II OZ 377/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 291/05 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki stawu oznaczonego na mapie nr [...], zlokalizowanego na działce nr [...] i numerem [...] na działce nr [...] w [...] postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 291/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...]. W piśmie z dnia 5 lipca 2006 r. skarżący wniósł o wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem, który został mu doręczony dnia 11 sierpnia 2006 r. Od powyższego wyroku skarżący wniósł w dniu 16 września 2006 r. skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 27 września 2006 r. , sygn. akt II SA/Wr 291/05 WSA we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną skarżącego wskazując, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie w dniu 11 września 2006 r., tymczasem skarga A. B. została wysłana do Sądu za pośrednictwem poczty dopiero w dniu 16 września 2006 r. Wnioskiem z dnia 11 października 2006 r., uzupełnionym w dniu 13 października 2006 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, poprzez uznanie postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 291/05 o odrzuceniu skargi kasacyjnej za niezgodne z prawem w całości. Wskazano w przedmiotowym wniosku, iż uchybienie powyższemu terminowi przez skarżącego jest spowodowane niestarannym działaniem synowej skarżącego - M. B., która odebrała korespondencję. Podano, iż M. B. nigdy nie zamieszkiwała u skarżącego oraz że nigdy nie zobowiązała się wobec doręczyciela do dostarczenia korespondencji adresatowi a także, że z doręczycielem nie rozmawiała. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 291/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia powyższej skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, iż zgodnie z art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dla przywrócenia terminu dla dokonania czynności procesowej strona powinna w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu złożyć do sądu w którym czynność miała być dokonana pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu, uprawdopodobnić w nim okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, dla której termin był przewidziany. Brak winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, z tym że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać dla strony dbającej należycie o swoje interesy Wskazano w tym miejscu na treść postanowienia SN z dnia 16 września 1997 r. III CZ 45/97 OSP 1998/4 poz. 88. Podano dalej, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, co podaje orzeczenie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/03. Kontynuując wskazano, iż zgodnie zaś z art. 72 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Stwierdzono, iż we wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem skarżący nie uprawdopodobnił braku winy przy uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Uznano, iż w sprawie doszło do skutecznego doręczenia wyroku w trybie art. 72 p.p.s.a., z niebudzących bowiem wątpliwości ustaleń Sądu wynika bowiem, że listonosz doręczający przesyłkę został wprowadzony w błąd przez synową skarżącego i działał w przeświadczeniu, że dokonuje doręczenia dorosłemu domownikowi. Twierdzenia zaś skarżącego, że synowa M. B., nigdy nie zobowiązywała się wobec doręczyciela do doręczenia korespondencji adresatowi, nie mogą ostać się w kontekście dowodu w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru na którym widnieje własnoręczny podpis synowej skarżącego, która jako osoba dorosła nawet przy uwzględnieniu trudów związanych z przygotowaniami do ślubu powinna być świadoma wagi i znaczenia pism pochodzących od Sądu i konsekwencji wynikających z nieprzekazania ich adresatowi. Sąd podał, iż obalenie domniemania wynikającego z zastępczego doręczenia nastąpić może poprzez wykazanie, iż nie były spełnione przesłanki do zastosowania takiego trybu i w rzeczywistości adresat przesyłki nie otrzymał. Sytuacja taka będzie miała miejsce między innymi np. w przypadku doręczenia innemu podmiotowi niż określony w art. 138 kpc – np. podmiotowi nie będącemu domownikiem i gdy takie uchybienie spowodowało, że adresat pisma nie otrzymał. Stwierdzono, iż pomimo powyższego adresat miał potencjalną możliwość zapoznania się z treścią wyroku, jednakże nie otrzymał go tylko i wyłącznie z uwagi na fakt niestaranności osoby mu bliskiej, bo przyszłej synowej, która podając się za córkę i wprowadzając tym w błąd doręczyciela, podpisując zwrotne potwierdzenie odbioru odpisu wyroku, podjęła się tym samym oddać pismo skarżącemu. Sąd uznał skuteczność doręczenia w tych konkretnych okolicznościach faktycznych. Wskazano ponadto, iż wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy na odrzucenie pisma procesowego z powodu uchybienia terminu dokonania czynności wyłączają się wzajemnie jako wewnętrznie sprzeczne. Inne są bowiem przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia pisma procesowego, inne zaś są przesłanki zażalenia na postanowienie o odrzuceniu środka zaskarżenia. Jeżeli bowiem strona tak jak to ma miejsce w przypadku skarżącego twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a sąd błędnie uznał, iż uchybiła terminowi, to powinna wnieść zażalenie. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest natomiast aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Powołano na ten przykład treść postanowienia SN z dnia 3 października 2002 r. o sygn. akt I CZ 120/02. W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, iż Sąd Wojewódzki naruszył przepisy postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj. art. 86 § 2 i 87 § 2 oraz art. 72 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż w zaistniałym stanie faktycznym nie zachodzą warunki do przywrócenia stronie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości w uchybieniu terminowi stronie nie można zarzucić winy w rozumieniu wskazanym w orzeczeniu Sądu powołanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, tym bardziej, iż Sąd jednoznacznie stwierdza, że do doręczenia doszło w sposób uchybiający obowiązkowi określonemu w art. 72 p.p.s.a., choć bezpodstawnie uchybienie owo uznaje się za niewystarczające dla podjęcia decyzji zgodnej z wnioskiem strony, przy czym przyznanie takie winno skutkować chociażby całkowitym uznaniem, iż termin do złożenia skargi kasacyjnej w ogóle nie rozpoczął dla strony swojego biegu. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nadanie biegu skardze kasacyjnej strony ewentualnie ponowne doręczenie stronie przez WSA we Wrocławiu uzasadnienia orzeczenia tegoż Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Podnieść należy na wstępie, iż złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia pisma, np. skargi, następuje albo przed, albo już po podjęciu rozstrzygnięcia przez sąd. W obu wypadkach, zgodnie z art. 87 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której wcześniej uchybiła, przy czym dotyczy to także sytuacji, w której skarga, jako spóźniona, została już odrzucona. Odrzucenie skargi niweczy wszelkie skutki procesowe związane z jej wniesieniem. Nie można w takiej sytuacji twierdzić, że skarga ta została ponownie wniesiona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Dlatego niezbędne jest jej ponowne złożenie. W takim stanie faktycznym mamy do czynienia z dwiema odrębnymi czynnościami procesowymi - z wniesieniem skargi oraz z towarzyszącym mu wnioskiem o przywrócenie terminu. Obydwie te czynności procesowe - jakkolwiek bardzo ściśle ze sobą powiązane - podlegają odrębnemu rozpoznaniu: każda z nich pełni odrębną funkcję. Wniosek o przywrócenie terminu wszczyna wyłącznie postępowanie w tym przedmiocie, nie dotyczy natomiast głównego postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi, ponieważ ten skutek powoduje dopiero dokonanie tej właśnie czynności, jeżeli żądanie przywrócenia terminu okaże się uzasadnione. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika A. B. wniosek z dnia 11.10.2006 r. (uzupełniony w dniu 13 października 2006 r.) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożył bez jednoczesnego wniesienia skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, iż w zaistniałym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powinien był wezwać skarżącego do usunięcia tego braku formalnego. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest wprawdzie pismem procesowym w rozumieniu art. 45 P.p.s.a., natomiast niedopełnienie przez wnoszącego o przywrócenie terminu niedokonanej w terminie czynności procesowej, w omawianym wypadku polegającej na dołączeniu do składanego wniosku pisma procesowego w postaci skargi kasacyjnej, należy traktować jako brak formalny, podlegający, na zarządzenie przewodniczącego, usunięciu w ramach tzw. postępowania naprawczego przewidzianego w art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że przewodniczący w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu powinien był, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu przez złożenie skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Niejako na marginesie należy zauważyć, że kwestią wstępną w przedmiotowej sprawie jest to, czy nastąpiło w danym przypadku uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozstrzygnięcie tej kwestii zależy zaś od uprzedniego rozstrzygnięcia zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.