I SA/Wa 1806/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) asesor WSA Janusz Walawski Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 7 czerwca 2002 r. M. S. zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 1981 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika W. z dnia [...] lutego 1981 r., którą, na podstawie art. 53 i 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), pozostawiono bez rozpoznania wniosek o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną w tabeli likwidacyjnej wsi S. nr [...] (wspólne pastwisko). Z załączonego do wniosku aktu notarialnego nr rep. [...] zawartego w dniu [...] kwietnia 1939 r. wynika, że tytuł własności ww. nieruchomości uregulowany był na: W. K. do [...] części, J. N. do [...] części, J. K. do 9/80 części oraz J. i W. N. do 9/80 części. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w 9/80 wezwało M. S., w trybie art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "kpa"), do wskazania wszystkich stron postępowania i podania ich adresów zamieszkania. W odpowiedzi na wezwanie M. S. wskazał, że w prawa nieżyjącej J. N. wstąpili, w ramach sukcesji spadkowej, M. S. i D. N., w prawa nieżyjących małżonków J. i W. N. wstąpiła H. N. Następczynie prawne nieżyjącego J. K. – H. K. i H. K. zmarły bezdzietnie i wnioskodawca podał, że nie był w stanie ustalić ich spadkobierców. Nie był też w stanie ustalić spadkobierców W. K. Zdaniem wnioskodawcy fakt, iż nie może wskazać wszystkich spadkobierców nie ma wpływu na przeprowadzenie postępowania, gdyż organ administracji powinien zastosować art. 30 § 5 kpa lub art. 34 § 1 kpa w związku z art. 184 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. zawiesiło z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 97 § 1 kpa i wezwało wnioskodawcę do podjęcia i przeprowadzenia postępowania sądowego zmierzającego do ustalenia wszystkich następców prawnych dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości gruntowej oraz przedłożenia w postępowaniu postanowień sądu stwierdzających nabycie praw do spadku po wymienionych osobach. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że osoby występujące z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej winny udokumentować swoje następstwo prawne, zaś w niniejszej sprawie nie załączono wszystkich postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku. Kolegium wskazało, że do rozstrzygnięcia sprawy konieczny jest udział wszystkich stron postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło także, że w rozpoznawanej sprawie nie można zastosować art. 34 § 1 kpa, gdyż wyznaczenie przez sąd przedstawiciela może nastąpić w odniesieniu do osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, nie zaś w przypadku osoby nieżyjącej. Od tego postanowienia M. S wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że w postępowaniu administracyjnym obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie administracji i obowiązek ten nie może być przerzucany na stronę oraz, że organ obowiązany był zastosować art. 30 § 5 kpa, tzn. wystąpić do sądu powszechnego o ustanowienie kuratora spadku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniło, że w sprawie nie występują przesłanki wynikające z art. 34 § 1 i art. 30 § 5 kpa. Dalej wskazało, że Kolegium nie ma interesu prawnego do wystąpienia do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych H. K. i H. K. oraz po W. K. Interes taki ma wnioskodawca, stąd słuszne było wezwanie go do wystąpienia w tej sprawie do sądu powszechnego w celu przedłożenia w postępowaniu administracyjnym postanowień w sprawie nabycia spadku po dawnych współwłaścicielach nieruchomości. Na powyższe postanowienie skargę w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. S.. W skardze stwierdził, że stosownie do art. 10 § 1 kpa, obowiązek zapewnienia udziału stronom w postępowaniu administracyjnym obciąża organ administracji publicznej, co istotnie odróżnia to postępowanie od postępowania cywilnego, z treści zaś art. 77 § 1 kpa wynika, że gdy strona przedstawi materiał dowodowy niepełny lub wątpliwy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Podtrzymał także swoje stanowisko dotyczące braku obowiązku zastosowania w tej sprawie przez Kolegium art. 30 § 5 albo art. 34 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, dlatego nie mogła zostać uwzględniona. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na zagadnienie o charakterze procesowym, a mianowicie na to, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 61 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei, zgodnie z treścią art. 28 kpa, stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Niewątpliwie takimi osobami są właściciele nieruchomości. Jak wynika z treści skargi oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], jak również z dokumentów zebranych w postępowaniu administracyjnym, nieruchomość położona w W. przy ul. [...], stanowiła współwłasność W. K., J. N., J. K. oraz J. i W. N. W prawa nieżyjącej J. N wstąpili M. S. i D. N., w prawa nieżyjących małżonków J. i W. N. wstąpiła H. N.. Następczynie prawne nieżyjącego J. K. – H. K. i H. K. zmarły bezdzietnie i brak jest informacji na temat ich spadkobierców. Nie ma też informacji na temat spadkobierców W. K.. Skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 1981 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika W. z dnia [...] lutego 1981 r. w sprawie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną w tabeli likwidacyjnej wsi S. nr [...], stanowiącą część wspólnego pastwiska. Postępowanie takie może toczyć się jedynie z udziałem wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości, a jeżeli oni nie żyją – to z udziałem ich spadkobierców, gdyż te osoby mają prawo do ubiegania się o przyznanie odszkodowania. Postępowanie to dotyczy bowiem interesów prawnych tych osób w rozumieniu art. 28 kpa i powinny one brać udział w postępowaniu administracyjnym. Muszą mieć możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zgłaszać żądania i wnioski (art. 10 § 1 kpa). Ustalenie spadkobierców właścicieli jest niezbędne, bowiem bez ich udziału postępowanie administracyjne nie może się toczyć. W takiej sytuacji konieczne jest zawieszenie przez organ postępowania administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie. Bowiem jedynie osoby, które wylegitymują się postanowieniem sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku po właścicielach nieruchomości, będą miały przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Jedynie sąd powszechny jest uprawniony do stwierdzenia nabycia praw do spadku przez spadkobierców i dokonuje tego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym wymienia wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wielkość ich udziałów (art. 677 § 1 kpc). Prawidłowo więc postanowiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zwieszając w dniu [...] maja 2005 r. postępowanie administracyjne, a zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r. (wydane w trybie art. 127 § 3 kpa) utrzymujące je w mocy - nie narusza prawa. Argumenty skarżącego, że nie jest on w stanie ustalić kręgu spadkobierców nie mogą stanowić podstawy do podjęcia postępowania lub do uznania, że zawieszone postępowanie narusza prawo, gdyż jak słusznie organ wskazał, skarżący jako osoba mająca interes prawny, może wystąpić do sądu powszechnego o uznanie za zmarłych i stwierdzenie praw do spadku po H. K. i H. K oraz W. K. (art. 510 § 1, art. 527 kpc). Ustalenie spadkobierców właścicieli nieruchomości nie jest obowiązkiem organu, gdyż organ nie ma legitymacji czynnej przed sądem powszechnym do wystąpienia z takim wnioskiem. Niezasadne jest także twierdzenie skarżącego, że organ winien zastosować tryb wynikający z art. 30 § 5 kpa, gdyż w sprawie niniejszej przepis ten nie ma zastosowania. W rozpoznawanej sprawie nie występuje sytuacja prawna "spadku nieobjętego". Wskazać należy, że podstawą zawieszenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinien być przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a nie pkt 1 tego artykułu – jak to uczynił organ. Ustalenie spadkobierców współwłaścicieli nieruchomości (a przez to kręgu uczestników postępowania upoważnionych do odszkodowania) jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Z treści zaś przepisu art. 97 § 1 pkt 1 kpa wynika, że odnosi się on do sytuacji, gdy śmierć strony następuje w toku postępowania administracyjnego. Jednakże powyższe uchybienie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Odnosząc się zaś do zarzutu podniesionego w skardze, dotyczącego naruszenia art. 77 kpa poprzez zaniechanie uzupełnienia przez organy materiału dowodowego, Sąd nie podziela jego zasadności. Przepis ten odnosi się do postępowania dowodowego, które w tej sprawie nie było jeszcze prowadzone. A zatem, w niniejszej sprawie, do obowiązków skarżącego należy wystąpienie do sądu powszechnego w celu ustalenia kręgu spadkobierców dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości i przedstawienie dowodów ich następstwa prawnego. Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności Sąd orzekł jak w wyroku z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).