I OSK 957/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Stahl, Tomasz Zbrojewski, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2005r. sygn. akt I SA/Wa 332/04 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu orzeczenia, Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, decyzją dnia [...] nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] z dnia [...] o nadaniu dr H. U. K. stopnia naukowego doktora habilitowanego, utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...] odmawiającą zatwierdzenia ww. uchwały. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Sekcja Nauk Matematycznych Fizycznych, Chemicznych i Nauk o Ziemi po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji, w głosowaniu tajnym, wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia ww. uchwały. Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji, odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...]. Zdaniem organu, ocena dokonana przez Sekcję wskazuje, że argumenty podniesione w wystąpieniu o ponowne rozpatrzenie sprawy nadal nie pozwalają na uznanie, że rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój dyscypliny technologia chemiczna, wymagany zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych. Skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła H. K., zarzucając naruszenie art. 17 ust. 2 ustawy z 12 września 1990 r. odnośnie terminu rozpatrzenia wniosku oraz uczestniczenia recenzentów z przewodu habilitacyjnego na prawach strony, art. 34 ust. 4 ustawy z 12 września 1990 r. oraz art. 7, 8, 10, 24, 32, 77 i 84 kpa w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, oraz znacznie uzupełniła swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zważył, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.), uchwała o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego staje się prawomocna z chwilą jej zatwierdzenia przez Centralną Komisję. Uchwała jest przedstawiana Centralnej Komisji wraz z aktami przewodu habilitacyjnego w terminie miesiąca od dnia podjęcia uchwały. O zatwierdzeniu uchwały Centralna Komisja rozstrzyga w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania uchwały. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 1993 r. I SA 1270/93, OSP 1994/7/131, który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił w zupełności, uchwała Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych o zatwierdzeniu lub odmowie zatwierdzenia uchwały rady wydziału w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego (art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, Dz. U. Nr 65, poz. 386) ma moc decyzji administracyjnej, a zatem podlega rygorom przewidzianym również w art. 107 § 1 i 3 kpa. Zaskarżona decyzja Centralnej Komisji, jak również decyzja poprzedzająca, podjęte zostały przez organ kolegialny Centralnej Komisji – Prezydium Centralnej Komisji. Decyzji z dnia [...] nie podpisał prof. Franciszek Kaczmarek, natomiast decyzji z dnia [...] nie podpisał prof. Osman Achmatowicz, a zatem obie decyzje organu kolegialnego nie zostały podpisane przez wszystkich jego członków. Należy zauważyć, że decyzje wydawane przez organ kolegialny stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisywania decyzji - zgodnie z art. 107 § 1 kpa. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 1109/00, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2003 r. sygn. akt III RN 135/03, OSNP 2004/16/274; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2003 r. sygn. akt II SA 455/02, Wokanda 2003/7-8/76), ponieważ organ kolegialny działa in corpore (w komplecie), podpis powinien być złożony przez wszystkich członków organu kolegialnego. A zatem decyzja organu kolegialnego podpisana przez niektórych tylko członków Prezydium Centralnej Komisji jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, zarzucając powyższemu wyrokowi naruszenie przepisów art. 34 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. nr 65, poz. 386 z póź. zm.), § 7 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów wydanego z upoważnienia zawartego w art. 34 ust. 5 ww. ustawy poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż podpisy pod decyzją organu kolegialnego winny złożyć również osoby, które nie brały udziału w głosowaniu. Wskazując na powyższe podstawy Komisja wniosła o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2005 r. w całości oraz oddalenie skargi Pani dr H. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż na mocy wyraźnej i nie pozostawiającej wątpliwości decyzji ustawodawcy uprawnienie do ustalenia organizacji, kompetencji i trybu działania Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych zostało powierzone rozstrzygnięciu samej Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, a zgodną z ustawą formą tego rozstrzygnięcia jest uchwalony przez Centralną Komisję do Spraw. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych – Statut. Statut Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów przewiduje, iż decyzje Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów zapadają bezwzględną większością oddanych głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków. Przepis ten zatem określa quorum niezbędne do podjęcia decyzji przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. W niniejszej sprawie udział w głosowaniu w trakcie obrad Prezydium Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych zarówno w dniu [...] i w dniu [...] brało udział 9 osób, przy 10-osobowym składzie Prezydium. Spełniony został zatem warunek niezbędnego quorum dla podjęcia ważnej decyzji, pod którą podpisały się wszystkie obecne i biorące udział w głosowaniu osoby. Z uzasadnienia wskazanego wyroku wynika natomiast, iż zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, decyzję powinny podpisać również osoby, które ze względu na nieobecność nie brały udziału w głosowaniu. Przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczenia zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego wyraźnie wskazują, iż uchwała organu kolegialnego stanowiąca decyzję administracyjną wymaga podpisania przez wszystkich członków organu biorących udział w jej podjęciu. Ze wskazanych orzeczeń nie wynika, wbrew argumentacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, by podpisy pod decyzją miały złożyć również osoby, które ze względu na nieobecność nie brały udziału w jej podjęciu. W niniejszej sprawie podpisu pod decyzją z dnia [...] nie złożył jedynie jeden nieobecny – Pan prof. dr hab. Franciszek Kaczmarek, zaś pod decyzją z dn. [...] nieobecny Pan prof. Osman Achmanowicz – co wynika zarówno z dołączonej listy obecności jak i adnotacji: "nieob." przy nazwiskach tych osób. Zdaniem skarżącej stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] oraz z dn. [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2005 r., o którym wyżej mowa Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta ma usprawiedliwione podstawy. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną między Sądem I instancji a Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów jest czy dla prawnej skuteczności decyzji Centralnej Komisji w sprawie zatwierdzenia uchwały rady wydziału o nadaniu stopnia naukowego, którą podejmuje Prezydium Centralnej Komisji jako organ kolegialny konieczne jest by Prezydium to działało w pełnym składzie osobowym w jakim zostało wybrane, czy też wystarczy dla wykonania tej czynności tylko odpowiednia część składu osobowego tego organu – tzw. quorum. Ustawodawca w ustawie z 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz.U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.) wprost nie przesądził, który z organów Centralnej Komisji jest właściwy do wydawania decyzji w tego rodzaju sprawach i jaki skład osobowy organu (ilościowo) jest niezbędny dla ważności podjętej uchwały – decyzji. Upoważnił on w art. 34 ust. 5 powołanej ustawy Centralną Komisję pełniącą w zakresie wydawanych przez siebie decyzji funkcję centralnego organu administracji państwowej do uchwalenia przez nią statutu, który określać miał – skonkretyzować – kompetencje organów Centralnej Komisji, sposób wyboru Prezydium Centralnej Komisji, jej organizację i tryb działania oraz sposób powoływania recenzentów. Na tej podstawie uchwalony został na plenarnym posiedzeniu Centralnej Komisji 19 kwietnia 1991 r. Statut Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, (zmieniony w 1994 i 2003 r.). W myśl § 13 Statutu wnioski o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych rozpatruje Prezydium Komisji. Tak więc to Prezydium Centralnej Komisji będące organem kolegialnym jest właściwe do wydania decyzji w imieniu Centralnej Komisji m.in. w sprawach o zatwierdzenie uchwały Rady Wydziału o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego. Zgodnie z treścią § 7 Statutu Prezydium Komisji podejmuje uchwały bezwzględną większością oddanych głosów przy obecności co najmniej połowy liczby członków zaś uchwały w sprawach zatwierdzenia uchwał rad wydziałów i rad naukowych dotyczących nadania stopni naukowych oraz przedstawienia kandydata do tytułu naukowego zapadają w głosowaniu tajnym. Przepis ten zatem określa w sposób jednoznaczny jaka liczba członków organu kolegialnego jest niezbędna dla ważności podejmowanych przez ten organ uchwał – decyzji. Błędne jest więc twierdzenie Sądu, że dla ważności uchwały – decyzji Prezydium Centralnej Komisji konieczne jest by została ona podjęta a co za tym idzie i podpisana przez cały skład osobowy tego organu. W odniesieniu bowiem do członków organu kolegialnego warunek wynikający z art. 107 § 1 kpa (podpis osoby upoważnionej) zostanie spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów wszystkich członków składu orzekającego (czyli tych członków organu kolegialnego, którzy uczestniczyli przy wydaniu decyzji). Decyzja administracyjna, która wydana jest w postaci uchwały podejmowanej przez organ kolegialny stanowi wyraz woli przejawianej przez zespół osób fizycznych pełniących na podstawie określonych procedur prawnych funkcję posiadaczy tych praw i obowiązków, które ustawa przypisuje organowi kolegialnemu. Uchwałę – decyzję należy uznać za prawnie podjętą z chwilą wyrażenia woli przez organ kolegialny w sposób prawem określony tzn. najczęściej w drodze głosowania (tajnego lub jawnego) zwykłą lub kwalifikowaną większością głosów obecnych członków danego organu przy zachowaniu minimalnej a koniecznej dla możności podejmowania uchwał liczby uczestniczących osób (quorum). Jeżeli zatem spełniony zostanie wymóg postawiony w § 7 Statutu Centralnej Komisji to znaczy uchwała – decyzja zostanie podjęta bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków to z punktu widzenia formalno-prawnego taka decyzja jest ważna. Niekiedy ustawodawca sam wprost w ustawie określa ściśle skład osobowy – liczbowy – organu kolegialnego, który uprawniony jest do załatwiania określonego rodzaju spraw w drodze decyzji administracyjnej jak np. w odniesieniu do samorządowych kolegiów odwoławczych (i wówczas wszyscy członkowie takiego organu muszą być obecni przy wydaniu decyzji i podpisać ją), czy też przesądza o tym, że do ważności uchwały – decyzji organu kolegialnego wymagana jest obecność określonej liczby jego członków, jak np. w przypadku organów samorządu adwokackiego, którego działanie reguluje ustawa Prawo o adwokaturze. W przypadku Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych ustawodawca, jak zaznaczono wyżej, kwestię zarówno organu właściwego do podejmowania decyzji dotyczącej zatwierdzenia uchwały rady wydziału w sprawie nadania stopnia naukowego jak i sposobu podejmowania tego rodzaju decyzji w tym i liczby członków organu kolegialnego niezbędnych dla ważności podejmowanej przezeń uchwały – decyzji – pozostawił samej Centralnej Komisji do uregulowania w Statucie. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że stosownie do zasad procedowania organu kolegialnego jakim jest Prezydium Centralnej Komisji określonych w Statucie oraz zgodnie z wymaganiami zawartymi w art. 107 § 1 kpa, które należy w tym wypadku zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 12 września 1990 r. stosować odpowiednio mając na uwadze charakter, skład i prawem określone zasady funkcjonowania organów Centralnej Komisji, Komisja ta w dniu [...] wydała decyzję odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej Politechniki Szczecińskiej z [...], w której końcowej części po pouczeniu o środkach zaskarżenia wymienieni są wszyscy członkowie Prezydium Komisji w tym również i ten, który nie był obecny przy podejmowaniu tej decyzji i jej nie podpisał. Z tej listy członków Prezydium wynika, że powyższa decyzja została wydana przy udziale 9 spośród 10 członków tego organu, jeden członek Prezydium był nieobecny. Podobnie było przy wydaniu przez Prezydium Komisji decyzji z [...] utrzymującej w mocy poprzednią decyzję tego organu z [...]r. W tym wypadku spośród 11-osobowego Prezydium Komisji w wydaniu powyższej decyzji wzięło udział 10 jego członków, którzy decyzję tę podpisali, jeden członek Prezydium był nieobecny. Nie może zatem budzić wątpliwości, że wymogi określone w § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji, od których zależy ważność podejmowanych przez Prezydium Komisji uchwał – decyzji zostały w tym wypadku spełnione. To zaś oznacza, że zaskarżony skargą kasacyjną wyrok jest wadliwy ponieważ nie było powodu z przyczyn podanych w uzasadnieniu tego wyroku do stwierdzenia nieważności obu ww. decyzji. Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.