I FSK 988/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-07-10
Skład orzekający: Adam Bącal, Maria Dożynkiewicz, Ryszard Pęk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur, jeśli sprzedawca nie posiadał kopii tych faktur w momencie ich wystawienia lub w okresie późniejszym, a jednocześnie nie rozliczył podatku należnego z tych faktur?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe nie naruszyły przepisów prawa procesowego, ponieważ ich wykładnia § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r. nie była błędna. Brak posiadania przez sprzedawcę kopii faktury w momencie dokonywania przez nabywcę odliczenia podatku naliczonego, przy jednoczesnym nie rozliczeniu przez sprzedawcę podatku należnego, uzasadnia odmowę prawa do odliczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła prawa podatnika Z. C. do obniżenia podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2000 r. o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez firmę S. – D. P. Organ odwoławczy odmówił prawa do odliczenia, wskazując, że kontrahent nie tylko nie rozliczył podatku należnego z tych faktur, ale również nie posiadał ich kopii. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że kluczowe jest posiadanie kopii faktury przez sprzedawcę w momencie odliczenia przez nabywcę. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną, kwestionując to stanowisko.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Zasądził od Z. C. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Adam Bącal ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędzia NSA Ryszard Pęk Protokolant Piotr Dębkowski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 11/06 w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2000 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Z. C. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 700 zł (słownie: siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. określające Z. C. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za kwiecień i maj 2000 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż w rozliczeniu za kwiecień i maj 2000 r. strona obniżyła podatek należny o podatek naliczony, wynikający z faktur wystawionych przez firmę S. – D. P. Jednakże wymieniony kontrahent, nie tylko nie uwzględnił wynikającego ze wspomnianych faktur podatku w deklaracjach VAT – 7, ale również nie posiadał ich kopii. Tym samym, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi obniżenie podatku należnego o podatek naliczony, zawarty w w/w fakturach było niezasadne. Mając to na uwadze organ odwoławczy stwierdził, iż rozstrzygnięcie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. na podstawie § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 109, poz.1245 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem o VAT z 1999 r. należało uznać za prawidłowe.
Na powyższe rozstrzygnięcie Z. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:
1) art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT z 1993 r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż podatnikowi nie przysługuje uprawnienie do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług, w sytuacji gdy wystawione przez sprzedawcę oryginały faktur są jedynym i wyłącznym, określonym w ustawie dowodem stwierdzającym nabycie towarów i usług;
2) art. 19 ust. 3 i 3b ustawy o VAT z 1993 r. w zw. z § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r. i w zw. z art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., nr 137, poz. 926 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż w ustawowym terminie uprawniającym podatnika do odliczenia podatku naliczonego, sprzedawca nie posiadał kopii faktur, na podstawie których oryginałów podatnik skorzystał z odliczenia, skutecznie nabytego prawa w sytuacji, w której organ podatkowy nie udowodnił kiedy sprzedawca utracił posiadanie kopii faktur oraz w sytuacji, gdy podatnik wykazał oryginałami tych faktur, wystawionymi w dwóch egzemplarzach i podpisanymi przez sprzedawcę posiadania przez sprzedawcę kopii faktur co najmniej do chwili dokonywanego odliczenia;
3) § 50 ust. 3 rozporządzenia o VAT z 1999 r. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż oryginały faktur wystawionych przez sprzedawcę nie są wyłączną i wystarczającą podstawą do obniżenia przez podatnika podatku należnego o określony w tych fakturach podatek naliczony w sytuacji jednoznacznej i precyzyjnej dyspozycji przepisu o wyłączności jedynego tylko warunku, który w sprawie był spełniony;
4) § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r. w zw. z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji poprzez niewłaściwe zastosowanie dyspozycji przepisu w sytuacji jego niezgodności z treścią Ustawy Zasadniczej;
5) art. 53 § 1 i § 2 w zw. z art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i objęcie obowiązkiem naliczania odsetek od zaległości podatkowych także kategorii "zrównanej z zaległością podatkową" jaką jest zwrot podatku również w sytuacji jednoznacznego braku winy podatnika w nienależnym zwrocie, co w sprawie zostało przez podatnika wykazane poprzez przedłożenie organom podatkowym oryginałów wystawionych przez sprzedawcę faktur i przy jednoczesnym braku prawnych podstaw w dacie zdarzenia do żądania od sprzedawcy wglądu w dokumenty księgowe, ewidencję sprzedaży, odpowiadającej kopii deklaracji podatku od towarów i usług lub dokonania innych aktów staranności;
6) art. 187 § 1 i art. 210 § 4 w zw. z art. 52 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędną wykładnię i pominięcie ustalenia winy osoby trzeciej w powstaniu należności zrównanej z zaległością podatkową, podczas gdy obniżenie podatku od towarów i usług, należnego o naliczony, stanowić może zwrot podatku nienależnego i w sytuacji braku winy podatnika w jej powstaniu winno materialno-prawnie skutkować uwzględnieniem tego faktu w treści decyzji i brakiem określenia obowiązku zapłaty odsetek zwłoki;
7) art. 17 ust. 2 lit. a i art. 18 ust. 1 lit. a VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych w zw. z art. Umowy międzynarodowej z dnia 16 grudnia 1991 r. Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenia między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi (Dz. U. 1994, nr 11, poz. 38) w zw. z § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r. poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy wynikające z umowy międzynarodowej zobowiązanie dostosowania regulacji w zakresie podatków winno skutkować stosowaniem przepisów Dyrektywy w przypadku sprzeczności z jej postanowieniami przepisów krajowego rozporządzenia.
Następnie pismem procesowym, datowanym na dzień 21 kwietnia 2006 r. podatniczka uzupełniła przedstawione powyżej zarzuty wskazaniem, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana bez podstawy prawnej (art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej), czego nie dostrzegł organ odwoławczy. Wynikało to w ocenie skarżącej z faktu, iż rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. wydał w oparciu o przepisy ustawy o VAT z 1993 r., które to w dacie wydania decyzji nie obowiązywały.
Zaskarżonym wyrokiem z 25 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję i określił, iż nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się powyższego orzeczenia.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji na wstępie nie podzielił stanowiska autora skargi w kwestii uznania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. za pozbawioną podstawy prawnej. Wskazana decyzja mimo, iż została wydana w dniu [...], a więc w czasie obowiązywania ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT z 2004 r. i błędnie powoływała art. 10 ust. 2 oraz art. 27 ust. 4 i 6 ustawy o VAT z 1993 r., zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie mogła być uznana za naruszającą treść art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W tym miejscu zaznaczono, iż prawidłową podstawą wydanej decyzji był art. 99 ust. 12 i art. 109 ust. 5 ustawy o VAT z 2004 r.
W dalszej części pisemnych motywów rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji odniósł się szczegółowo do każdego z zarzutów podniesionych w skardze, uznając za zasadny jedynie zarzut sformułowany w jej pkt 2. W tym zakresie za błędne uznano stanowisko organów, że zbywca towaru powinien posiadać kopię faktury nie tylko w czasie dokonywania odliczenia przez nabywcę, ale także później w okresie 5 lat od chwili sporządzenia faktury. Taki pogląd wynikał z przyjętego w zaskarżonej decyzji założenia, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest istotne, czy wystawca faktury posiadał jej kopię w momencie dokonywania przez skarżącą spornego odliczenia podatku naliczonego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi konieczność posiadania przez sprzedawcę kopii faktury wiązała się z momentem obniżenia podatku należnego przez nabywcę towaru. Ponadto biorąc pod uwagę określony w art. 19 ust. 3 ustawy o VAT z 1993 r. najdalszy moment, w którym nabywca towaru mógł dokonać obniżenia podatku należnego, zwykle chwila dokonywania tego obniżenia nie była odległa od chwili wystawienia faktury przez sprzedawcę. Wskazana błędna interpretacja prawa materialnego miała zdaniem Sądu pierwszej instancji wpływ na naruszenie przepisów proceduralnych. Organy podatkowe nie wyjaśniły bowiem, uznając bezzasadnie, że jest to bez znaczenia w sprawie, czy wystawca faktury posiadał jej kopię w momencie dokonywania przez skarżącą obniżenia podatku należnego lub wykazywania zwrotu różnicy podatku. Doprowadziło to w konsekwencji do naruszenia art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż ciężar dowodu co do nieposiadania kopii faktury w momencie odliczania podatku naliczonego spoczywał na organach podatkowych. Skarżąca nie miała bowiem środków prawnych do sprawdzenia i wykazania takiej okoliczności.
Na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi postawiła zarzuty:
1) naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.p.s.a w zw. z art. 122, 187 Ordynacji podatkowej przez uwzględnienie skargi pomimo przeprowadzenia przez organy podatkowe postępowania dowodowego i nienaruszenia żadnego z wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej;
2) naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 u.p.p.s.a. w zw. z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o VAT z 1993 r. w zw. z § 50 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 rozporządzenia o VAT z 1999 r. poprzez uznanie, że organy podatkowe nie mogą skutecznie zakwestionować wykazanego w deklaracji podatkowej VAT – 7 pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony u nabywcy, przy bezspornym ustaleniu, że wystawca faktury nie posiadał jej kopii, nie składał deklaracji VAT – 7 i nie wpłacał podatku należnego;
3) naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 153 u.p.p.s.a. poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powodów dla których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że treść § 50 ust. 6 rozporządzenia o VAT z 1999 r. nie jest prawnoznacząca dla ustalenia na gruncie przedmiotowej sprawy, czy podatnik może dokonać obniżenia podatku należnego o podatek naliczony i pominięcie znaczenia tego przepisu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;
4) naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a u.p.p.s.a. poprzez uznanie, że organy podatkowe dokonały błędnej interpretacji prawa materialnego t.j. art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o VAT z 1993 r. w zw. § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r.;
5) naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a u.p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przy wydaniu zaskarżonego wyroku § 50 ust. 6 rozporządzenia o VAT z 1999 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż w postępowaniu podatkowym bezspornie i jednoznacznie udowodniono i wyjaśniono, iż sprzedawca nie posiadał kopii faktur w momencie dokonywania odliczenia przez nabywcę oraz nie rozliczył podatku należnego wynikającego z w/w faktur. Ponadto stwierdzono, że § 50 ust. 6 rozporządzenia o VAT z 1999 r. wyłącza sankcję z ust. 4 pkt 2 tego przepisu w sytuacji braku kopii faktury z jednoczesnym jednak rozliczeniem podatku należnego przez sprzedawcę, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Okoliczność nie rozliczenia podatku należnego przez wystawcę nie była w ocenie organu odwoławczego kwestionowana zarówno przez nabywcę towaru jak i przez Sąd pierwszej instancji. Tym samym wobec faktu, iż cały materiał dowodowy został zebrany i wyczerpująco rozpatrzony przez organy podatkowe zarzut naruszenia art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej należało uznać za bezpodstawny. W dalszej części autor skargi kasacyjnej wspomniał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi całkowicie pominął w swych rozważaniach istnienie § 50 ust. 6 rozporządzenia o VAT z 1999 r. zakładając niesłusznie, iż sytuacja podatkowa nabywcy na gruncie przedmiotowej sprawy jest uregulowana wyłącznie w ust. 4 pkt 2 tego przepisu. Na zakończenie stwierdzono, iż Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił co w jego ocenie jest "chwilą dokonywania obniżenia, wykazywania zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku" oraz z jakiego przepisu prawa podatkowego wynika określenie tej "chwili".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną podatniczka wniosła o jej oddalenie oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu podtrzymała w całości stanowisko prezentowane na wcześniejszych etapach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Za uzasadnione należy bowiem uznać podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Rację co do zasady ma Wojewódzki Sąd Administracyjny, gdy przyjmuje, że naruszenie przez organy podatkowe przepisów postępowania może być także wynikiem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, odnoszących się do przedmiotu opodatkowania i nieprawidłowej oceny zastosowania tych przepisów w decyzjach organów podatkowych. Wówczas to bowiem, na skutek błędnej wykładni prawa materialnego, może się okazać, że organy podatkowe nie dokonały koniecznych ustaleń faktycznych, od których zależne jest zastosowanie tego prawa. Wychodząc z tych założeń Wojewódzki Sąd Administracyjny za błędne uznał w tej sprawie stanowisko organów podatkowych, że zbywca towaru powinien posiadać kopię faktury nie tylko w czasie dokonywania odliczenia ale także później, w okresie 5 lat od chwili sporządzenia faktury. Stanowisko to – jak zaznaczono w uzasadnieniu wyroku – było wynikiem błędnej wykładni art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy VAT z 1993 r. w związku z § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie było wystarczające posiadanie kopii faktury przez sprzedawcę jedynie w chwili jej wystawienia, gdyż wówczas ustawodawca wykluczyłby możliwość obniżenia podatku należnego z powodu wystawienia faktury w jednym egzemplarzu, bez kopii. Natomiast z uwagi na treść art. 19 ust. 3 ustawy o VAT z 1993 r. sprzedawca powinien posiadać kopię faktury w momencie obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, wykazany w tej fakturze. Kierując się tymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że błędna interpretacja prawa materialnego spowodowała naruszenie przepisów postępowania, gdyż organy podatkowe z obrazą art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, nie wyjaśniły czy wystawca faktury posiadał jej kopię w momencie dokonywania przez skarżącą obniżenia podatku należnego lub wykazywania zwrotu różnicy podatku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organy podatkowe nie wyjaśniły należycie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych dotyczących posiadania przez sprzedawcę zakwestionowanej faktury w momencie dokonywania przez skarżącą obniżenia podatku naliczonego. Brak było bowiem podstaw aby w realiach rozpoznawanej sprawy skutecznie postawić organom podatkowym zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim błędnej wykładni § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r., a w konsekwencji naruszenia przez te organy art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej.
