II SA/Go 110/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska,, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi Sołectwa - sołtysa J.Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów oddala skargę. - 2 - Sygn. akt II SA/Go 110/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją administracyjną z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił Sołectwu wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności ( Dz.U. z 2004r. Nr 10, poz. 76 ) do producentów rolnych zalicza się podmioty będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, które są posiadaczami gospodarstwa rolnego lub posiadaczami zwierzęcia. W myśl zaś art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( Dz.U. z 1990r. Nr 16, poz. 95 ze zm. ) sołectwo jest jednostką pomocniczą gminy utworzoną w drodze uchwały przez radę gminy. Sołectwa nie posiadają odrębnej od gminy osobowości prawnej i zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy są tylko jednostkami pomocniczymi gminy, a ich działalność prowadzona jest w ramach osobowości prawnej gminy. Wspólnotę lokalną sołectwa stanowią jego mieszkańcy, którzy wspólnie z innymi sołectwami tworzą wspólnotę samorządową gminy. Samorząd mieszkańców wsi powołany został zatem wyłącznie w celu realizacji zadań publicznych. Tak więc w ocenie organu I instancji do zakresu działania i zadań sołectwa nie zalicza się prowadzenia działalności rolniczej na będących w jego posiadaniu gruntach rolnych. Sołectwa nie spełniają zatem ustawowej definicji producenta rolnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Od powyższej decyzji odwołało się Sołectwo reprezentowane przez sołtysa J.Z.. W uzasadnieniu odwołania podmiot odwołujący się podał, że na sesji Rady Gminy uzyskał od Dyrektora S.H. zapewnienie, że sołectwu tak jak każdemu innemu podmiotowi, który ma nieruchomość rolną, czy chociażby jedno zwierzę należy się numer identyfikacyjny w systemie ewidencji producentów rolnych. - 3 - Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w jego ocenie Sołectwo nie spełnia wymogów art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ odwoławczy wskazał, że do zakresu działań i zadań sołectwa jako jednostki pomocniczej gminy nie zalicza się prowadzenia działalności rolniczej na będących w jego posiadaniu gruntach gminnych. Sołectwo nie spełnia zatem ustawowej definicji producenta rolnego. Decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stała się przedmiotem skargi złożonej przez Sołectwo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu skargi podmiot skarżący wskazał, że odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych nie może uzasadniać podniesiony przez organ argument, że do zakresu działań i zadań sołectwa nie zalicza się działalności rolniczej, bo wymóg prowadzenia takiej działalności nie wynika z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Podmiot skarżący stwierdził, że skoro sołectwo zostało wyposażone przez gminę w grunty rolne oddane mu do korzystania to wówczas sołectwo staje się posiadaczem gospodarstwa rolnego a więc jest producentem rolnym. Podmiot skarżący wskazał ponadto, że sołectwo jako jednostka pomocnicza gminy jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, gdyż jako twór społeczny posiada własny statut, organy uchwałodawcze i wykonawcze i jest wyposażone w majątek. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na uchybienia formalne uchwały nr [...] Zebrania Wiejskiego z dnia [...] stycznia 2006r., lub oddalenie skargi. Na rozprawie pełnomocnik organu odwoławczego powołał się na wykładnię celowościową art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o - 4 - przyznanie płatności. Wskazał ponadto, że z ustawy o samorządzie gminnym nie wynika, aby sołectwo mogło prowadzić gospodarstwo rolne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że w dyspozycji Sądu jest protokół zebrania wiejskiego w miejscowości w dniu [...].01.2006r. z którego wynika, że mieszkańcy jednogłośnie głosowali za podjęciem uchwały w sprawie złożenia skargi na decyzję organu odwoławczego. Oznacza to, że sołtys wsi posiadał legitymację do wniesienia skargi i reprezentowania Sołectwa – jako wspólnoty mieszkańców wsi. Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi należy wskazać, że ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności ( Dz.U. z 2004r. Nr 10, poz. 76 ) w art. 13 ust. 1 stanowi, że Kierownik biura powiatowego Agencji odmawia w drodze decyzji administracyjnej wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem. Producentem ( rolnym ) zaś, zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Wyposażenie sołectwa jako jednostki pomocniczej gminy (które niewątpliwie jest tworem społecznym) w statut, organy uchwałodawcze, wykonawcze, oraz majątek przesądza, iż sołectwa należy zaliczyć do jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Odpowiedzi w niniejszej sprawie wymaga zatem pytanie, czy sołectwo spełnia ustawową definicję producenta rolnego i czy w związku z tym może domagać się wpisu do ewidencji producentów. Gmina - jak słusznie wskazuje skarżący może przekazać sołectwu do korzystania składniki mienia, a więc także grunty stanowiące gospodarstwa rolne ( art. 18 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). W takich przypadkach sołectwo zarządza i korzysta z przekazanego gospodarstwa rolnego (art. 48 ust. 1 cyt. ustawy). Korzystanie z przekazanego gospodarstwa rolnego oznacza posiadanie gospodarstwa rolnego. Uwzględniając zatem powyższe uregulowania uznać by należało, że sołectwo może być posiadaczem gospodarstwa rolnego a więc może domagać się wpisu do ewidencji producentów. Dokonując jednak wykładni przepisów ustawy o krajowym systemie - 5 - ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nie można nie wziąć pod uwagę celu jakiemu ma służyć wpis do ewidencji producentów. Ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. w art. 5 stanowi, że krajowy system ewidencji producentów (ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności) wykorzystuje się w zakresie : - przyznawania i wypłaty płatności, - nadzoru nad przestrzeganiem przepisów dotyczących płatności realizowanych przez Agencję, - postępowania w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, - postępowania w sprawie wymierzenia kar pieniężnych lub zastosowania innych sankcji, - identyfikacji producentów. Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że podstawowym celem jakiemu ma służyć wpis do ewidencji producentów jest uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Aby można było uzyskać płatności konieczne jest uprzednie uzyskanie wpisu do ewidencji producentów. Ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) w art. 2 ust. 1 stanowi, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują m.in. jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej oznacza prowadzenie gospodarstwa rolnego a więc prowadzenie przez dany podmiot działalności rolniczej. Należy w tym miejscu wskazać, że do zadań własnych gminy - zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie należy prowadzenie działalności rolniczej. Sołectwo jako jednostka pomocnicza gminy nie może wykonywać działań wykraczających poza ustawowy zakres działań powierzonych gminie. Oznacza to, że gmina, jak również sołectwo nie mogą prowadzić działalności rolniczej. Nie mogą zatem uzyskać płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Skoro wpis do ewidencji producentów ma służyć uzyskaniu płatności do gruntów rolnych to podzielić należy stanowisko organów administracyjnych, że sołectwo nie spełnia ustawowej definicji producenta rolnego i nie może domagać się wpisu do ewidencji producentów. - 6 - W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). M. Ruszyński M. Bohdanowicz A. Juszczyk – Wiśniewska II SA/Go 110/06 ZARZĄDZENIE Dnia, 14 czerwca 2006 r. Wyrok z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi organu administracyjnego. As. WSA Michał Ruszyński