IV SA/Po 345/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski Asesor sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. L. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/M.Dybowski KP Wójt Gminy S. L. w dniu [...] września 2005r. wydał decyzję Nr [...], w której działając na podstawie art. 2 pkt. 1, art. 4, art. 6 ust. 1, ust. 1a, ust. 3, art. 8 pkt. 6, art. 14, art. 8 pkt 5, art. , art. 20 ust. 1 i 3, art. 24 ust. 1, 2, art. 32, art. 47 i art. 49 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) przyznał W. J. zasiłek rodzinny na synów S. i D. D. J. wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego oraz odmówił przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na córkę W. J. Podstawą tego rozstrzygnięcia był fakt, iż w trakcie postępowania ustalono, iż córka nie kontynuuje nauki w szkole w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, co zostało potwierdzone przez Ośrodek Terapii Zajęciowej "[...]". Od powyższej decyzji W. J. pismem z dnia [...] września 2005r. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. . Odwołujący wskazał na fakt, że córka W. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od urodzenia. Pomimo tego w 2004r. uzyskała promocję do klasy III Gimnazjum w Zespole Szkół nr [...] (Szkoła Życia), ale ze względu na ukończenie 21 lat musiała opuścić szkołę. Z powodu choroby (padaczka), jedynym ośrodkiem który podjął się dalszej edukacji córki był Ośrodek Terapii Zajęciowej "[...]". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania w dniu [...] lutego 2006r. wydało decyzję Nr [...], w której utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy po szczegółowej analizie akt sprawy stwierdził, że W. J. nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na córkę W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. powołując się na art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdziło, że zasiłek rodzinny przysługuje jednemu z rodziców do ukończenia przez dziecko 24. roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Mając więc na uwadze fakt, iż W. J. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, organ odwoławczy uznał, że nie został spełniony drugi warunek jakim jest kontynuacja nauki w szkole. Zdaniem organu II instancji Ośrodek Terapii Zajęciowej "[...]" nie jest szkołą w rozumieniu art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym pojecie "szkoła" oznacza szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną oraz szkołę artystyczną, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. W. J. kwestionując decyzję organu odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., w której powtórzył argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący podkreślił, iż w P. i okolicy niema placówki, która mogłaby zapewnić jego dziecku należytą opiekę i edukację, równocześnie spełniając warunki ustawy o świadczeniach rodzinnych; Skarżący, w istocie, nie miał wyboru. W.J. , mając świadomość, że zaprzestanie dalszej edukacji córki spowoduje zmarnowanie wieloletniego wysiłku i przerwie dalszą naukę egzystencji w społeczeństwie, grupie itp. oraz powołując się na konieczność nieprzerwanego toku rehabilitacji córki stwierdził, że jest zmuszony dowozić córkę do ośrodka, w którym może ona dalej rozwijać swoje umiejętności. Zdaniem Skarżącego, ponieważ dochód w jego rodzinie nie przekracza 300 zł. miesięcznie, to pozbawienie go świadczenia rodzinnego wiązać się może z faktycznym uniemożliwieniem właściwej opieki, rehabilitacji i edukacji córki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. , odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył więc, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), zasiłek rodzinny przysługuje jednemu z rodziców do ukończenia przez dziecko 24. roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższego wynika, iż ustawodawca uzależnił przyznanie zasiłku rodzinnego od wieku dziecka, kontynuacji nauki w szkole i orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzić należy, że W. J. ma ukończone 23 lata i jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od urodzenia (vide orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. z dnia [...] września 1999r.). Bezspornym jest więc, iż spełnione zostały dwa z trzech warunków koniecznych do uzyskania świadczenia rodzinnego. Spornym jest natomiast charakter instytucji, do której uczęszcza W. J. Zdaniem organów administracyjnych pierwszej jak i drugiej instancji Ośrodek Terapii Zajęciowej "[...]" nie jest szkołą w rozumieniu art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem szkołą jest szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadpodstawowa i ponadgimnazjalna oraz szkoła artystyczna, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Z akt sprawy wynika, iż córka skarżącego po zakończeniu nauki w Zespole Szkół nr [...] im. M. G. w P. (Szkoła Życia), umieszczona została w Środowiskowym Domu Samopomocy "[...]" położonym w P. przy ul. P. W trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji ustalono, iż Ośrodek Terapii Zajęciowej "[...]" funkcjonuje na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 grudnia 1995r. w sprawie psychiatrycznych świadczeń zdrowotnych w domach pomocy społecznej i środowiskowych domach samopomocy (Dz.U. nr 5, poz. 38). Z informacji uzyskanych od Kierownika Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]", wynika że ośrodek ten organizuje oparcie społeczne dla osób z chorobą psychiczną lub niepełnosprawnością umysłową lub fizyczną, świadcząc usługi rehabilitacyjne rozumiane w szerokim zakresie. Tym samym zdaniem Kierownika Ośrodka, Środowiskowy Dom Samopomocy "[...]" nie jest jednostką, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, ani nie jest specjalnym ośrodkiem szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodkiem wychowawczym dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodkiem umożliwiającym dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Zwrócić należy jednak uwagę na to, iż obowiązek nauki, o którym mowa w art. 3 pkt 18 in fine ustawy o świadczeniach rodzinnych jest pojęciem bardzo szerokim. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. 256, poz. 2572 ze zm.) obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia gimnazjum, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18 roku życia. Obowiązek szkolny spełnia się przez uczęszczanie do szkoły podstawowej i gimnazjum, publicznych albo niepublicznych (art. 16 ust. 5 ustawy). Za spełnianie m.in. obowiązku nauki uznaje się również udział dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami (art. 16 ust. 7 ustawy).Nadto zauważyć należy, iż celem regulacji zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, jest wspieranie rodziny w realizacji jej funkcji, z uwzględnieniem funkcji wychowawczej, opiekuńczej i edukacyjnej, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych. Wskazany cel ustawy o świadczeniach rodzinnych i unormowania ustawy o oświacie, na tle stanu faktycznego sprawy, pozwalają, zdaniem Sądu uznać, że w przypadku osób niepełnosprawnych zakresem pojęcia obowiązku nauki, objęta jest również nauka egzystencji w społeczeństwie czy w grupie oraz poszerzanie zdobytej wcześnie wiedzy. Zwrócić należy bowiem uwagę na to, że jak wynika z akt sprawy, W. J. w 2004r. uzyskała promocję do klasy III Gimnazjum w Zespole Szkół nr [...] im. M. G. w P. (Szkoła Życia), ale ze względu na ukończenie 21 lat musiała opuścić szkołę a z powodu choroby (padaczka), jedynym ośrodkiem który podjął się dalszej edukacji córki był Ośrodek Terapii Zajęciowej "[...]". O tym, że zakres przedmiotowy pojęcia "szkoła " nie jest w sposób jasny określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych może świadczyć to, że jak twierdzi Skarżący, gmina pomaga finansowo w pokrywaniu kosztów dojazdu córki W. do "szkoły". Podkreślić należy również, że ani Wójt Gminy S. L. ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., poprzestając na ogólnych wyjaśnieniach Kierownika Ośrodka w głównej części odwołujących się do treści definicji szkoły, nie ustaliły faktycznego zakresu świadczeń realizowanych w Środowiskowym Dom Samopomocy "[...]". W świetle przepisu art. 6 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi to naruszenie ciążącego na organach obowiązku, wynikającego – w zw. z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych - z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 30, poz. 1071 ze zm.), zgodnie z tym przepisem organy administracyjne prowadząc postępowanie podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto wskazać należy, iż organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do okoliczności podnoszonych w odwołaniu, iż Środowiskowy Dom Samopomocy "[...]", w którym obecnie przebywa W. J. jest jedynym ośrodkiem który podjął się dalszej edukacji córki. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności podnoszonych przez Stronę, które mogą mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Mając zatem na uwadze treść art. 6 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ administracji rozpoznając ponownie sprawę w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, powinien sprawdzić faktyczny zakres świadczeń gwarantowanych przez Środowiskowy Dom Samopomocy "[...]" położony w P. przy ul. P. Zasadnym przy tym wydaje się sięgnięcie m.in. do statutu, regulaminu obowiązującego osoby korzystające z pomocy ośrodka oraz innych dokumentów określających zadania i kształtujących obowiązki Ośrodka Terapii Zajęciowej "[...]". To na organie załatwiającym sprawę administracyjną ciąży obowiązek dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych, a nie na Kierowniku Ośrodka "[...]". Organy rozpatrując ponownie sprawę powinny odnieść się do okoliczności podnoszonej przez skarżącego, iż Środowiskowy Dom Samopomocy "[...]", w którym obecnie przebywa W. J. jest jedynym ośrodkiem który podjął się dalszej edukacji córki. Sąd na podstawie art. 145 §1 ust 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2004r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz KP