Stanowisko, że z regulacji zawartej w § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r. wynikało, że kopie faktur powinny przechowywane przez wystawcę zarówno w momencie wystawienia oryginałów odbiorcom, jak też w czasie wymaganym przepisami prawa co do ich przechowywania nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 15 lutego 2006 r., I FSK 642 /05 oraz z dnia 24 marca 2006 r. I FSK 784/05, LEX nr 202173). Pogląd ten podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.
W powołanych wyżej wyrokach przyjęto między innymi, ze pięcioletni okres przechowywania faktur, jak i innych dokumentów niezbędnych do skorzystania przez podatnika z uprawnienia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o VAT z 1993 r., podobnie jak również powiązany z okresami przedawnienia, obowiązek przechowywania ksiąg i związanych z ich prowadzeniem dokumentów, wynikający z art. 86 § 1 Ordynacji podatkowej, jest konsekwencją wprowadzenia jako zasady w przypadku większości podatków – w tym także podatku od towarów i usług – samoobliczenia zobowiązania podatkowego. Obowiązek przechowywania oryginałów i kopii faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikatów tych dokumentów w okresie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą lub notę wynikał wprost z § 52 rozporządzenia o VAT z 1999 r. Okres ten miał umożliwić wsteczną kontrolę prawidłowości takiego rozliczania na podstawie dokumentów posiadanych przez podatnika i jego kontrahentów. Wykładnia § 50 ust. 4 pkt 2, która posiadanie faktury przez nabywcę wiązałaby z potwierdzeniem jej kopią tylko do momentu odliczenia podatku przez nabywcę, a nie w okresie późniejszym, czyniłaby iluzoryczną możliwość przeprowadzania kontroli prawidłowości korzystania przez podatnika z prawa do odliczenia. Pomijała przy tym i czyniła zbędnym wynikający z § 52 rozporządzenia o VAT z 1999 r. obowiązek przechowywania faktur przez okres pięciu lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę.
Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 24 marca 2006 r. użyte w pierwszej części § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r. sformułowanie "nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy", należało wiązać z czasem teraźniejszym i przemawiało za interpretacją, że w prawem wyznaczonym okresie "posiadania" przez nabywcę oryginału faktury, u wystawcy tej faktury powinna znajdować się jej kopia. Ten zaś okres "posiadania" wyznaczał przywołany już § 52 rozporządzenia o VAT z 1999 r. i art. 86 § 1 Ordynacji podatkowej.
Trafnie w skardze kasacyjnej podniesiono, że dokonując wykładni § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny bezzasadnie pominął treść § 50 ust. 6 tego rozporządzenia. Ten ostatni przepis wprowadzał zasadę, że "Przepisu ust. 4 pkt 2 nie stosuje się w przypadku, gdy wystawca faktury lub faktury korygującej uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług" i zapobiegał negatywnym skutkom takich przypadków, gdy wystawca faktury prawidłowo deklarujący swoje zobowiązania w podatku od towarów i usług utracił jej kopię. Wówczas pośrednim potwierdzeniem posiadania kopii przez sprzedawcę było uwzględnienie przez niego wykazanej w fakturze sprzedaży i podatku należnego w deklaracji dla podatku od towarów i usług, co pozwalało nabywcy uniknąć negatywnych konsekwencji późniejszego braku takiej kopii u sprzedawcy. Brak zaś rozliczenia podatku należnego przez sprzedawcę przy jednoczesnym ustaleniu, że nie posiadał kopii faktury, uzasadniał przyjęcie przez prawodawcę założenia, zgodnie z którym oryginał faktury VAT, którego kopia nie jest przechowywana przez sprzedawcę nie stanowi podstawy obniżenia kwoty podatku należnego, gdyż wówczas powstaje domniemanie, że oryginał taki ma charakter dokumentu, który nasuwa wątpliwości co do prawdziwości faktów w nim stwierdzonych (z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 15 lutego 2006 r. I FSK 642/05).
Reasumując; ponieważ przyjęta przez organy podatkowe wykładnia § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT z 1999 r. nie była błędna, nie były zasadne zarzuty naruszenia przez te organy przepisów prawa procesowego art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej. Ustalenie bowiem czy sprzedawca posiadał kopie faktur wystawionych przez D. P. w momencie dokonywania odliczenia przez skarżącą podatku naliczonego nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna była oparta na uzasadnionych podstawach, co – stosownie do art. 185 § 1 u.p.p.s.a. – uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 i 4 u.p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło