II GSK 4/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-05-24
Skład orzekający: Małgorzata Korycińska, Rafał Batorowicz, Cezary Pryca
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uchylił decyzję organu administracji, spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 PPSA, w szczególności w zakresie wskazania, jakie konkretne naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego narusza art. 141 § 4 PPSA, ponieważ nie zawierało precyzyjnych i jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania organów administracji, nie określiło, jaki materiał dowodowy nie został oceniony i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć stwierdzone uchybienie, ani nie wykazało, w jakim zakresie organ nie rozstrzygnął całości żądań skarżącego. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.Stan faktyczny
Skarżący J. P. wniósł o umorzenie części nałożonej na niego kary pieniężnej z uwagi na trudną sytuację finansową przedsiębiorstwa. Organy administracji (Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, a następnie Główny Inspektor Transportu Drogowego) odmówiły umorzenia, uznając brak podstaw prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 8, 10 § 1, 11 i 107 § 3 K.p.a. Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył wyrok WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA oraz art. 141 § 4 PPSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie NSA Rafał Batorowicz Cezary Pryca (spr.) Protokolant Małgorzata Suchocka po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2733/05 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania;- 2) zasądza od J. P. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego;-
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2733/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie może być wykonana w całości oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z 9 września 2004 r. na skarżącego została nałożona kara pieniężna w łącznej wysokości 12.050 zł. Po zapłaceniu kwoty 6.050 zł, pismem z 22 kwietnia 2005 r. wystąpił on z wnioskiem o umorzenie pozostałej do zapłaty kwoty wyrażając obawę, że konieczność uiszczenia kary pieniężnej w całości może doprowadzić do dalszych zwolnień pracowników i likwidacji przedsiębiorstwa. Do wniosku załączył kopie dokumentów księgowych obrazujących sytuację finansową przedsiębiorstwa i kopię zeznania podatkowego za 2004 r. (PIT-36).
Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z 10 maja 2005 r., Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego odmówił wnioskodawcy umorzenia pozostałej do zapłaty części należności pieniężnych w wysokości 6.000 zł z tytułu nałożonej na niego kary stwierdzając, że brak jest podstaw do umorzenia należności. Organ stwierdził bowiem, że nie występuje żadna z przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 6, poz. 54 ze zm.).
Skarżący odwołując się od tej decyzji pismem z 18 maja 2005 r. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji zarzucając jej naruszenie przepisów § 3 i § 4 rozporządzenia, a także naruszenie art. 545 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) oraz wystąpił o umorzenie przedmiotowej kwoty przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Skarżący w uzasadnieniu swojego odwołania podniósł, że organ I instancji ograniczył się jedynie do powołania treści § 3 ust. 1 rozporządzenia nie dokonując merytorycznego badania wniosku i nie zastosował w sprawie przepisu § 4 rozporządzenia, z którego wynika, że rozpoznając wniosek organ powinien brać pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika. Wskazał nadto, iż organ I instancji odwołał się do uchylonych z dniem 1 października 2003 r. przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.).
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 2 sierpnia 2005 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że § 3 rozporządzenia zawiera przesłanki stanowiące "zamknięty katalog, który nie może być uzupełniony przez uznanie administracyjne" a załączone do wniosku dokumenty nie świadczą o istnieniu przesłanek do umorzenia części kary pieniężnej. Podkreślił także, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 545 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 605 poz. 535 ze zm.), że przepis § 3 rozporządzenia został przywołany w obowiązującym brzmieniu.
Skarżący, wniósł skargę na powyższą decyzję i wnosząc o jej uchylenie w całości powtórzył swoją argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Ponownie postawił zarzuty naruszenia przepisów § 3 i § 4 rozporządzenia w związku z art. 34 ustawy o finansach publicznych, a także art. 545 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Ponadto podniósł, że w trakcie postępowania administracyjnego organ odwoławczy nie odniósł się do przedstawionych przez niego zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał zarzuty skargi za bezzasadne i podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i stwierdził, że z treści § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa wynika, że należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która następuje, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek wymienionych w punktach 1-4. Skoro skarżący domaga się umorzenia części kary pieniężnej, to wbrew jego twierdzeniom w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje ten właśnie przepis. Zdaniem Sądu, wskazany przez skarżącego przepis § 4 rozporządzenia dotyczy możliwości odroczenia terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenia płatności całości lub części należności na raty - w odpowiedzi na stosowny wniosek dłużnika. W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie skarżący wyraźnie sformułował swój wniosek i dotyczy on umorzenia części kary pieniężnej.
Sąd I instancji podkreślił, że istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 K.p.a. polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy, dlatego organ odwoławczy, obowiązany jest ponownie rozpatrzyć sprawę w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny.
W ocenie Sądu, działanie Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotknięte jest wadą naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, jak również jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 K.p.a. Zdaniem Sądu prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście zawartej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.
Sąd I instancji uznał także, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy doszło do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a, poprzez niedopełnienie przez organ wymogu zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca, zdaniem Sądu, nie miała możliwości zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji a także dokonania i przedstawienia swojej oceny co do kompletności zebranego materiału dowodowego.
Sąd uznał, że w związku z brakiem w aktach sprawy, stanowiących dla Sądu - zgodnie z art. 133 § 1 u.p.p.s.a. - podstawę rozstrzygnięcia, informacji o zapoznaniu zobowiązanego z całością materiału zgromadzonego w sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego, jak i Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, jako organ pierwszej instancji, naruszyli jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 K.p.a., w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została, zdaniem Sądu, przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza zatem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, powodując konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Sąd zaznaczył jednak, że uchylenie zaskarżonej decyzji nie oznacza zobowiązania organu do umorzenia części kary pieniężnej nałożonej na skarżącego. Może to bowiem nastąpić tylko wtedy, gdy spełniona została jedna z przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organów administracji publicznej, że pozbawione są możliwości rozpoznawania wniosków o umorzenie należności pieniężnych w ramach uznania administracyjnego w świetle art. 34 ustawy o finansach publicznych oraz w świetle przepisów § 3 ust. 1 rozporządzenia. Dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego możliwe będzie ustalenie, jaki wpływ na wynik sprawy mogą mieć uchybienia legislacyjne związane z treścią § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.
Sąd zwrócił uwagę na konieczność przestrzegania zasad ogólnych prowadzenia postępowania administracyjnego, ustosunkowania się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących istoty sprawy, całościowej merytorycznej oceny zebranego materiału dowodowego i rozstrzygnięcia o całości żądań skarżącego objętych tą sprawą. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 K.p.a i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a. Przed wydaniem decyzji organ odwoławczy powinien także, respektując postanowienia zawarte w art. 10 § 1 K.p.a, umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, realizując również w ten sposób jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu i dając tym samym możliwość zajęcia końcowego stanowiska w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia.
Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył skargą kasacyjną powyższy wyrok, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa prawnego, według norm przepisanych
Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit c) prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, w zw. z art. 7,8,10 § 1, 11, 107 § 3 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, iż organy naruszyły ww. przepisy postępowania administracyjnego oraz uznanie że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy przy bezspornym i ustalonym stanie faktycznym oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu wyroku możliwości wpływu stwierdzonych naruszeń na wynik sprawy, a także art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych poprzez nie dokonywanie realnej oceny zgodności z prawem zapadłych w postępowaniu administracyjnym orzeczeń.
Wnoszący skargę kasacyjną, w uzasadnieniu, nie zaprzecza, że organ odwoławczy nie powiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji przez ten organ jednak podkreśla, przywołując uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r. (FPS 6/04, opubl. Glosa 2005/3/135) wydanej w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, że w całym postępowaniu strona szeroko się wypowiadała podnosząc szereg zarzutów co do postępowania.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji w oderwaniu od faktu, czy dokonane naruszenie mogło albo nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. (...) Wynika z tego, zdaniem strony, że w każdej sprawie sąd indywidualnie bada, czy naruszenie art. 200 § 1 mogło mieć wpływ na jej wynik. Natomiast w interesie strony leży, jeśli zarzuca naruszenie art. 200 § 1, wykazanie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.
Wnoszący skargę kasacyjną twierdzi, że ani WSA ani strona nie wskazała, w jaki sposób naruszenie art 10 k.p.a. na etapie postępowania odwoławczego mogło wpłynąć w sposób istotny na wynik sprawy.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną Sąd mimo rozległego uzasadnienia nie podjął nawet próby wykazania wpływu naruszenia zasady gromadzenia dowodów i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i jaki to materiał dowodowy organ powinien z urzędu gromadzić, skoro strona przedstawiła wszystkie istotne z punktu widzenia § 3 rozporządzenia z dnia 16 stycznia 2001 r., informacje w piśmie z dnia 22 kwietnia 2005 r. Sąd nie wskazuje także żadnych konkretnych dowodów jakie należy przeprowadzić, co więcej strona nie składała żadnych wniosków dowodowych w toku postępowania.
Wnoszący skargę kasacyjną podkreśla, że WSA nie wyjaśnia w jaki sposób organ miałby naruszyć zasadę art. 8 i 11 k.p.a., bowiem próżno szukać rozwinięcia zarzutów naruszenia art. 8, 11 i 107 § 3 p.p.s.a. w uzasadnieniu wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy- p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym-zdaniem skarżącego- uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego-wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną, choć nie czyni tego poprzez wskazanie normy art. 174 pkt.2 p.p.s.a., to jednak wprost odwołuje się do tej właśnie podstawy kasacyjnej zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania szczegółowo wymienionych w treści skargi kasacyjnej.
Przechodząc do oceny zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej należy w pierwszej kolejności ustosunkować się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji normy art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że skarga kasacyjna skierowana jest do wyroku Sądu I instancji wydanego w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. Stosownie do treści tegoż przepisu prawa decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazana regulacja prawna odnosi się do sfery staranności organów administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego. Oznacza to, że uchylenie decyzji lub postanowienia w oparciu o powołany wyżej przepis prawa może nastąpić tylko wówczas, gdy naruszono przepisy postępowania administracyjnego, a stwierdzone uchybienia mogły mieć istotny wpływ na treść decyzji. Innymi słowy, sąd uchylając decyzję w oparciu o powołaną wyżej podstawę prawną musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy byłoby inne. W tym miejscu wskazać także należy, że stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że aby przywołana regulacja prawna mogła zostać zrealizowana i wykorzystana w dalszym postępowaniu w sprawie (po wydaniu wyroku), zalecenia w zakresie tegoż dalszego postępowania winny zostać sformułowane i przekazane przez Sąd w sposób niewątpliwy oraz niewymagający i niedopuszczający domysłów czy też interpretacji. W związku z powyższym należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zwracał uwagę na to, że nieprzedstawienie w uzasadnieniu wyroku precyzyjnych i jednoznacznych wskazań co dalszego postępowania organów administracji publicznej, stanowi naruszenie normy art. 141 § 4 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z 9.09.2005 r. FSK 2033/04 niepublikowany, wyrok NSA z 11.01.2006 r. II GSK 332/05 niepublikowany).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji normy art. 141 § 4 p.p.s.a. Z treści uzasadnienia Sądu I instancji nie wynika do jakich okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, winien ustosunkować się organ administracji publicznej, a także brak jest jednoznacznych i precyzyjnych wskazań co do "całościowej merytorycznej oceny zebranego materiału dowodowego" i wreszcie brak jest wskazań odnoszących się do kwestii braku rozstrzygnięcia przez organ o całości żądań skarżącego. Postawienie organowi administracji publicznej zarzutu braku całościowej merytorycznej oceny zebranego materiału dowodowego, obliguje sąd do wskazania jaki materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie został oceniony przez organ i jaki wpływ na wynik sprawy może mieć stwierdzone uchybienie. Również postawienie organowi administracji publicznej zarzutu odnoszącego się do pominięcia rozstrzygania o całości żądania skarżącego, nakłada na sąd obowiązek wykazania dokładnego zakresu żądania i wskazania w jakim zakresie organ administracji publicznej nie odniósł się w swym rozstrzygnięciu do tak ustalonego żądania i jaki jest wpływ tak stwierdzonego uchybienia ma na treść rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym. Określonych wyżej wymogów nie spełnia uzasadnienie Sądu I instancji.
Ponadto uzasadnienie Sądu I instancji w zakresie odnoszącym się do zarzutu naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. również nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. W omawianym zakresie Sąd I instancji ograniczył się wyłącznie do powołanie tych norm prawnych i stwierdzenia, że w postępowaniu administracyjnym doszło do ich naruszenia przez organ administracji publicznej. Sąd I instancji nie poddał analizie treści tych norm prawa ani nie wykazał w jaki sposób organ dopuścił się naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa i jaki wpływ mogło mieć stwierdzone uchybienie na wynik sprawy.
Wreszcie odnieść się należy do zarzutu skargi kasacyjnej związanego z niezasadnym uznaniem przez Sąd I instancji, iż organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia normy prawnej art. 10 k.p.a. Niewątpliwie zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego i obejmuje swym zakresem wszystkie fazy tego postępowania. Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje okoliczność, że w trakcie postępowania administracyjnego skarżący nie był wzywany do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań. Z treści wniosku o umorzenie należności pieniężnych, a także z treści pisma skarżącego z dnia 22 kwietnia 2005 roku i wreszcie z treści odwołania złożonego przez skarżącego od decyzji organu I instancji wynika, że skarżący brał czynny udział w postępowaniu administracyjnym, zgłaszał wnioski i przedstawiał stosowne dowody na poparcie swych twierdzeń. Pamiętać bowiem należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w tej sprawie akceptuje, iż w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej ( najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa (vide wyrok NSA z 18.05.2006 r. II OSK 831/05 ONSAiWSA 2006/6/157). Z treści uzasadnienie Sądu I instancji wynika, że zarzut naruszenia przez organy administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym dotyczy fazy bezpośrednio poprzedzającej podejmowanie decyzji. Brak jest jednak ustalenia i wykazania, jakich czynności procesowych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie dokonała strona skarżąca na skutek naruszenia, na tym etapie postępowania, zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło