I SA/Łd 26/06
WyrokWSA w Łodzi2006-04-26
Skład orzekający: Sędzia NSA B. Lubiński, Sędzia NSA A. Cudak, Sędzia NSA P. Kiss
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ujawnienie nowych dowodów lub okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji i nieznanych organowi, które świadczą o fikcyjności pożyczek, stanowi podstawę do uchylenia decyzji podatkowej w trybie wznowienia postępowania, jeśli organy podatkowe potwierdziły faktyczne przekazanie środków finansowych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu weryfikację wad postępowania, a nie samej decyzji. W przypadku ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, muszą one wpływać na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. W niniejszej sprawie, mimo że skarżąca podnosiła fikcyjność pożyczek, organy podatkowe potwierdziły faktyczne przekazanie środków finansowych, co stanowiło przysporzenie majątkowe. Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych, takie przysporzenie jest przychodem podlegającym opodatkowaniu, niezależnie od źródła pochodzenia czy sposobu przechowywania środków.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji określającą spółce zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, podnosząc, że ujawniły się nowe okoliczności faktyczne świadczące o fikcyjności pożyczek, które zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Organy podatkowe odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że faktyczne przekazanie środków finansowych stanowiło przychód podlegający opodatkowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA B. Lubiński (spr.), Sędziowie : Sędzia NSA A. Cudak, Sędzia NSA P. Kiss, Protokolant: Asystent sędziego I. Wędrak, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. oddala skargę.
W wyniku przeprowadzonej kontroli w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wydał w dniu [...] decyzję Nr [...], którą określił skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. w kwocie 660.580,00 zł oraz zaległość podatkową w kwocie 622.538,00 zł.
Określone w decyzji zobowiązanie podatkowe wynikało z:
I. zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę 1.656.991,87 zł poprzez bezpodstawne zaliczenie do nich wartości:
1) zakupów usług konserwacji i naprawy maszyn i urządzeń od siedmiu podmiotów gospodarczych w wysokości 807.294,44 zł,
2) zakupów usług obcych wynikających z faktur wystawionych przez podmioty nieistniejące w wysokości 184.000,00 zł,
3) umów kupna-sprzedaży zawartych z osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej w wysokości 120.807,00 zł,
4) umów zleceń na montaż nabojów w wysokości 266.027,50 zł, których wykonania kontrolowany nie udowodnił i fakt ten nie wynika z jego ewidencji,
5) wypłat z tytułu ekwiwalentu BHP w wysokości 236.931,10 zł,
6) zakupów towarów i usług niezwiązanych z przychodem badanego okresu w wysokości 34.931,83 zł,
7) faktury wystawionej dla PIW B w wysokości 7.000,00 zł,
II. zaniżenia przychodów o 165.141,37 zł z tytułu otrzymania nieodpłatnych świadczeń w formie nieoprocentowanych pożyczek od:
- J. Z. w kwocie 520.000,00 zł,
- A. G. w kwocie 280.000,00 zł,
- A. T. w kwocie 300.000,00 zł,
- T. R. w kwocie 90.000,00 zł,
oraz od – A. S. w kwocie 250.000,00 zł,
o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. – o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 1993 r., Nr 106, poz. 482 ze zm.) i które mieszczą się w katalogu nieodpłatnych świadczeń zaliczanych do przychodów podlegających opodatkowaniu.
W dniu [...] Izba Skarbowa w Ł., po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...], wydała decyzję Nr [...], którą utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
19 lipca 2005 r. wpłynął do Izby Skarbowej w Ł. wniosek skarżącej o wznowienie przedmiotowego postępowania w trybie art. 240 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U.05.8.60 ze zm.), do którego dołączono kopie protokołów przesłuchań podejrzanych: A. T. oraz A. G., kopie pisemnych oświadczeń J. G., Z. G., E. W., A. S. oraz H. P., kopie protokołu przesłuchania świadka J. Z., a także kopię wypisu z aktu oskarżenia sporządzonego przez Prokuraturę Okręgową w Ł. przeciwko J. Z., A. T., A. G. oraz przeciwko E. W.
Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, postanowieniem z dnia [...], Nr [...], wznowił na żądanie skarżącej postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, gdyż zostały ujawnione nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane wówczas organowi, który wydał decyzję.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...] w całości, podkreślając w jej uzasadnieniu, iż fakt uzyskania przysporzenia przez skarżącą od jednej osoby, a nie od kilku, co prawdopodobnie miało miejsce w przypadku skarżącej Spółki jak wynika z zebranego materiału dowodowego, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż istotne dla niego jest tylko to czy takie przysporzenie miało miejsce, czy też nie.
Od w/w decyzji Spółka złożyła odwołanie z dnia [...], w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji z dnia [..], zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 122 i 125 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na błędnym przyjęciu, iż pożyczki miały miejsce w sytuacji, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, iż pożyczone pieniądze stanowiły własność strony, a nie fikcyjnych pożyczkodawców.
W dniu [...] organ odwoławczy wydał decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], którą odmówiono uchylenia decyzji Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w całości, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W dniu 9 grudnia 2005 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], zarzucając jej naruszenie art. 122 i 125 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa polegające na nieustosunkowaniu się w treści uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji do części materiału dowodowego zebranego w sprawie tj. oświadczeń E. W. będącej księgową w Spółce oraz H. P. będącej kasjerką w tejże Spółce, z których wynika, iż pożyczki były fikcyjne i znajdowały potwierdzenie tylko w dokumentach, a kasa nie dysponowała nigdy kwotami kilkunastu tysięcy złotych, co doprowadziło zdaniem strony do wydania decyzji w swej istocie wadliwej.
Podnosząc w/w naruszenia przepisów prawa skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w decyzji z dnia 4 [...] wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim trzeba podnieść, iż Ordynacja podatkowa w drodze wyjątku od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 128), dopuszcza możliwość weryfikowania przez organy podatkowe wydanych przez nie decyzji podatkowych. Między innymi chodzi tu o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie wznowienia postępowania, które może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie.
Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego prowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, enumeratywnie wymienionymi w art. 240 Ordynacji podatkowej.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, a nie samej decyzji (por. np. wyrok z 16 października 1998 r., Sygn. akt: II SA 1241/98, lex 41894).
W myśl art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania może mieć miejsce, gdy ujawnią się nowe dowody lub okoliczności istotne dla sprawy, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który tę decyzję wydał. A zatem wzruszenie decyzji będzie możliwe gdy:
1) wyjdą na jaw nowe dowody lub okoliczności faktyczne, tzn. inne od tych, które stanowiły podstawę w postępowaniu dotychczasowym przy wydawaniu decyzji podatkowej,
2) dowody lub okoliczności muszą być istotne dla sprawy, a więc muszą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie,
3) dowód lub okoliczność muszą istnieć w dniu wydania decyzji,
4) dowód lub okoliczność nie mogą być znane organowi, który wydał ostateczną decyzję.
Skarżąca Spółka składając w dniu 21lipca 2005 r. i wskazując jako podstawę prawną pkt. 5 § 1 art. 240 Ordynacji podatkowej podała, iż "ujawniły się nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane Izbie Skarbowej w Ł., świadczące o tym, iż pożyczki udzielone przez udziałowców i pracowników Spółki nie miały miejsca, a służyć miały jedynie legalizacji środków finansowych pochodzących z niewypłaconych, ale zaksięgowanych jako koszty uzyskania przychodów wydatków, związanych z zawartymi fikcyjnymi umowami zakupu towarów i usług".
Z treści tego wniosku w sposób jednoznaczny wynika, że skarżąca nie kwestionuje faktu powiększenia jej zasobów finansowych poprzez ich przekazanie przez J. Z. -520.000 zł, A. G. – 280.000 zł, A. T. – 300.000 zł, T. R. – 90.000 zł i A. S. – 250.000 zł.
Również postępowanie wyjaśniające przeprowadzone prze organy podatkowe potwierdziło taką okoliczność (protokół przesłuchania A. G. – k. 146).
Także J. Z. w trakcie przesłuchania w dniu [...] (k.35 i następne) zeznał, iż z uwagi na brak płynności finansowej Firmy i trudności z uzyskaniem kredytu w banku w celu realizacji zamówień były zasięgane pożyczki. Fakt przekazywania pieniędzy potwierdził również w obecności pełnomocnika Spółki A. T. Co wynika z protokołu przesłuchania świadka w dniu [...] (k. 55).
Z akt sprawy wynika, iż decyzją Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...], o uchylenie której wniosła skarżąca Spółka, uznano za przychód nieodpłatne świadczenia w wysokości 165.141,37 zł z tytułu "otrzymania nieoprocentowanych pożyczek".
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych wiąże obowiązek podatkowy z osiągnięciem dochodu bez względu na rodzaj źródeł przychodów z jakich dochód ten został osiągnięty (art. 7). Źródła przychodów określa ogólnie w art. 12 ust. 1-3, wymieniając wśród nich m.in. nieodpłatne świadczenia. Natomiast art. 12 ust. 4 ustawy określa w sposób wyczerpujący, co nie jest przychodem w rozumieniu ustawy. A contrario wszystkie inne przychody niż określone w art. 12 ust. 4, powodujące przysporzenie aktywów Spółki, należy uznać za przychód skutkujący powstaniem obowiązku podatkowego.
Tym samym nie ma znaczenia dla potrzeb rozpatrywanej sprawy, czy przyrost aktywów firmowych pochodził z jednego źródła, czy też od kilku osób i jakich osób. Nie ma również żadnego znaczenia podniesiona we wniosku o wznowienie postępowania okoliczność, że Inspektorzy Kontroli Skarbowej pominęli faktyczną możliwość przechowywania tak dużych kwot pieniędzy, czy też brak ich wydatkowania z uwagi na fikcyjność obrotów.
Przypomnieć należy, iż to podmiot gospodarczy decyduje o sposobie prowadzonej działalności, w tym także o miejscu i warunkach przechowania środków finansowych.
W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło