II OSK 791/05
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-04-25
Skład orzekający: Roman Hauser, Andrzej Jurkiewicz, Ludwik Żukowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ogrodzenie wykonane z płyt betonowych, osadzone na cokole betonowym, trwale związane z gruntem, usytuowane od strony ulicy publicznej, może być uznane za tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, czy też wymaga zgłoszenia na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Ogrodzenie wykonane z płyt betonowych, osadzone na fundamencie betonowym i trwale związane z gruntem, nie może być uznane za tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Taki obiekt, zwłaszcza usytuowany od strony ulicy publicznej, stanowi stałe ogrodzenie, którego budowa wymaga zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wykonanie takiego ogrodzenia bez wymaganego zgłoszenia stanowi samowolę budowlaną, uzasadniającą nakazanie rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki ogrodzenia wykonanego z płyt betonowych, osadzonego na cokole betonowym, usytuowanego od strony ulicy. Skarżący twierdzili, że ogrodzenie zostało wykonane jako tymczasowe po uzyskaniu pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych. Organy nadzoru budowlanego i sądy administracyjne uznały ogrodzenie za stałe, wykonane bez wymaganego zgłoszenia, co stanowiło samowolę budowlaną. Skarga kasacyjna kwestionowała błędną wykładnię przepisów dotyczących tymczasowych obiektów budowlanych oraz naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser, Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./, Ludwik Żukowski, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 1266/03 w sprawie ze skargi W. S. i B. P. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt II S.A./Łd 1266/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. S. i B. P. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...]w przedmiocie nakazania rozbiórki ogrodzenia .
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy : Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2003r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. nakazującą w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tj. Dz. U. Nr 106 z 2000 r. poz. 1126 ze zm.) rozbiórkę ogrodzenia nieruchomości przy ul. M. w T., usytuowanego od strony ulicy.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy powołał się na przepis art. 3 ust. 5 i art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, wywodząc, iż ogrodzenie placu budowy jako ogrodzenie tymczasowe winno posiadać cechy obiektu tymczasowego, to znaczy winno być łatwo rozbieralne i nie powinno być połączone trwale z gruntem. Zauważył nadto, iż w toku przeprowadzonych oględzin nieruchomości ustalono, iż "ogrodzenie to wykonane zostało z płyt betonowych montowanych z betonowymi słupami, osadzonych na stanowiącym fundament cokole betonowym". Ten sposób wykonania ogrodzenia, w ocenie organu odwoławczego, wskazuje, iż ogrodzenie to jest trwale powiązane z gruntem, co oznacza, iż jest obiektem stałym w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 7 powołanej ustawy, którego wykonanie powinno być poprzedzone .dokonaniem stosownego zgłoszenia na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy.
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi powołał się na załączony do akt administracyjnych projekt budowlany z dnia 12 kwietnia 2000r., w który na stronie 8 dotyczącej stanu istniejącego zagospodarowania terenu działki sformułowano następujący zapis: "działka jest ogrodzona bez naniesień kubaturowych''. Powyższy zapis organ odwoławczy, wobec rozbieżnych dowodów w postaci oświadczeń skarżących, jak również zeznań świadków, według których ogrodzenie od strony ul. M. wykonano w maju 2000r, tj . po uprawomocnieniu się w dniu 27 kwietnia 2000r. decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 12 kwietnia 2000r., uznał za wiarygodny materiał dowodowy. Przyjął bowiem, iż projektant nie miał podstaw to tego by w projekcie podawać informację niezgodną ze stanem faktycznym w przeciwieństwie do inwestorów, zainteresowanych korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem. Zeznania świadków i inwestorów uznał za niewiarygodne. Organ odwoławczy powołał się na wyjaśnienia projektanta zawarte w piśmie z dnia 15 kwietnia 2003r., z których wynika, iż opracowania projektowe zakończone zostały w kwietniu 2000r., a rozpoczęcie opracowań poprzedzone zostało wizją w terenie w końcu 1999r., w chwili wizji ogrodzenie istniało, lecz być może brana była wówczas pod uwagę ewentualność jego zmiany w czasie późniejszym. Powyższe wyjaśnienia, w ocenie organu, nie wpłynęła na korektę projektu, a ogrodzenie chociażby nawet posiadało, określone w art. 3 pkt 5 prawa budowlanego przymioty obiektu tymczasowego, to z racji budowy przed datą udzielenia pozwoleń na budowę, nie można nazwać obiektem tymczasowym w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 3 tego prawa.