II SA/Kr 1744/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / Sędziowie WSA Krystyna Daniel Piotr Głowacki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi B. H.. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. stwierdza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji zostały wydane z naruszeniem prawa II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. H. kwotę [...] /[...] / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] 2002 r., znak: [...], Wojewoda [...] na podstawie art. 127 par. l i 2 i art. 138 par. l pkt 2 k.p.a. w związku z art 229 ustawy z dnia 21 08.1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U, Nr 46, póz. 543, z 2000r, - tekst jednol./- po rozpatrzeniu odwołania B. H. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2002r. znak [...] orzekającej o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych, położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej w dacie jej przejęcia jako działka nr hip. A o powierzchni [...] m2, której w obecnej ewidencji gruntów miasta [...] odpowiada część dziatki nr B (obręb [...]) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, co następuje: Aktem notarialnym z dn. 30.12.1975r, Nr Dz, Kw . 3460/75 zawartym w trybie przepisów art. 6 ustawy z dn. 12.03,1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz, U. nr 10 z 1974r.) B. H. sprzedała na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], stanowiącą niezabudowaną działkę o powierzchni [...] m2, oznaczoną na mapie wpisanej do ewidencji geodezyjnej dnia [...] 1974 r., za nr A0 jako działka ozn. nr A, z przeznaczeniem pod rozbudowę Przedsiębiorstwa [...] w [...], Skutkiem modernizacji ewidencji gruntów działka hip. nr A o powierzchni [...] m2 stanowi obecnie część działki nr B o powierzchni [...] m2 Z dniem [...]1990r. Przedsiębiorstwo [...] w [...] (po zmianie nazwy Przedsiębiorstwa [...]) z mocy prawa nabyło użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości, co potwierdzone zostało decyzją Wojewody [...] z dnia [...]1992r, znak; [...]. Prawo to zostało wpisane w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] nr KW [...] w dniu [...].1996r. Aktem notarialnym z dn. [...].1999 r., [...] Spółka [...] S.A. w [...] powstała z przekształcenia Przedsiębiorstwa [...] w [...], sprzedała prawo użytkowania wieczystego działki nr B o powierzchni [...] m2, wraz z prawem własności budynku usytuowanego na tej działce J. i T. małż. J. oraz A. i K. małż. J. Zaistniały w związku z powyższym nowy stan prawny działki nr B uwidoczniony został w prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] księdze wieczystej nr KW [...] Pismem z dnia [...] 2001 r., B. H. wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem o zwrot przejętej na rzecz Skarbu Państwa w 1975r. nieruchomości, oznaczonej jako działka hip. nr A, położonej przy ul. [...] w [...], Wniosek ten przekazany został do rozpatrzenia Prezydentowi Miasta [...], jako organowi .właściwemu miejscowo w sprawach zwrotów nieruchomości na terenie miasta [...], który powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] 2002 r., znak [...] orzekł o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu swojej decyzji Prezydent Miasta [...] powołał przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że spełnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie wyłącza możliwości dochodzenia roszczenia z art. 136 ust. 3 tej ustawy. Jeżeli więc przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1.01.1998 r. na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej, to byłej właścicielce nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a w takiej sytuacji postępowanie należy umorzyć na podstawie art, 105 k.p.a., gdyż jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne o zwrocie nieruchomości jest bezprzedmiotowe. Jakkolwiek stan prawny i faktyczny przedmiotowej nieruchomości ustalony przez organ l instancji jest prawidłowy, o tyle samo rozstrzygnięcie jest wadliwe. Zgodnie bowiem z treścią art. 61 par. l k. p a postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W niniejszym przypadku postępowanie wszczęte zostało na wniosek strony -B. H., złożony w dniu [...] 2001 r. Istnienie przesłanek przewidzianych art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie oznacza wcale braku podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego, czyli że od początku nie istnieje przedmiot postępowania. Zgodnie z treścią przepisu art. 136 pkt. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, natomiast organ prowadzący postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości ma obowiązek rozpatrzenia możliwości jej zwrotu w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy. Nie znajduje również uzasadnienia w przepisach k., p. a. wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strona jest zainteresowana uzyskaniem decyzji merytorycznej. Zatem skoro poprzednia właścicielka nieruchomości wystąpiła z wnioskiem o jej zwrot, to po ustaleniu, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami uniemożliwiające zwrot, należało, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego /wyroki; sygn, II SA/Kr 2131/00 z dnia 28.03.2001 r, sygn. II SA/Kr 906/00 z dnia ,23.05,2002r. i sygn. II SA/Kr 1905/00 z dn. 23.05.2002r./ orzec o odmowie zwrotu. Ustosunkowując się do zarzutu B. H.., twierdzącej że organy właściwe w sprawach zwrotu nieruchomości celowo wprowadzały ją w błąd informując błędnie, co do możliwości zwrotu nieruchomości należy wyjaśnić, iż zgodnie z przepisami ustawy z dn. 29.04,1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz,U. Nr 30, poz. 127, z 1991r. z późn.zm./ regulującej m. in, tematykę zwrotów nieruchomości, obowiązującymi w dniu [...].1991 r., tj. w dniu złożenia przez B. H. pierwszego wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, poprzedni właściciel nie mógł żądać jej zwrotu na podstawie art. 69 ust. l tej ustawy. Dopiero orzecznictwo Sądu Najwyższego z późniejszego okresu, m. in. uchwała z dn. 19.09.1991r. III CZP 82/91, OSP1992/6 /427-oraz uchwała z dn. 24.09,1992r. III AZP 11/92, spowodowało, iż zaistniała możliwość zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa w drodze umowy, o której mowa w art. 6 ustawy wywłaszczeniowej. Wyjaśnienia wymaga również kwestia podnoszona przez B. H. w piśmie z dnia [...].2002r , dotycząca daty wpisania prawa użytkowania wieczystego do właściwej księgi wieczystej. Prawo użytkowania wieczystego ujawnione zostało w dniu [...].1996r. w księdze wieczystej nr KW [...] prowadzonej m. in dla działki nr B, w której jako użytkownik wieczysty tej działki ujawniony został [...] SA w [...] Ta data jest zatem istotna przy rozpatrywaniu przesłanek zawartych w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Natomiast wpis prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej nr KW [...] jest wynikiem wtórnego obrotu tym prawem, tj. jego sprzedaży osobom trzecim na drodze cywilno - prawnej Ponadto wyjaśnić należy, iż organy prowadzące postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie są uprawnione do badania czy prawo wieczystego użytkowania zostało ustanowione prawidłowo, obowiązane są jedynie ustalić fakt jego istnienia, potwierdzonego wpisem do księgi wieczystej. Jeśli zdaniem strony wydanie decyzji Wojewody [...] z dnia [...].1992r, znak: [...] potwierdzającej nabycie z mocy prawa przez P [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, to może się ona domagać wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji w trybie nadzoru. Organem właściwym do rozpatrzenia takiego wniosku jest Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w [...] W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. H. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i orzeczenie o zwrocie nieruchomości. Skarżąca podniosła że wobec niezagospodarowania wywłaszczonej działki i nie zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia, pismem z dnia [...]1991 r. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w [...] o poinformowanie jej o możliwościach odzyskania przedmiotowej działki. Urząd Rejonowy pismo to potraktował jako wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i poinformował ją ,że w sprawie zwrotu nieruchomości właściwy jest sąd powszechny - Sąd Rejonowy w [...], W następstwie czego złożyła ona w dniu [...]1991 r., pozew do Sądu Wojewódzkiego w [...] o uznanie aktu notarialnego z dnia [...] 1975 r. za nieważny gdyż nieruchomość zbyła pod groźbą wywłaszczenia. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo przyjmując, że skarżąca zwarła umowę pod groźbą wywłaszczenia ale nie była to groźba bezprawna. Tymczasem w dniu [...]1992 r. Wojewoda [...] wydał decyzję stwierdzającą nabycie z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości przez Przedsiębiorstwo [...], a prawo to zostało wpisane w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości w dniu [...]1996 r. Następnie użytkownik wieczysty sprzedał prawo użytkowania wieczystego osobom fizycznym, co stało się przyczyną umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości. Skarżąca uważa, że wywłaszczono jej działkę niepotrzebnie ponad rzeczywiste potrzeby i dlatego nigdy nie została ona właściwie zagospodarowana. Już przed dniem l, 01. 1998 r., istniał ustawowy obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w przypadku jej zbędności na cel wywłaszczenia. To, że właściwy organ administracji błędne ją poinformował o trybie sądowym postępowania, dokonując niewłaściwej interpretacji prawa, zamiast rozpoznać sprawę, nie może jej obciążać. Nie może ona ponosić skutków działań organu, co do których była przekonana, że są prawidłowe i odpowiadające prawu, Powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.01. 1997 r. , sygn. I S.A./Lu 459/96, i z 21.10,1994 r. sygn. akt S.A./Wa 895/94, publ. POP 1996/3/81, skarżąca podniosła że uchybienia organu administracji publicznej nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela, który działa w dobrej wierze w zaufaniu do administracji publicznej. Uważa ona w zw. z tym, że przekształcenie ex legę zarządu w użytkowanie wieczyste przed dniem 1.01. 1998 r. nie może być w tym przypadku objęte hipotezą art. 229 u. g. n. Ponieważ wniosek o zwrot skierowała do właściwego organu w dniu [...]1991 r., kiedy już istniał obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na której nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując podobnie, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę zważył, co następuje : Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r. Zatem stosownie do treści przepisu art. 97 par 1. ustawy z dnia 30.08. 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi , sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Stosownie do treści art. 134 par l prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Bezsporny w zasadzie jest cały stan faktyczny sprawy: nie budzi bowiem wątpliwości w sprawie, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa od B. H. umową notarialną sprzedaży z dnia [...]1975 r., w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12. 03 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z decyzją Prezydenta m. [...] z dnia [...].1975 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego pod rozbudowę Przedsiębiorstwa [...] w [...]. Jak również, że B. H. po raz pierwszy zwróciła się do Urzędu Rejonowego w [...] o zwrot (odzyskanie) przedmiotowej nieruchomości, jako niewykorzystanej na cel wywłaszczania pismem z dnia [...]1991 r. W odpowiedzi została pouczona przez Urząd Rejonowy, że nie jest on właściwym organem do rozpatrywania sprawy o zwrot jej nieruchomości, a tylko' sąd ,powszechny - Sąd Rejonowy w [...] Skarżąca skierowała zgodnie z pouczeniem pozew o stwierdzenie nieważności umowy notarialnej sprzedaży z dnia [...]1975 r., który prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w [...] został oddalony. Jednakże jest oczywistym, że pismo "z pouczeniem" nie było załatwieniem sprawy przez organ administracji publicznej zgodnie z wymogiem art. 104 k.p.a., w związku z czym pozostawał stan sprawy w toku, kiedy w dniu [...]1992 r. Przedsiębiorstwo [...] w [...], - po zmianie nazwy Przedsiębiorstwa [...]- złożyło wniosek o uwłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda [...] wydał w dniu [...]1992 r. decyzję znak, [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa, przez to Przedsiębiorstwo z dniem [...]1990 r., prawa użytkowania wieczystego m.in. przedmiotowej nieruchomości. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr Kw [...] prowadzonej dla tej nieruchomości przez Sąd Rejonowy w [...] w dniu [...].1996 r. O postępowaniu uwłaszczeniowym skarżąca nie została zawiadomiona i nie brała w nim udziału. Bezsporną jest okoliczność, że aktem notarialnym z dnia [...] 1999 r., Rep, [...], Spółka[...] SA w [...] powstała z przekształcenia P [...]" w [...], sprzedała prawo użytkowania wieczystego działki nr B, o pow. [...] m2 (w granicach, której znajduje się wywłaszczona działka hip. nr A o pow. [...] m2) T. i J. małż. J. oraz K. i A. małż, J., a prawa ich zostały ujawnione w księdze wieczystej. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, już po wydaniu zaskarżonej decyzji, decyzją ostateczną z dnia [...] 2002 r., znak: [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...]1992 r., w czesi odnoszącej się do przedmiotowej, b. działki hip. nr A, stanowiącej część działki nr B została wydana z naruszeniem prawa i nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne. Na tle powyższych okoliczności trzeba stwierdzić, iż w toku postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości nie były przestrzegane zasady wynikające z przepisów postępowania art. 6, 7, 77, 97 par. 4 k.p.a, i nie zostały wyjaśnione okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie o zwrot nieruchomości. Nie były też przestrzegane zasady wynikające z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami zawarte w dziele III, rozdział 6 tej ustawy, 1/ Przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami statuuje zasadę zwracania wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne do realizacji celu publicznego, ze względu na który zostały wywłaszczone stanowiąc, że : Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ... Wynikające wprost z ustawy uprawnienie podmiotowe poprzedniego właściciela (lub jego spadkobiercy) do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powstaje wówczas gdy stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie ma przy tym żadnych ograniczeń czasowych dla tego roszczenia. W świetle powołanego przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, stanowi materialne -prawną przesłankę do jej zwrotu uprawnionemu podmiotowi. W związku z czym należało przy zastosowaniu reguł wynikających z przepisów zawartych w art. 137 ust. l i 2 u.g.n, ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego została przejęta przez Skarb Państwa, a tym samym czy istnieje (lub nie) przesłanka jej zwrotu. Przy czym cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle, stosownie do przepisu art, 136 ust. l u.g,n. zakazującego użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Późniejsza zmiana celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do przepisu art, 119 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niedopuszczalna, jak również jego rozszerzająca interpretacja ze względu na wyjątkowy charakter instytucji wywłaszczenia, Zaś oceny zbędności należy dokonać na podstawie jej ustawowych kryteriów zawartych w przepisie art, 137 par. l pkt l i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zrealizowanie innego celu, niż zakładany przy wywłaszczeniu nie stoi na przeszkodzie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. /por. wyrok NSA w Warszawie z dn. 28,01. 2000 r. , ISA 1650/99 LEX nr S4429/. 2/ Wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana dla innych celów, niż realizacja celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Ta podstawowa zasada prawa wywłaszczeniowego zawarta -w przepisie art. 136 ust. l u. g. n. , stanowi gwarancję, że instytucja wywłaszczenia nieruchomości nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis np.. do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywana ponad potrzeby wynikające z celów społecznych, które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, jak przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, /por T, Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" - Warszawa 2004, s, 171 - 174/ 3/ Istota zakazu przeznaczania wywłaszczonej nieruchomości na inne cele, niż określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, zawartego obecnie w art. 136 ust. l ustawie o gospodarce nieruchomościami, a wcześniej także w art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29. 04. 1985 r. o gospodarce gruntami pod rządami, której B. H. złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, znalazła także wyraz w przepisie art. 2 ust, l ustawy zmieniającej ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, o podobnej treści jak art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który zawiera postanowienie, iż nabycie prawa użytkowania wieczystego, nie może naruszać praw osób trzecich. Niewątpliwie osobami trzecimi w rozumieniu tego przepisu są poprzedni i właściciele wywłaszczonej nieruchomości, na rzecz których nieruchomość ta podlegała zwrotowi stosownie do art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29.04 1985 r, /jedn. tekst Dz. U, Nr 30 poz. 127 z 1991 r./. Zatem postępowanie w sprawie uwłaszczenia nie mogło się toczyć w sytuacji; gdy z wniosku poprzedniej właścicielki toczyło się jednocześnie postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości prowadzone przez właściwy organ. Dla postępowania o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, postępowanie o jej zwrot na rzecz wywłaszczonych właścicieli miało charakter zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 par l pkt. 4 k p.a. Należało zatem postępowanie uwłaszczeniowe obligatoryjnie, z urzędu zawiesić do czasu rozstrzygnięcia toczącego się postępowania o zwrot tej nieruchomości, gdyż właśnie to postępowanie zwrotowe, w którym realizowane są prawa podmiotowe przysługujące z ustawy poprzedniemu właścicielowi (lub jego następcy prawnego) miało pierwszeństwo przed postępowaniem uwłaszczeniowym. Bowiem wynik postępowania uwłaszczeniowego był zależny od wyniku postępowania o zwrot nieruchomości. Co więcej w związku z brzmieniem art. 2 ust. l, zdanie drugie ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nawet gdyby nieruchomość w dniu [...]1990 r., pozostawała w zarządzie państwowych osób prawnych (innych niż Skarb Państwa), - to nie staje się ex legę przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, jeżeli przed tą datą zaktualizowały się przesłanki zwrotu takiej nieruchomości byłemu właścicielowi.. Kategoryczne i jednoznaczne brzmienie art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - ustawa z dnia 29.04, 1985 r., nie pozostawia tu miejsca na żadne wątpliwości, nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu . Dlatego właśnie przepis art. 2 pkt. 2 ust, z dnia 29. 09 1990 r. wprowadzając możliwość uwłaszczenia z mocy prawa wymienionych w nim osób nieruchomościami, które były w dacie wejścia w życie tej ustawy w ich zarządzie, wprowadził jednocześnie zasadę, która w przypadku kolizji z uprawnieniami osób trzecich daje tym właśnie osobom pierwszeństwo przez zakaz naruszania ich praw. Należało więc, jak już powiedziano wyżej postępowanie w przedmiocie uwłaszczenia zawiesić do czasu rozstrzygnięcia postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości, czego organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe nie uczynił Doszło więc tym samym do oczywistego naruszenia przez organ orzekający wskazanego wyżej przepisu art. 97 par l pkt. 4 k. p. a., który obliguje organ administracji publicznej do zawieszenia postępowania z urzędu wobec istnienia tej podstawy zawieszenia w każdym stadium postępowania, a przeprowadzenie postępowania i rozstrzygnięcie wbrew istniejącej podstawie zawieszenia postępowanie niweczyło możliwości realizacji uprawnień skarżącej, jako "osoby trzeciej" przysługującej jej z mocy ustawy i tym samym poważnie naruszyło prawo skarżącej wynikające z art. 69 powołanej wyżej ustawy. Przepis art. 136 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami jest normą o charakterze imperatywnym w konsekwencji czego czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu wynikającego z tego przepisu jest nieważna (art. 58 k.c.) Dostrzegł to organ odwoławczy pouczając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji B. H., że może się ona domagać stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] 1992 r., a organem właściwym do rozpatrzenia takiego wniosku jest Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta w [...], /k. [...] Jak wynika z akt sprawy skarżąca skorzystała z tego pouczenia, a efektem jest znajdująca się w aktach sprawy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] 2002 r. znak [...] stwierdzająca, że decyzją uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] 1992 r., w części odnoszącej się do przedmiotowej działki hip. nr A stanowiącej część działki nr B, została wydana z naruszeniem prawa i nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji w tej części, z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki, /k. [...] 4/ Nie może zostać jednak zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Jeżeli te pomioty zbyły wywłaszczoną nieruchomość nie może być ona zwrócona. Jednakże istniejący stan prawny tej nieruchomości nie oznacza, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, który rozpatruje wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stwierdzając w toku przeprowadzanego postępowania dowodowego, że istnieją przewidziane w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. l u,g.n, przesłanki jej zwrotu, a w szczególności, że nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona, nie może wydać decyzji odmawiającej takiego zwrotu, z tym uzasadnieniem, że nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, Winien on - stosownie do postanowień art. 97 § l pkt. 4 k.p,a. - zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia (art. 100 § l k. p, a) Wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości z naruszeniem powyższej powinności oznacza naruszenie zarówno powyższych przepisów, przepisu art,7 k, p. a, jak i postanowień art, 136 ust, l i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taka jest bowiem konsekwencja zakazu przeznaczania nieruchomości na cele inne, niż określone w decyzji o wywłaszczeniu, zawartego w art. 136 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami. /T, Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" s.2357. Należy dodać , że przepis art, 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stoi na przeszkodzie do podejmowania działań zmierzających do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, czy też do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, na podstawie której ujawniono prawo użytkowania wieczystego (przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. przed 1. 01, 1998 r.) - przez podmiot uprawniony z mocy art, 136 ust, 3 tej ustawy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Dla postępowania zwrotowego, w sytuacji, jaka wystąpiła w jego toku w związku z uwłaszczeniem przedmiotowej nieruchomości, ma znaczenie zagadnienia wstępnego, sprawa dotycząca wyjaśnienia definitywnego kwestii rozwiązania użytkowania wieczystego, jakkolwiek postępowanie to miało by się zakończyć. Dlatego też organ prowadzący postępowanie zwrotowe był obowiązany je zawiesić na podstawie przepisu art. 97 par. 4 k.p.a, do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...]1992 r. czego nie uczynił, a powołana wyżej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] 2002 r., zmienia radykalnie stan prawny sprawy. W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy administracyjne orzekające w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości naruszyły powyższe przepisy prawa materialnego oraz przepisy o postępowaniu, które to naruszenia miały wpływ na wynik postępowania w sprawie. Naruszyły też poważnie główne zasady postępowania administracyjnego zawarte w przepisach art. 6, 7, 8, 9 i 12 k p. a. , a w szczególności zasadę praworządności (art. 6), zasadę prawdy obiektywnej (art. 7), zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8), zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12). Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art, 145 par l pkt l lit, "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylając decyzje obu instancji wydane w ramach postępowania administracyjnego. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym wypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia w myśl przepisu art, 135 p.p,s,a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p, p. s a.