarżącej reprezentującej pogląd, iż pozbawienie prawa jazdy w rozumieniu powyższego przepisu odnosi się do rzeczywistego okresu pozbawienia kierowcy posiadania prawa jazdy, a nie okresu wynikającego z orzeczonego wobec kierowcy środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. Zdaniem Sądu, w tym składzie, przez "pozbawienia prawa jazdy" zawarte w cytowanym przepisie należy rozumieć określone kategorie prawne przewidziane w kodeksach karnych i wykroczeń oraz w ustawie Prawo o ruchu drogowym, a nie stany faktyczne, jak na przykład nieodebranie prawa jazdy od organu administracji (por. wyr. NSA z dnia 28 listopada 1984 roku SA/Wr 566/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 112 oraz wyrok NSA z dnia 14 września 1984 roku III SA 501/84 niepubl.). A zatem, zawarty w treści cytowanego przepisu zwrot "pozbawiony na okres przekraczający 1 rok" oznacza czasową utratę prawa jazdy, mającą swoje umocowanie prawne w określonym wyroku, postanowieniu, czy też decyzji administracyjnej. Wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy, wynikający wprost z określonych tytułów prawnych przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy, a nie czas jaki w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy. Okres, przez który kierujący nie czynił starań o odzyskanie zatrzymanego prawa jazdy, mimo upływu okresu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, nie może być wliczony do okresu pozbawienia prawa jazdy, określonego w art. 114 ust 1 pkt lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, iż wobec M. K. wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 2 marca 2005 roku orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku, co powoduje iż okres pozbawienia prawa jazdy przez stronę mieści się w dopuszczalnej granicy wynikającej z art. 114 ust 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym i nie uzależnia zwrotu zatrzymanego prawa jazdy od uprzedniego kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. A zatem bez znaczenia pozostaje moment, w którym M. K. faktycznie wystąpił z wnioskiem o zwrot zatrzymanego dokumentu. Okres pomiędzy upływem końcowego terminu zatrzymania prawa jazdy wynikający z wyroku sadowego, a wystąpieniem o jego zwrot nie wlicza się do okresu sankcji karnej nałożonej na stronę i tym samym nie może powodować ujemnych skutków prawnych dla strony. Termin ten bowiem nie ma żadnego umocowania prawnego, gdyż nie wynika ani z wyroku sądu, ani z decyzji administracyjnej, a jego wymiar uzależniony jest niejako od woli strony występującej z wnioskiem o zwrot dokumentu. Na aprobatę zasługuje zatem stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż okres wykraczający poza 1 rok zatrzymania prawa jazdy nie mający umocowania ustawowego nie jest okresem zatrzymania prawa jazdy, a jego wydawania. W przeciwnym razie, wobec braku ustawowego określenia terminu w jakim ma nastąpić zwrot zatrzymanego prawa jazdy, odzyskanie zatrzymanego na 1 rok czasu prawa jazdy, bez uprzedniego poddania się sprawdzeniu kwalifikacji, byłoby praktycznie niemożliwe i całkowicie uzależnione od woli organów. Za nietrafne należy także uznać twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej zawarte w skardze kasacyjnej, o konieczności ponownego przechodzenia sprawdzenia kwalifikacji na skutek uzasadnionych zastrzeżeń, co do niezbędnych kwalifikacji do bezpiecznego prowadzenia pojazdów wobec ponadrocznego nieprowadzenia pojazdu przez osobę, której prawo jazdy zostało zatrzymane. W obecnym stanie prawnym nie ma związku pomiędzy posiadaniem prawa jazdy a rzeczywistym kierowaniem pojazdu. Sam fakt posiadania uprawnień do kierowania pojazdami nie jest bowiem tożsamy z wykonywaniem tegoż uprawnienia i jak wynika z doświadczenia życiowego często zdarza się, iż mimo wieloletniego posiadania prawa jazdy uprawnienie to nie jest w ogóle realizowane. Reasumując stwierdzić należy, iż jeżeli zakaz prowadzenia pojazdów był orzeczony na okres nie dłuższy niż 1 rok, a po jego upływie osoba zainteresowana nie odebrała dokumentu z siedziby organu, który wykonywał karę, nie ma podstaw do skierowania tej osoby na egzamin sprawdzający kwalifikacje, nawet wówczas gdy faktycznie (a nie prawnie) nie dysponowała prawem jazdy przez okres dłuższy niż rok. W tej sytuacji zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu nie może zostać uwzględniony. Uznając zarzuty skargi za chybione, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a..