I OSK 294/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie NSA Jolanta Rajewska (spr.) del.WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2006 r. sygn. akt IV SAB/Wa 25/06 w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie wznowienia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Ministra Gospodarki od M. S. kosztów postępowania kasacyjnego, 3. przyznaje adwokatowi L. C. ze środków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2006r. sygn. akt IV SA 25/06 oddalił skargę M. S., na bezczynność Ministra Gospodarki polegającą na nierozpatrzeniu wniosku z dnia [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] dotyczącą odszkodowania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że M. S. w swej skardze zarzuciła, że Minister Gospodarki od 8 miesięcy nie rozpatruje jej wniosku, mimo skarg skierowanych w dniach [...]. i [...] do tego organu oraz w dniach [...] i [...] do Premiera. Odpowiadając na skargę, Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie oraz poinformował, że w sprawie dnia [...] wydał decyzję, której uwierzytelnioną fotokopię dołączył do odpowiedzi na skargę. W tej sytuacji, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie brak jest podstaw do wydania orzeczenia stwierdzającego pozostawanie organu w bezczynności. Zgodnie bowiem z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej ustawa P.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 tej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przedmiotowe uregulowanie uprawnia sąd administracyjny do uwzględnienia skargi na bezczynność tylko w przypadku istnienia takiej bezczynności w dacie orzekania. Wydanie orzeczenia o zobowiązaniu organu administracji do podjęcia określonego aktu albo czynności jest zatem możliwe jedynie wówczas, gdy organ administracji pozostaje w zwłoce także w dacie wyrokowania. Omawiany przepis jak i inne uregulowania zawarte w cytowanej ustawie nie dają natomiast podstaw do wydania orzeczenia stwierdzającego, że organ administracji pozostawał w bezczynności w załatwieniu sprawy, jeśli w dacie orzekania bezczynność ta nie istnieje. Skoro organ wydał decyzje w przedmiocie wniosku M. S. przed wpłynięciem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to nie można podzielić stanowiska skarżącej, że organ administracji pozostaje w bezczynności. Od powyższego wyroku M. S., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wniosła skargę kasacyjną, zarzucając mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie art. 113 § 1 ustawy P.p.s.a. Domagała się przy tym uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że zaskarżone orzeczenie powinno być uchylone a sprawa ponownie rozpoznana, gdyż Sąd I instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, a w szczególności od kiedy organ nie pozostawał w stanie bezczynności. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd I instancji oparł się na piśmie Ministerstwa Gospodarki z dnia [...], w którym poinformowano, iż Minister Gospodarki wydał przedmiotową decyzję w dniu [...]. Nie zbadał natomiast kiedy decyzja ta dotarła do akt sprawy. Jest to w ocenie skarżącej niezmiernie ważna okoliczność, bo dopiero od takiej daty można stwierdzić, jaka jest treść decyzji. Ponadto terminy do wnoszenia wszelkich środków odwoławczych - zwyczajnych i nadzwyczajnych - liczą się od następnego dnia, w którym adresat mógł zapoznać się z treścią orzeczenia bądź decyzji. W sporządzonym uzasadnieniu wyroku brak jest odniesienia się do tych faktów, co uzasadnia zarzut braku obiektywizmu oraz zaniedbania rozpoznania wszelkich okoliczności sprawy przez Sąd I instancji. Istotnym w sprawie jest również upływ czasu. Od daty złożenia przez M. S. do wydania przez Ministra Gospodarki decyzji upłynęło 8 miesięcy i 16 dni. Świadczy to "fatalnie o sprawności funkcjonowania systemu administracji publicznej z jej rozbudowanym aparatem urzędniczym". Jednocześnie z powyższą skargą kasacyjną pełnomocnik M. S. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej został skarżącej przywrócony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007 sygn. akt IV SAB /Wa 25/06. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.174 ustawy P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego (pkt.1), a ponadto naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt.2). Zgodnie zaś z art.183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art.183 § 2 ustawy P.p.s.a., stąd Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć się do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art.113 § 1 ustawy P.p.s.a. Zarzut ten nie posiada jednak usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem skargi M. S. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była bezczynność Ministra Gospodarki polegająca na nierozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...]. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] nr [...]. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Zasadnie jednak Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 149 P.p.s.a., uznając skargę na bezczynność organu, sąd zobowiązuje ten organ do wydania w terminie aktu lub dokonania czynności. Może zatem orzec tylko o obowiązku podjęcia stosownego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie wyłącznie w kwestii przyczyn niewywiązania się przez organ z tej powinności w ustawowym terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma bowiem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie a nie wyłącznie do ustalania przyczyn dotychczasowej opieszałości organu. W sprawach skarg na bezczynność organu sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny sprawy w czasie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2004, str.196). Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały już podjęte (T.Woś w: T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M.Romańska "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2005, str.467). Z niepodważonych w sprawie ustaleń wynika, że Minister Gospodarki wniosek M. S. rozpatrzył decyzją z dnia [...] nr [...]. Jej odpis organ nadesłał przy odpowiedzi na skargę. Decyzja została dołączona do akt sprawy i wraz z nimi stanowiła podstawę wyrokowania przez Sąd I instancji. Wprawdzie Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie rzeczywiście nie ustalił, kiedy decyzja została doręczona stronie, co mogłoby być kwalifikowane jako naruszenie art.113 § 1 ustawy P.p.s.a. Uchybienie to nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro M. S. w swych pismach nie kwestionowała, że przedmiotowy akt otrzymała przed wydaniem wyroku, a zatem przed [...]. Zauważyć ponadto należy, że w myśl art.110 kpa organ administracji, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Decyzja wywiera skutki prawne dopiero z chwilą doręczenia stronie, co nie oznacza by wcześniej decyzja ta nie istniała. Już z chwilą podpisania decyzji mamy bowiem do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym, w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji (A. Wróbel w: M.Jaśkowska i A.Wróbel " "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2005 str.687). Decyzja Ministra Gospodarki w sensie procesowym została zatem podjęta przed przesłaniem przez ten organ skargi M. S. do sądu, a doręczona skarżącej przed datą rozpatrzenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 oraz art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.