II SA/Ol 78/06

Dnia 30 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2006 roku sprawy ze skargi A Sp. z o.o. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie wypłaty dodatku do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych - oddala skargę Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w O. Oddział w E. nakazem z dnia 5 lipca 2004 r., nr rej. "[...]" nakazał A. Spółce z o.o. w O. wypłacić 112 pracownikom dodatek do wynagrodzenia w wysokości 50% określonej w nakazie kwoty brutto, należny z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych wynikających z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy za okres rozliczeniowy trwający od stycznia do kwietnia 2004 r. Okręgowy Inspektor Pracy, po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika A Spółki z o.o. w O., decyzją z dnia 16 sierpnia 2004 r., nr rej. "[...]" r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że podstawę faktyczną wydania nakazu stanowiło przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Wyjaśnił, że godziny nadliczbowe mają miejsce w przypadku przekroczenia normy dobowej i gdy zastanie przekroczona przeciętna norma tygodniowa w przyjętym okresie rozliczeniowym. Rozliczenie tych norm następuje osobno, odpowiednio po zakończeniu doby i po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Dodatki z tytułu pracy nadliczbowej przysługują z tytułu przekroczenia każdej z wymienionych norm. Jeżeli pracownik nabył za dane godziny prawo do dodatku z tytułu przekroczenia normy dobowej, to nie nabywa za nie prawa do dodatku z tytułu przekroczenia normy tygodniowej w przyjętym okresie rozliczeniowym. Inspektor pracy nie stwierdził w toku kontroli przypadków przekroczenia dobowej normy czasu pracy, natomiast została przekroczona średniotygodniowa norma czasu pracy w obowiązującym w zakładzie czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym, co wynikało z godzin przepracowanych w dni wolne (soboty). W złożonej na powyższą decyzję skardze pełnomocnik A. Spółki o.o. w O. zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1511 § 2 Kodeksu pracy. Wywiódł, że dodatek za pracę z tytułu godzin nadliczbowych płaci się tylko i wyłącznie w przypadku, gdy na podstawie § 1 wskazanego przepisu pracownikowi nie służy prawo do wynagrodzenia z tego tytułu. Ponadto art. 1511 § 2 Kodeksu pracy nie daje podstaw do włączenia do tej normy prawnej obu instytucji regulujących zagadnienie dobowego i tygodniowego czasu pracy. Podkreślił, że przepis ten nakazuje wyjątkowo wypłatę dodatku w wysokości 100 %, na wypadek gdyby przekroczenie przeciętnej normy tygodniowej nie nastąpiło w jednym z wypadków określonych w § 1. Wywiódł, że prawo do dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych, o którym mowa w art. 1511 § 2 Kodeksu pracy, ma charakter uzupełniający, zaś obowiązek jego wypłaty powstaje, w przypadku gdy nie ma przesłanek pozytywnych do jego wypłaty na podstawie § 1. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu interpretacja art. 1511 § 2 Kodeksu pracy dokonana w skardze odbiega od ustalonego stanu faktycznego. Istota przekroczenia polegała na tym, że pracownicy wymienieni w nakazie, przepracowali w lutym i marcu 2004 r. od jednej do trzech wolnych sobót i nie otrzymali w zamian dni wolnych od pracy w innym terminie do końca okresu rozliczeniowego. Przepis art. 1511 § 2 Kodeksu pracy dotyczy przekroczenia tygodniowej normy czasu pracy w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym, w tym przypadku przez pracę w dni wolne (soboty), które nie były ujęte w systemie i rozkładzie czasu pracy. Skarżąca potraktowała to jako przekroczenie norm pracy ujętych w art. 1511 § 1 pkt 2 i wypłaciła dodatek 50%. Dodatek ten przysługiwałby pracownikom, gdyby sobota była dniem pracy i przekroczenie norm czasu pracy nastąpiłoby w tym dniu. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt "[...]" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzający ją nakaz organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że pracownicy, których dotyczył nakaz, są stroną postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest obowiązek doręczenia decyzji (i nakazu) pracownikom, których decyzja ta dotyczyła. W rozpatrywanej sprawie organy prowadzące postępowanie błędnie nie uznały żadnego z pracowników za stronę, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i nakazu ją poprzedzającego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt "[...]" uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd uznał za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego przez uznanie pracowników za stronę postępowania zakończonego wydanymi w sprawie orzeczeniami skierowanymi do skarżącej Spółki. Ponadto wskazał na nieprawidłową podstawę prawną zaskarżonego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia. Przypomnieć należy, że pracą w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy. Za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi przysługuje, oprócz normalnego wynagrodzenia, dodatek, ryczałt lub czas wolny w zamian za przepracowane godziny (art. 1511 i art. 151² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy /Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm./). Nie jest kwestionowane, że 112 wymienionych w nakazie Inspektora pracy z dnia 5 lipca 2004 r. pracowników A Spółki z o.o. w O. przepracowało w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym od jednej do trzech sobót w miesiącu. Do końca okresu rozliczeniowego nie otrzymali oni dni wolnych od pracy w innym terminie, lecz wypłacono im wynagrodzenie wraz z dodatkiem do wynagrodzenia w wysokości 50% za pracę w godzinach nadliczbowych wynikających z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Kwestią sporną jest natomiast, czy w sprawie zastosowanie miał art. 1511 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jak wywodzi skarżąca, czy też art. 1511 § 2, który to przepis zastosowały organy inspekcji pracy. Stosownie do art. 1511 § 1 Kodeksu pracy za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości: 1) 100 % wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających: a) w nocy, b) w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, c) w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, 2) 50 % wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1. Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu dodatek w wysokości określonej w § 1 pkt 1 przysługuje także za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, chyba że przekroczenie tej normy nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej w § 1. Dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych przewidziany w § 1 jest pieniężną rekompensatą za pracę ponad normę dobową, a także ponad przedłużony wymiar dobowy. Dodatek ten w wysokości 50% przysługuje za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w dni powszednie oraz niedziele i święta, będące dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Dodatek w wysokości 100% za pracę ponad normę dobową przysługuje pracownikowi za każdą godzinę nadliczbową w dniu wolnym wskazanym w § 1 pkt 1 oraz w porze nocnej. W sytuacji przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym wysokość dodatku za każdą godzinę nadliczbową wynikającą z tego przekroczenia jednoznacznie określa przepis § 2. Pracownikowi przysługuje wówczas dodatek w wysokości 100 % wynagrodzenia, z tym zastrzeżeniem, że przekroczenie tygodniowej normy czasu pracy nie może być wyłącznie następstwem przekroczenia normy dobowej w jednym lub więcej dniach. Dodatek w wysokości 100 % przysługuje zatem odrębnie za przekroczenie normy dobowej (§ 1 pkt 1) lub okresowej (§ 2). Podkreślenia wymaga, że za godziny nadliczbowe, przekraczające jednocześnie normę dobową i normę okresową, przysługuje pracownikowi tylko jeden dodatek do wynagrodzenia. Oznacza to konieczność odrębnego ustalenia liczby godzin nadliczbowych wynikających z przekroczenia normy dziennej, za które przysługuje dodatek na podstawie art. 151 1 § 1 pkt 1 lub 2 Kodeksu pracy, oraz liczby godzin nadliczbowych z tytułu przekroczenia wyłącznie normy tygodniowej. Powyższe wynika z zawartego w art. 1511§ 2 zastrzeżenia i ma na celu zapobieżenie podwójnemu rekompensowaniu dodatkiem godzin ponadwymiarowego zatrudnienia. Fakt wykonania pracy ponad normę średniotygodniową stwierdza się przez odwołanie się do ogólnego wymiaru czasu pracy, czyli liczby godzin przypadających do przepracowania w przyjętym okresie rozliczeniowym (art. 130 § 1 i 2 Kodeksu pracy). W stanie faktycznym sprawy miało miejsce przekroczenie tylko tygodniowej normy czasu pracy, gdyż jak ustalił Inspektor pracy, pracownicy świadczyli pracę w dniach wolnych od pracy. Jednocześnie nie stwierdził on, aby przekroczone zostały dobowe normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Praca w dni nie ujęte w systemie i rozkładzie czasu pracy nie skutkuje przekroczeniem dobowej normy czasu pracy. Wobec powyższego, wbrew wywodom skargi, przekroczenie średniotygodniowej normy czasu pracy nie nastąpiło wskutek świadczenia pracy ponad dobową normę czasu pracy. Pracownicy byli więc uprawnieni do dodatku przewidzianego w art. 1511 § 2 Kodeksu pracy. Prawidłowo zatem zobligowano pracodawcę do wypłaty pozostałej części przysługującego pracownikom dodatku. Odnosząc się do kwestii legitymacji pracowników do udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, Sąd stwierdza, że została ona rozstrzygnięta wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt "[...]", który na mocy art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiąże zarówno Sąd orzekający w niniejszej sprawie, jak i organy administracji. Podstawę prawną do wydania przez organy inspekcji pracy zaskarżonych orzeczeń stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362, z późn. zm.). Nakazy kierowane były do pracodawcy i to jego obligowano do podjęcia określonego działania. Prawa pracowników, w szczególności prawo do wynagrodzenia, nie wynikają natomiast z przepisów tej ustawy, lecz z Kodeksu pracy. Nie są oni zatem stroną w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję, nie stwierdził naruszenia prawa, które dawałoby podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).