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli W. S. i B. P., wnosząc o jego uchylenie . Rozstrzygnięciu temu zarzucili naruszenie przepisów art. 7 do art. 10 k.p.a. Powołali się na wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi syg. akt SA/Łd 49/02 uchylający decyzję nr 105/2001 z dnia 11 października 2001r. nakazującą rozbiórkę tegoż ogrodzenia w toku poprzednio prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego, wywodząc, iż organ administracji pierwszej instancji decyzją nr [...] w dniu 8 kwietnia 2001 r. ponownie wydał identyczne rozstrzygniecie jak w uchylonej decyzji nr [...] z dnia 11 października 2001r. Skarżący zauważyli, iż w swoim odwołaniu wskazali na błędność przyjętych ustaleń, a na okoliczność daty budowy przedmiotowego ogrodzenia powołali zeznania trzech świadków (R. G., J. J. i St. K.), którzy wykonywali to ogrodzenie, oraz wyjaśnienia projektanta J. C., wedle której "ze względu na oświadczenie inwestorów, że w pierwszej fazie realizacji inwestycji, wykonają ogrodzenie tymczasowe, na czas trwania budowy, zrezygnowałam na tym etapie z projektowania celowego". Z tego względu, skarżący uznali, iż organ drugiej instancji nie podjął żadnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie uwzględniając przedstawionych dowodów postąpił uznaniowo i powtórzył uzasadnienie organu pierwszej instancji, "przeinaczając wypowiedzi projektanta" i zakładając, że zeznania świadków są nieprawdziwe.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie podzielając zarzutów skargi na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.) oraz art. . 151 ustawy z .30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji wyjaśnił , że zasadą ogólną Prawa budowlanego z 1994 r. wyrażoną w art. 28 jest obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę na realizację wszelkiego rodzaju obiektów budowlanych i wykonanie wszelkich robót budowlanych. Wyjątki od tej zasady zostały ustanowione w art. 29 tej ustawy. Katalog robót budowlanych zawarty w tym przepisie, obejmujący również ogrodzenia, jest zamknięty i niedopuszczalna jest jego rozszerzająca interpretacja. Na gruncie powołanych przepisów przyjąć zatem należy, iż roboty budowlane, które nie zostały wymienione w art. 29 Prawa budowlanego wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, a większość z robót wymienionych w art. 29, w tym także budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m. , wymaga, stosownie do art. 30 prawa budowlanego dokonania zgłoszenia właściwemu organowi, zaś do wykonania tych robót można przystąpić dopiero wówczas gdy właściwy organ w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu (art. 30 ust. 2 zdanie drugie).
Za naruszenie powyższej zasady ustawodawca przewiduje dwie sankcje, a mianowicie jedną w art. 48, drugą w art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2000, Nr 106, poz. 1126 ze zm. ) Za podstawę zaskarżonej decyzji przyjęto pierwszy z wymienionych przepisów. Stosownie do tego przepisu w brzmieniu obowiązującym w dniu podejmowania zaskarżonej decyzji właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Obiektem budowlanym zaś, zgodnie z art. 3 pkt 1 powołanej ustawy, jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadający fundamenty i dach budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowla stanowiąca całość techniczno - użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury.
W analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu I instancji fakt, iż przedmiotowe ogrodzenie o wysokości około 2,0 m usytuowane w odległości około 15 m od osi jezdni ulicy publicznej - ul. M. w P. wykonano z płyt betonowych pełnych osadzonych na cokole betonowym, który to cokół miejscami wystaje kilka centymetrów ponad teren. Spór dotyczy natomiast charakteru i daty wykonania tego ogrodzenia, skarżący twierdzą bowiem iż ogrodzenie to wykonali maju 2000 r., tj. w momencie kiedy decyzje o pozwoleniu na budowę budynków mieszkalnych i inwentarskich z dnia 12 kwietnia 2000r. Nr 101/00/T i Nr 102/00/T były już ostateczne, jako tymczasowe związane z realizowanymi robotami, organy administracji publicznej uznały natomiast, iż ogrodzenie to ma charakter stały i zostało wykonane przed datą uprawomocnienia się tych decyzji.
Podejmując próbę oceny charakteru przedmiotowego ogrodzenia Sąd odwołał się posiłkowe do zawartej w art. 3 pkt 5 powołanej ustawy definicji tymczasowego obiektu budowlanego przeznaczonego do czasowego użytkowania oraz zawartej w art. 3 pkt 10 definicji terenu budowy. Stosownie do pierwszego z powołanych przepisów pod pojęciem tymczasowego obiektu budowlanego należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany nie połączony trwale z gruntem, jak strzelnice, kioski uliczne , pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, pokrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Z kolei pod pojęciem terenu budowy należy rozumieć przestrzeń, w której prowadzone są roboty budowlane wraz z przestrzenią zajmowaną przez urządzenia zaplecza budowy. Na tej podstawie Sąd uznał , iż zaliczenie obiektu budowlanego, w tym przedmiotowego ogrodzenia, do kategorii obiektów tymczasowych zależy nie od roli, jaką ogrodzeniu wyznaczył inwestor, lecz od materiału, z jakiego wykonano ogrodzenie, jego wysokości, sposobu połączenia z gruntem. Ogrodzenie jako obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w trakcie budowy musi zatem odznaczać się takimi elementami jak nietrwałość, łatwość rozbiórki, brak połączenia z gruntem, tani materiał, z którego zostało wykonane, a ponadto ogrodzenie jako obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w trakcie realizacji obiektów budowlanych, stosownie do wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 1999 r., SA/Bk 1672/97 (ONSA 2000, nr 1, poz. 38) ma taki charakter najwcześniej z dniem uprawomocnienia się decyzji o pozwoleniu na budowę. Wcześniej usytuowane na nieruchomości gruntowej obiekty o tymczasowym charakterze, jak barakowozy czy obiekty kontenerowe zaliczają się do wyszczególnionych w art. 3 pkt 5 tej ustawy tymczasowych obiektów budowlanych wymagających pozwolenia na budowę.. Sporne ogrodzenie jak zaznaczono nie posiada cech obiektu tymczasowego, wręcz przeciwnie okoliczność wykonania go z płyt betonowych i związanie go w sposób trwały z gruntem poprzez osadzenie go na cokole betonowym dowodzi jednoznacznie, iż ogrodzenie to wykonano jako stałe, nie zaś jako tymczasowe na czas wykonywanych robót budowlanych. W analizowanej sprawie nie bez znaczenia jest również okoliczność usytuowania tegoż ogrodzenia od strony ulicy publicznej. Z tego względu niezależnie od tego czy zostało ono wykonane przed dniem uprawomocnienia się powoływanych przez skarżących decyzji o pozwoleniu na budowę budynków mieszkalnych i inwentarskich, czy po uprawomocnieniu się tych decyzji wymagało ono zgody organów administracji architektoniczno - budowlanej. Żadnym dokumentem inwestorzy nie legitymują się, to zaś oznacza, iż ogrodzenie zostało wykonane z naruszeniem przepisów ustawy prawo budowlane. Zarzut skargi, iż postępowanie przeprowadzono z naruszeniem art. 7 - 10 k.p.a., tj. bez wyjaśnienia stanu faktycznego z pominięciem zeznań świadków i projektanta, w szczególności zaś bez dokonania błędnej oceny tych zeznać co do daty wykonania ogrodzenia, Sąd uznał za nieuzasadniony. Przede wszystkim podkreślił , iż organy administracji publicznej przeprowadziły w sposób wszechstronny postępowanie wyjaśniające w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz dokonały poprawnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a uczyniły to w granicach wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena tego materiału, zdaniem Sądu rozpoznającego tę sprawę, nie nosi cech dowolności, zaś rozbieżności w tym materialne co do daty wykonania spornego ogrodzenia znalazły swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zauważono , iż organ wyjaśnił, na jakich dowodach oparł rozstrzygnięcie sprawy oraz które z rozbieżnych dowodów uznał za wiarygodne, a którym takiej wiary odmówił, jak również podał przyczyny poczynionych ustaleń. W ocenie Sądu sporne ogrodzenie, wbrew temu co twierdzą skarżący, zostało wykonane przed uprawomocnieniem się decyzji o pozwoleniu na budowę budynków mieszkalnych i inwentarskich. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie przede wszystkim w dokonanym przez skarżących w dniu 30 lipca 1999 r. zgłoszeniu zamiaru wykonania ogrodzenia działek nr 461, 462, 463, 450, 416, 449 od strony ul. M., oraz w wezwaniu przez właściwy organ skarżących do uzupełnienia tegoż wniosku. W wezwaniu tym organ poinformował inwestorów, iż budowa ogrodzenia od strony ul. M. w dodatku w pasie rezerwowanym na poszerzenie tej ulicy wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Ponieważ inwestor nie uzupełnił wniosku, sprawę pozostawiono bez rozpatrzenia.
W załączonych kopiach dziennika budowy budynków mieszkalnych i inwentarskich na przedmiotowych nieruchomościach także nie ma żadnej wzmianki o wykonaniu tymczasowego ogrodzenia budowy. Z załączonego projektu budowlanego budynków mieszkalnych części opisowej zatytułowanej Zagospodarowanie terenu z kwietnia 2000 r. wynika natomiast jednoznacznie, iż objęta wnioskiem o pozwolenie na budowę działka jest ogrodzona bez naniesień kubaturowych. Skarżący również nie są w stanie jednoznacznie określić, kiedy rozpoczęli budowę -ogrodzenia, podczas oględzin nieruchomości w dniu 6 czerwca 2001 r. oświadczyli bowiem, iż sporne ogrodzenie "zostało wykonane w czasie od końca kwietnia do połowy lipca 2000 r.", do protokołu oględzin z dnia 8 lutego 2001 r. zaś oświadczyli, iż ogrodzenie to sukcesywnie wykonywano od maja 2000 r. Powyższe oświadczenia inwestorów pozostają w oczywistej sprzeczności z innym nie budzącym wątpliwości dokumentem, a mianowicie z postanowieniem Zarządu Dróg Powiatowych z dnia 1 marca 2001 r. Z postanowienia tego wynika, iż po rozpatrzeniu wniosku B. P. i W. S. z dnia 28 lutego 2001 r., a więc złożonego już w dacie kiedy sporne ogrodzenie zgodnie z tym co oświadczają inwestorzy istniało, pozytywnie zaopiniowano projekt zagospodarowania działek nr ewidencyjny 4 63/ 450, 416 i 449, w szczególności ogrodzenie posesji od strony ul. M. W dniu 1 marca 2001 r. nie było możliwe zaopiniowanie projektu zagospodarowania terenu, w szczególności ogrodzenia, ogrodzenie to zostało bowiem już zrealizowane. Takie działania dowodzą, iż inwestorzy podjęli próbę wykazania legalności wykonanego już ogrodzenia.
Z powyższych względów oświadczenia inwestorów co do daty wykonania ogrodzenia jak konkludował Sąd I instancji nie są wiarygodne. Przyjąć bowiem należy, iż inwestorzy nie działaliby na swoją niekorzyść i nie składaliby rozbieżnych wyjaśnień co do daty budowy ogrodzenia, gdyby w rzeczywistości przedmiotowe ogrodzenie zostało wykonane jako tymczasowe na czas realizacji robót budowlanych związanych z budowa, budynków mieszkalnych i inwentarskich na przedmiotowych nieruchomościach. Za wiarygodne, wobec jednoznacznych zapisów projektu budowlanego z kwietnia 2000 r. nie mogą być uznane również wyjaśnienia autora projektu zawarte w piśmie z dnia 15 kwietnia 2003 r., w których projektant informuje, iż "po otrzymaniu zlecenia od inwestorów B. P. i W. S. na wykonanie projektu dwóch domów mieszkalnych i projektu zagospodarowania terenu (decyzja o warunkach zabudowy z dnia 22 grudnia 1999 r.) dokonał wizji lokalnej w końcu roku 1999 r. i uściślił szczegółowy program inwestycji. Mianowicie; zaprojektowanie budynku mieszkalnego - powtórzonego dla obu inwestorów, zlokalizowanie budynku stajni na wspólnej granicy działek (gotowy projekt, dostarczyli inwestorzy), zlokalizowanie wspólnej, studni na granicy działek, zlokalizowanie zbiorników nieczystości ciekłych (zbiorniki bezodpływowe) dla budynków mieszkalnych i budynku stajni, zlokalizowanie śmietników na nieczystości stałe, rozplanowanie dróg dojazdowych, wstępna propozycja zagospodarowania.., zieleni (ścieżki, placyki wypoczynkowe, tarasy), ogrodzenie. Ze: względu na oświadczenie inwestorów, że w pierwszej fazie realizacji wykonają ogrodzenie tymczasowe na czas trwania budowy zrezygnował- na tym etapie z projektowania ogrodzenia''.
Biorąc to pod uwagę Sąd I instancji podzielił wyrażony przez organy obu instancji pogląd, wedle którego ogrodzenie ma charakter stały, zostało wykonane w 1999 r., to jest przed uprawomocnieniem się decyzji o pozwoleniu na budowę, a ponadto stanowi ono, wobec faktu nie zabudowania nieruchomości i usytuowania ogrodzenia od strony ulicy publicznej, odrębny obiekt budowlany, którego budowę należało zgłosić właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. To zaś oznacza, iż w sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 29 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego, wedle którego nie wymagają pozwolenia na budowę obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy oraz ustawianie barakowozów używanych przy wykonywaniu robót budowlanych, badaniach geologicznych i pomiarach geodezyjnych.
Powyższe rozważania zdaniem Sadu I instancji prowadzą do wniosku, iż w toku postępowania nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7 do art. 10 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik B. P. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono : - naruszenie prawa materialnego , a mianowicie art.29 ust. l pkt.3 prawa budowlanego przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że nie może mieć on zastosowania do ogrodzenia z pełnych płyt betonowych, lecz tylko do ogrodzeń łatwo rozbieralnych , nietrwałych , wykonanych z taniego materiału , podczas gdy prawidłowa interpretacja powołanego przepisu winna pozwolić na zastosowanie powołanego przepisu do ogrodzenia wykonanego przez skarżących od ulicy M. jak też przepisu art. 3 pkt. 5 ustawy Prawo budowlane przez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez uznaniu , że ogrodzenie nieruchomości skarżących od ul. M. jako wykonane przed uzyskaniem przez nich pozwoleń na budowę wymagało odrębnej zgody organów administracji architektoniczno-budowlanej .
Ponadto w skardze kasacyjnej wyrokowi Sądu I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania , a mianowicie art. 7 - 10 oraz 107 § 3 kpa poprzez brak podania przyczyn i szczegółowego uzasadnienia odmowy wiarygodności twierdzeń B. P. i W. S., jak również zeznań zgłoszonych przez nich świadków St. K., J. J. i R. G. oraz wyjaśnieniu projektanta inż. J. C., co do czasu wykonania przedmiotowego ogrodzenia już po uprawomocnieniu się decyzji o pozwoleniu na budowę budynków mieszkalnych i inwentarskich. Naruszenie to wyraża się nadto w pominięciu istotnego dla ustalenia daty budowy ogrodzenia faktu , że całe postępowania administracyjne w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wpływem w dniu 25 stycznia 2001 r.(a więc blisko dziewięć miesięcy po uprawomocnieniu się decyzji zezwalających na budowę budynków mieszkalnych i inwentarskich) do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. pisma Prokuratury Rejonowej w T. roku wzywającym do sprawdzenia legalności wykonania tegoż ogrodzenia. Data tego pisma noszącego znak Pa 4/00 , a także jego treść winna być pomocna w ustaleniu czasu wykonania ogrodzenia , a tym samym dla rozstrzygnięcia całokształtu sprawy.
Zarzucając powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie uchylenie wyroku i umorzenie postępowania w sprawie nakazania rozbiórki ogrodzenia.
Z uwagi na fakt , iż W. S. nie złożył wniosku o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi , postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r. tenże Sąd odrzucił skargę kasacyjna wobec tego skarżącego .
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to , że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) . Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny .
Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącego B. P. oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt . 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania . Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 174 pkt 1 cytowanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd ( porównaj wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 121/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r poz. 11 ) . Natomiast zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt. 2 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skierowany musi być przeciwko wyrokowi sądu a nie decyzji organy administracji ( porównaj wyrok z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt FSK 80/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 12 ) .
Przystępując do rozpatrzenia zarzutów skargi kasacyjnej zauważyć należy , że w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji oddalił skargę W. S. i B. P. w sprawie , w której organy nadzoru budowlanego nakazały w/w inwestorom rozbiórkę ogrodzenia realizowanego od strony ulicy M. w T. na odcinkach oznaczonych na mapie sytuacyjnej stanowiącej integralną część decyzji na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tj. Dz. U. Nr 106 z 2000 r. poz. 1126 ze zm. ) w brzmieniu tego przepisu przed jego zmianą ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 80, poz.718) . Należy podzielić stanowisko Trybunału Konstytucyjnego , który potwierdzając zgodność z Konstytucja tego przepisu , w wyroku z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt. P 2/98 ( OTK 1999 r. nr 1, poz. 2 ) i wyroku z dnia 26 marca 2002 r. sygn. akt SK2/01 ( OTK 2002, Nr 2 , poz. 15 ) stwierdził , że celem tego przepisu jest usuwanie skutków samowoli budowlanej , polegającej na budowie obiektów bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo ,wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ . Istota samowoli budowlanej w rozumieniu tego przepisu polega na budowie obiektu budowlanego z pominięciem obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia .Sam fakt realizowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia na ludowe lub zgłoszenia uzasadniał bezwzględne nakazanie rozbiórki . Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie , że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających stosowanie art.48 ustawy Prawo budowlane w wyżej określonym stanie prawnym chyba , że rzeczywiście zamiarem inwestora jest obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę ( porównaj wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 108/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 26 ).
Problem prawny w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się przede do tego , jaki charakter posiada ogrodzenie wykonane przez inwestorów od strony ulicy M. w T. a więc czy można je zaliczyć do obiektów określonych w art. 29 ust. 1 pkt. 3 ustawy Prawo budowlane (tj. przeznaczonych do czasowego użytku na realizacje którego nie wymagane jest pozwolenie bądź zgłoszenie ) czy też jest to ogrodzenia o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt. 7 i art. 30 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane ( tj. wymagające dokonania zgłoszenia właściwemu organowi ). Potrzeba tych ustaleń wskazana została w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2002 r. sygn. akt II S.A./Łd 49/02 orzekającego poprzednio w przedmiotowej sprawie a ocena prawna wyrażona w tym wyroku wiązała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi . Następnie w zależności od tych ustaleń w szczególności polegających na przyjęciu , że wykonany obiekt ma charakter tymczasowy to dopiero w dalszej kolejności w/w wyrokiem NSA z dnia 11 października 2002 r. nakazano poczynienie ustaleń czasokresu jego realizacji .
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zawartej w motywach kwestionowanego wyroku potwierdzającego stanowisko organów nadzoru budowlanego zawartego w zaskarżonej decyzji , wykonane ogrodzenie od strony ul. M. w T. ma charakter stały . Jak wykazano ogrodzenie to wykonane zostało z płyt betonowych montowanych z betonowymi słupami , osadzanych na stanowiącym fundament cokole betonowym wystającym ponad poziom terenu , co sprawia , że ogrodzenie to na trwałe połączone zostało z gruntem . W tych niespornych ustaleniach co do zrealizowania w takim kształcie przedmiotowego ogrodzenia nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego , że trafnie przyjęto w okolicznościach tej sprawy , iż jest to ogrodzenie stałe zrealizowane od strony ulicy a zatem takie o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt. 7 ustawy Prawo budowlane .Konsekwencją przyjęcia powyższego poglądu jest potrzeba dokonania zgłoszenia takiej inwestycji przed jej wykonaniem do czego obliguje przepis art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane .
Nie można w tej sprawie przyjąć , że zrealizowane przez inwestorów ogrodzenie od strony ulicy w takiej formie ma cechy obiektu tymczasowego , którego legalną definicję podaje przepis art. 3 pkt. 5 cytowanej ustawy Prawo budowlane stanowiąc , że jest to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej , przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki , a także obiekt budowlany nie połączony trwale z gruntem jak : strzelnice , kioski uliczne barakowozy (...) . Przy uwzględnieniu wskazanej definicji tymczasowego obiektu budowlanego należy przyjąć za Sądem I instancji co do stałego charakteru spornego ogrodzenia , że użyty do jego wykonania materiał w postaci płyt betonowych , związanie go na trwałe z gruntem poprzez osadzenie go na cokole betonowym , jak też konstrukcja tego ogrodzenia oraz sposób realizacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie pozwalają na przyjęcie odmiennej definicji zrealizowanego ogrodzenia . Wyjaśnić w tym miejscu należy , iż jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze trwałe związanie obiektu budowlanego z gruntem powoduje , że obiekt taki nie może być zaliczony do tymczasowych .
Stąd też aby zrealizować przedmiotowe ogrodzenie od strony ulicy M. w T. w opisanym wyżej kształcie , inwestorzy zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane zobowiązani byli dokonać zgłoszenia tego właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu i przystąpić do jego realizacji dopiero po upływie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia w sytuacji nie wniesienia sprzeciwu przez ten organ . W rozpoznawanej sprawie tak się jednak nie stało a więc sporne ogrodzenie zrealizowano w ramach samowoli budowlanej o jakiej mowa w art. 48 Prawa budowlanego , stąd też prawidłowo w tej sprawie zastosowano tę normę prawną nakazując rozbiórkę spornego ogrodzenia .
Wobec powyższych wywodów nie sposób podzielić zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię. Zauważyć w tym miejscu należy , że w skardze kasacyjnej brak jest zarzutów naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przepisów praw procesowego w odniesieniu do ustaleń tego Sądu poczynionych w zakresie charakteru przedmiotowego ogrodzenia jako stałego , tym samym brak jest podstaw do kwestionowania tych ustaleń , które co już wyżej powiedziano doprowadziły do prawidłowego zastosowania wskazanego wyżej przepisu .
Przyjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny , że w rozpoznawanej sprawie wykonano ogrodzenie stałe od strony ulicy wymagające dokonania zgłoszenia właściwemu organowi przed jego realizacją powoduje , że bezprzedmiotowe staje się czynienie rozważań co do daty zrealizowania spornego ogrodzenia , które niezbędne były wyłącznie w sytuacji przyjęcia , iż ogrodzenie to ma charakter tymczasowy o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego . Mimo , że Sąd I instancji czynił w tym zakresie stosowne rozważania jednakże wobec niespornego ustalenia charakteru przedmiotowego ogrodzenia jako stałego , kwestia ta nie ma jakiegokolwiek znaczenia prawnego .
W skardze kasacyjnej w tym właśnie zakresie zamieszczono dwa zarzuty odnoszące się do kwestii czasu wykonania przedmiotowego ogrodzenia jeden dotyczy naruszenia prawa procesowego a mianowicie art. 7-10 oraz 107 § 3 kpa zaś drugi odniesiono do naruszenia przepisu art. 3 pkt.5 ustawy prawa budowlanego .
Pomijając kwestię prawidłowości przedstawienia zarzutów naruszenia prawa procesowego to skoro kwestia czasu wykonania przedmiotowego ogrodzenia co wyżej wykazano nie ma znaczenia prawego dla rozstrzygnięcia w tej sprawie to Naczelny Sąd Administracyjny uznał czynione w tym zakresie zarzuty za pozbawione jakiejkolwiek doniosłości prawnej .
Z tych powodów podkreślić należy , iż wniesiona w tej sprawie skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw a to nakazywało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U . Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) orzec jak w sentencji wyroku .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło