IV SA/Wa 480/06
WyrokWSA w Warszawie2006-07-18
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Anna Szymańska, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nałożeniu opłaty sankcyjnej za wprowadzenie do obrotu materiału siewnego niezgodnego z deklarowaną odmianą może zostać wydana na podstawie wyników badań urzędowych próbek, nawet jeśli skarżący kwestionuje sposób pobrania tych próbek i prawidłowość postępowania kontrolnego?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej zasadnie nałożyły opłatę sankcyjną, opierając się na wynikach badań urzędowych próbek materiału siewnego, które wykazały niezgodność z deklarowaną odmianą. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń faktycznych odmiennych od organu, a jego kontrola ogranicza się do badania legalności postępowania. W tym przypadku organy prawidłowo przeanalizowały zarzuty strony, ustosunkowały się do nich i dokonały ponownej oceny materiału dowodowego, uwzględniając jedynie te wyniki badań, które dotyczyły materiału siewnego zaplombowanego i opatrzonego urzędowymi etykietami.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa nakładającą opłatę sankcyjną za wprowadzenie do obrotu materiału siewnego pszenicy niezgodnie z deklarowaną odmianą 'Wanda'. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej sprzedaży materiału siewnego o określonych numerach partii i ustalił wysokość opłaty sankcyjnej, częściowo uchylając decyzję organu I instancji w zakresie materiału siewnego, którego opakowania nie były zaopatrzone w etykiety. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów kpa, w szczególności dotyczące niewyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych, nieuzasadnionej odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów oraz dowolnego przyjęcia, że działania kontrolne i pobranie prób były prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie asesor WSA Anna Szymańska (spr.),, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Anna Mruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2006r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie opłaty sankcyjnej - skargę oddala -
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa, po rozpatrzeniu odwołania "A." Sp. z o.o. w W. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w W. znak: [...] z dnia [...].10.2005 r., w sprawie wprowadzenia do obrotu materiału siewnego niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (Dz.U. Nr 137, poz. 1299, z późn. zm.) oraz określenia wysokości opłaty sankcyjnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa:
1) uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej:
- 7,5 q materiału siewnego pszenicy oznaczonego jako odmiana Wanda, numer partii [...] oraz
-12,5 q materiału siewnego pszenicy oznaczonej jako odmiana Wanda, numer partii [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie,
2) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej materiału siewnego pszenicy deklarowanej jako odmiana Wanda:
- nr partii [...] w ilości 125 q o wartości 10.000,00 zł,
- nr partii [...] w ilości 242,5 q o wartości 41.225,00 zł,
- nr partii [...] w ilości 17,5 q o wartości 1.400,00 zł,
3) ustalił wysokość opłaty sankcyjnej za sprzedaż materiału siewnego, o którym mowa w pkt 2 decyzji w kwocie 105.250,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "J." w R. kontroli materiału siewnego pszenicy zakupionej od spółki "A." w D., deklarowanej przez sprzedawcę jako odmiana Wanda, tj
- nr partii [...] w ilości 125 q,
- nr partii [...] w ilości 250 q,
- nr partii [...] w ilości 30 q.
ustalono, że wszystkie badane partie, deklarowane jako odmiana Wanda, nie są tożsame ze wzorcem. Badania urzędowe pobranych próbek przeprowadzono metodą poletkową. W oparciu o przywołane wyniki badań oraz ustalenia poczynione w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w W., który w związku z przeniesieniem siedziby przez Spółkę "A." Sp. z o.o. do W. stał się organem właściwym miejscowo w przedmiotowej sprawie, uznał, że spółka, posługując się świadectwami kwalifikacji dotyczącymi materiału siewnego odmiany Wanda nr partii [...],[...],[...], sprzedała materiał siewny pszenicy nieznanej odmiany, niewiadomego pochodzenia i w związku z tym wydał decyzję w sprawie nałożenia opłaty sankcyjnej za wprowadzenie do obrotu materiału siewnego pszenicy z naruszeniem art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie.
Dalej organ odwoławczy podniósł, iż odwołanie od powyższej decyzji wniosła "A." Sp. z o.o. w W., podnosząc, że brak jest dostatecznych dowodów uzasadniających zarzut wprowadzenia do obrotu nasion pszenicy odmiany innej niż deklarowana, a istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne poczynione przez organ wydający decyzję są dowolne i nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o nasiennictwie, kto prowadzi obrót materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1,3 i 4 jest obowiązany do wycofania go z obrotu na własny koszt oraz do wniesienia na rachunek właściwego urzędu skarbowego, opłaty sankcyjnej stanowiącej 200% kwoty należnej za sprzedany materiał siewny. Sprzedaż materiału siewnego nieznanej odmiany i pochodzenia stanowi naruszenie art. 57 ust. 1 tej ustawy i wypełnia znamiona czynu określonego w art. 67 ust. 1 ustawy o nasiennictwie. Sprzedaż przedmiotowych nasion jesienią 2002 roku stanowiła naruszenie art. 66 ust.1 pkt 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o nasiennictwie (Dz.U. z 2001 r. Nr 53, poz. 563 z późn. zm.) i również była zagrożona nałożeniem opłaty sankcyjnej, której wysokość była wyższa niż opłata sankcyjna wynikająca z art. 67 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy o nasiennictwie.
Zdaniem organu odwoławczego ustalenia przeprowadzone w trakcie postępowania administracyjnego jednoznacznie wskazują, że sprzedając przedmiotowe nasiona, "A." Sp. z o.o. naruszyła art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o nasiennictwie, w związku z czym, należało wydać decyzję określającą wysokość opłaty sankcyjnej za sprzedany materiał siewny. Zdaniem organu poczynione w trakcie prowadzonego postępowania ustalenia czynią bezzasadnym twierdzenie Spółki, jakoby w przedmiotowej sprawie brak było dostatecznych dowodów uzasadniających zarzut wprowadzenia do obrotu nasion pszenicy odmiany innej niż deklarowana, a istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne zostały potraktowane w sposób dowolny i nie znajdują potwierdzenia w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Według organu w przedmiotowej sprawie dowiedziono zarówno faktu dokonania przez Spółkę sprzedaży nasion pszenicy deklarowanych jako odmiana Wanda, nr partii [...],[...],[...], jak i naruszenia przez stronę art. 57 ustawy o nasiennictwie.
Również przedstawione w odwołaniu zarzuty dotyczące sposobu pobrania prób, w tym potrzeby pobierania drugich egzemplarzy prób, w ocenie organu nie znajdują uzasadnienia. Nasiona z wszystkich trzech badanych partii, niezależnie od tego czy próby byłyby pobierane tylko z worków z plombami i etykietami, czy też z worków niezaopatrzonych w plomby i urzędowe etykiety, nie stanowiły materiału siewnego odmiany Wanda. Organ podniósł, że zarzut strony w tym względzie mógłby być uzasadniony jedynie w sytuacji, gdyby zebrane w przedmiotowej sprawie materiały wskazywały na możliwość, że próby kwestionowanych nasion zostały w całości pobrane z worków bez plomb i etykiet. Jednakże z protokołów pobrania próbek materiału siewnego do oceny tożsamości w sposób bezsporny wynika, że próby były pobierane z opakowań zabezpieczonych plombami. Zważywszy, że spośród 500 worków nasion pszenicy z wymienionej partii, 485 opakowań było opatrzonych plombami i etykietami urzędowymi, zdaniem organu nie było możliwe, by próby zostały pobrane jedynie z worków, które nie były zabezpieczone plombami i etykietami urzędowymi. Według organu odwoławczego to samo dotyczy partii materiału siewnego pszenicy deklarowanego jako odmiana Wanda, nr [...] o masie 3.000 kg, na którą składało się 60 opakowań, z czego 35 worków było zabezpieczonych etykietami urzędowymi i plombami. Natomiast w przypadku nasion pszenicy deklarowanych jako odmiana Wanda, nr partii [...] o masie 12.500 kg, wszystkie opakowania były zaopatrzone w plomby i etykiety urzędowe.
Za nieuzasadniony organ uznał również zarzut, że w postępowaniu nie zostało ustalone w jaki sposób i przez kogo zostały sprawdzone worki znajdujące się w magazynie kontrolowanej Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "J." w R.. W ocenie organu dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie ma to żadnego znaczenia, bowiem próbobiorca nie mógłby przystąpić do pobierania prób jeżeli opakowania z danej partii nie zostałyby uporządkowane, tak by zapewnić łatwy dostęp do opakowań składających się na partię nasion poddaną próbie. Ponadto organ wskazał, że w trakcie kontroli pobrana została wystarczająca ilość prób, bowiem próbobiorca nie był obowiązany do pobierania wtórników prób. Organ podkreślił, że nie były zgłaszane żadne uwagi dotyczące ewentualnych nieprawidłowości w zakresie oznakowania przekazanych do badań prób. W szczególności żadnych wątpliwości w tym względzie nie budzą "Informacje o zaobserwowanych wadach w partiach materiału siewnego badanych w ocenie tożsamości" z dnia 30.05.2003 r., przekazane przez jednostkę badawczą, które dotyczą właśnie materiału siewnego deklarowanego jako odmiana Wanda nr partii [...],[...],[...], za sprzedaż którego nałożona została opłata sankcyjna.
Ponadto organ uznał, że Spółka "A." Sp. z o.o. w W. nie może być obowiązana do uiszczenia opłaty sankcyjnej za sprzedaż 7,5 q materiału siewnego pszenicy oznaczonego jako odmiana Wanda, numer partii [...], oraz 12,5 q materiału siewnego pszenicy oznaczonej jako odmiana Wanda, numer partii [...], których opakowania nie były zaopatrzone w etykiety. Wyniki badań urzędowych pobranych próbek, przeprowadzonych metodą poletkową mogą bowiem stanowić podstawę do wymierzenia opłaty sankcyjnej jedynie w odniesieniu do materiału siewnego pszenicy deklarowanego jako odmiana Wanda, nr partii [...],[...],[...], który w dniu pobrania prób znajdował się w magazynie Spółdzielni Produkcyjnej "J." w R. i był zaopatrzony w plomby i etykiety. O tym, że w workach znajdował się materiał siewny kwestionowanych partii świadczyły bowiem urzędowe etykiety zawierające oznaczenie m.in. nazwy gatunku, nazwy odmiany oraz numeru partii. Biorąc powyższe pod uwagę, wyniki badań dotyczące materiału siewnego pszenicy deklarowanego jako odmiana Wanda, nr partii [...],[...], organ uznał, że nie mogą stanowić podstawy do określenia wysokości opłaty sankcyjnej w odniesieniu do nasion znajdujących się w workach, które nie były zaopatrzone w etykiety urzędowe.
Powyższe spowodowało pomniejszenie opłaty sankcyjnej określonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w W. o 6.950 zł, co stanowi 200% kwoty należnej za sprzedaż 7,5 q materiału siewnego pszenicy oznaczonego jako odmiana Wanda, numer partii [...], oraz 12,5 q materiału siewnego pszenicy oznaczonej jako odmiana Wanda, numer partii [...].
Skargę na wyżej opisaną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w W. wniosła Spółka "A." Sp. z o.o. w W. domagając się uchylenia punktów 2 i 3 zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła, że wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 136 kpa., polegającym na:
1) nie wyjaśnieniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności:
- czy w kontrolowanym magazynie RSP "J." w R. znajdowały się tylko nasiona partii sprzedanych przez skarżącą, czy również inne i jakie zboża,
- w jaki sposób i kto w czasie kontroli, o której mowa wyżej dokonał
"dokładnego sprawdzenia worków", o czym stanowi protokół z tej kontroli,
- dlaczego i na jakiej podstawie przeprowadzający wyżej opisaną kontrolę
pracownik inspekcji zaliczył worki zboża niezaplombowane i nieoznaczone
urzędowymi etykietami do partii nasion pszenicy sprzedanej przez skarżącą, jak również w jakim celu sporządził i przekazał do RSP "J." w R. wtórniki prób pobranych w trakcie kontroli,
2) nieuzasadnionej odmowie przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą Spółkę dowodów - przesłuchania świadków celem wyjaśnienia wątpliwości wyżej wskazanych
3) zaniechania ze strony organów Inspekcji podjęcia stosownych działań, gdy po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 18.06.2003r. okazało się, że wtórniki prób pozostawione przez próbobiorcę w RSP "J." w R. zostały zlikwidowane i niemożliwe będzie przeprowadzenie kontrolnych badań metodą elektroforezy, o które wnioskowała "A." Sp. z o.o.,
4) dowolne przyjęcie przez organ, że wszelkie działania kontrolne oraz pobranie prób były niewadliwe i w związku z tym nie podlegają jakiejkolwiek weryfikacji, w szczególności, że próby pobrane zostały prawidłowo i tylko z partii nasion pszenicy ozimej sprzedanej przez stronę skarżącą, z prawidłowo oznaczonych i zaplombowanych worków, a w konsekwencji, że wyniki badań przeprowadzonych dotyczą bezspornie nasion dostarczonych przez skarżącą,
5) nieuprawnione ustalenie, w świetle wielu niejasności i wątpliwości dotyczących stanu faktycznego, że skarżąca dokonała sprzedaży nasion pszenicy innych niż deklarowane przez nią odmiany Wanda i tym samym, że zasadne stało się obciążenie jej opłatą sankcyjną.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca stwierdziła, że protokół z przeprowadzonej kontroli nasion jest nieprecyzyjny, a zawarte w nim sformułowania wskazują na wadliwość podjętych czynności kontrolnych i poczynionych ustaleń. Podniosła, że przeprowadzający kontrolę nie wypowiedział się czy w magazynie RSP "J." w R. znajdowały się wyłącznie nasiona pszenicy Wanda zakupione od skarżącego, a tym samym, czy nie było tam żadnego innego zboża. Strona skarżąca wskazała, że inspektor kontrolujący nie dokonał sprawdzenia worków osobiście - chociaż tylko on był osobą uprawnioną do przeprowadzenia urzędowej kontroli - lecz, że na jego polecenie inne osoby sprawdzały worki. Podała, że wielokrotnie bezskutecznie domagała się wyjaśnienia kto i w jaki sposób dokonał tego sprawdzenia. Zdaniem skarżącej, wbrew ocenie organu, jest to okoliczność istotna, gdyż rzutuje na ocenę prawidłowości i rzetelności działań podejmowanych przez przeprowadzającego kontrolę oraz na wiarygodność poczynionych przez kontrolera ustaleń, w tym pobranych prób. W sytuacji, gdy okazałoby się, że poszczególne worki sprawdzali pracownicy magazynowi RSP "J." w R., a nie uprawniony inspektor, to wszelkie ustalenia zawarte w protokole, a dotyczące tego ile i jak oznaczonych worków z nasionami pszenicy Wanda znajdowało się w magazynie, zdaniem skarżącej Spółki uznać należałoby za wadliwe.
Skarżąca Spółka podniosła również, że kontrolujący bezpodstawnie zakwalifikował do partii nasion sprzedanych przez stronę skarżącą znajdujące się w tym magazynie worki, które nie były ani zaplombowane, ani oznaczone etykietami urzędowymi, a tym samym, co do których nie posiadał żadnej wiedzy o pochodzeniu ich zawartości. Skarżąca Spółka wskazała, iż zasadność tego zarzutu częściowo potwierdził Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa zmieniając w pkt 1 zaskarżonej decyzji decyzję Wojewódzkiego Inspektora w W., jednak nie wyciągnął oczywistych i dalej idących wniosków, że postępowanie takie podważa wiarygodność wszelkich czynności podejmowanych przez kontrolującego w dniach 10-12.09.2002 r.
Skarżąca wskazała, że twierdzenie organu, iż kontrolujący nie miał obowiązku wydzielać wtórników prób z prób nasion pobranych w trakcie kontroli i przekazywać do RSP "J." w R., bowiem wtórnik próby sporządza się tylko na wniosek właściciela badanej partii, a takiego wniosku nie było – jest nieuprawnione.
W ocenie skarżącej Spółki wszelkie czynności inspektora, z których wywieść można niekorzystne dla strony skarżącej oceny i wnioski, organ uznaje za niewadliwe, dokonane w zgodzie z prawem i przez urzędowego próbobiorcę, a tym samym nieomylne i nie podlegające kontroli. Według Spółki, powołując się na prawem określoną procedurę pobierania prób organ przyjął za pewnik, że próbobiorca przestrzegał tej procedury w magazynie, gdzie worki były pomieszane i trudne do identyfikacji, a także, że skoro oświadczył, że pobrał próby tylko z worków zaplombowanych i opatrzonych etykietami, to tak było – dowodzą o braku kompetencji tego pracownika.
Strona skarżąca podała również, iż żądała od Wojewódzkiego Inspektora w K. przeprowadzenia badania metodą elektroforezy nasion znajdujących się w tych wtórnikach prób, które zgodnie z protokołem kontroli pozostawiono w RSP "J.". Inspektor stwierdził, że wtórniki zostały zlikwidowane i nie podejmując dalszych działań postępowanie umorzył. Strona skarżąca oświadczyła, że nalegała na przebadanie wtórników prób, gdyż obawiała się, że próbki skierowane do badań przez Inspekcję mogły zostać zamienione. Wskazała, że decyzję Wojewódzkiego Inspektora w K. o umorzeniu postępowania unieważniono decyzją Głównego Inspektora z dnia [...].10.2004 r. znak [...]. W ocenie strony skarżącej, w zaistniałej sytuacji, po dwóch latach od kontroli i ponad roku od zebrania przez RSP "J." w R. plonu z nasion sprzedanych przez skarżącą, wskutek działań organów Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, skarżąca została całkowicie pozbawiona możliwości obrony swych praw poprzez wykazanie w badaniu plonu zebranego ze sprzedanych przez nią nasion, że sprzedała nasiona tych odmian, które wykazała na fakturach sprzedaży.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa wniósł o oddalenie skargi jako bezpodstawnej, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja została ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 1269) ogranicza się do badania zaskarżonych aktów pod względem ich legalności, a więc zgodności z prawem, obowiązującym w dacie wydania tych decyzji.
Mając powyższe kryterium na uwadze Sąd uznał, iż kontrolowana decyzja Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa odpowiada prawu, zaś zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Zasadnie organy przyjęły, iż podstawę materialnoprawną orzekania w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (Dz. U. Nr 137, poz. 1299 ze zm.) mimo, iż zdarzenia stanowiące podstawę wszczęcia postępowania, jak również wszczęcie postępowania administracyjnego miało miejsce przed dniem wejścia w życie powołanego wyżej aktu. Ustawa ta bowiem zaczęła obowiązywać z dniem 1 maja 2004., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania datowane jest na dzień 18 czerwca 2003 r. Stosownie do art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych do tego dnia decyzją ostateczną, stosuje się przepisy nowej ustawy. W niniejszej sprawie co prawda [...] listopada 2003 r., zapadła decyzja ostateczna o umorzeniu postępowania w sprawie wprowadzenia do obrotu latem 2002 r. przez skarżącą spółkę nasion pszenicy ozimej jako kwalifikowanego materiału siewnego odmiany WANDA, jednakże decyzją z dnia [...] września 2004 r. została stwierdzona nieważność tej decyzji i w konsekwencji po kontroli sądowej decyzja stwierdzająca nieważność stała się prawomocna. Wobec powyższego organ wszczęte z urzędu postępowanie prowadził na nowo i wydał decyzję, będącą przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Trafnie organ podkreślił, iż w dacie wydawania decyzji obowiązywała ustawa z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie, poprzednio zaś ustawa z 24 listopada 1995 r. o nasiennictwie (Dz. U. z 2001 r., Nr 53, poz. 563 ze zm.). Przy czym uregulowania zawarte w obydwu aktach są analogiczne.
Stosownie do art. 67 ust. 1 obowiązującej ustawy o nasiennictwie kto prowadzi obrót materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1, 3 i 4, jest zobowiązany do wycofania go z obrotu na własny koszt oraz do wniesienia na rachunek urzędu skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę prowadzącego obrót, opłaty sankcyjnej stanowiącej 200% kwoty należnej za sprzedany materiał siewny. Zgodnie natomiast z art. 57 ust. 1 pkt 1) do obrotu dopuszcza się materiał siewny kategorii elitarny, kategorii kwalifikowany, kategorii standard i kategorii handlowy odmian rolniczych i warzywnych wpisanych do krajowego rejestru lub wspólnotowego katalogu. Jako obrót ustawa definiuje oferowanie do sprzedaży, sprzedaż, dostawę materiału siewnego lub inny sposób dysponowania tym materiałem, za wyjątkiem celów enumeratywnie wymienionych. Celami owymi są: ocena i kontrola, przerób, uszlachetnianie i pakowanie, inne cele niż siew i sadzenie, cele naukowe, doświadczalne i hodowli roślin.
Jak wynika z akt sprawy pszenica została zakupiona od skarżącego na potrzeby członków Spółdzielni tj. wysianie na ich polach. Tym samym czynność ta stanowiła obrót materiałem siewnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 19) ustawy o nasiennictwie. Materiałem siewnym dopuszczonym do obrotu przez skarżącego była pszenica siewna odmiany WANDA. Tym samym skarżący był uprawniony do sprzedaży tej odmiany, jak zostało to uwidocznione na fakturach. Spór w sprawie sprowadza się do tego, czy w istocie taka odmiana była przedmiotem obrotu między stronami. Skarżący bowiem zarzuca organom, iż niewyjaśniły w sposób należyty okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w konsekwencji dokonały wadliwych ustaleń. Zarzuty skargi, jak również odwołania sprowadzają się do kwestionowania sposobu i trybu przeprowadzenia kontroli przez inspektora nasiennictwa M. S., a w konsekwencji do ustalenia, iż przedmiotem powyższej kontroli była pszenica sprzedana Spółdzielni przez skarżącego. Skarżący neguje także wyniki kontroli zawarte w protokołach tej kontroli.
Przede wszystkim Sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń faktycznych, zwłaszcza odmiennych od organu. Kontrola Sądu ogranicza się do zbadania, czy organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie z normami zawartymi w kpa. Wobec powyższego rolą Sądu było zbadanie, czy organ odwoławczy powołany do ponownego rozpatrzenia sprawy rozważył i ustosunkował się do zarzutów zawartych w odwołaniu.
W ocenie Sądu Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w obszernym i szczegółowym uzasadnieniu rozstrzygnięcia przeanalizował ponownie sprawę, także w kontekście wad postępowania podniesionych przez skarżącego. Ustosunkował się do wniosków dowodowych, jak również dokonał ponownej oceny całego materiału zgromadzonego w sprawie. Organ odwoławczy w wyniku tego postępowania ustalił, iż podstawą do określenia wysokości opłaty sankcyjnej mogą być wyniki badań dotyczące materiału siewnego znajdującego się jedynie w workach, które były zaplombowane oraz zaopatrzone w urzędowe etykiety. Stąd też decyzja organu I instancji została częściowo uchylona. Organy uznały za wiarygodne protokoły kontroli, jednocześnie dokonując ich drobiazgowej analizy pod kątem wątpliwości zgłaszanych przez skarżącego.
Nie można także pominąć okoliczności, iż w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie nałożenia opłaty sankcyjnej wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 429/05). Sąd stwierdził, iż z protokołu kontroli oraz protokołów pobrania próbek materiału siewnego do oceny tożsamości wynikało, że żadna z pobranych w czasie kontroli partii nasion nie była tożsama ze wzorem odmiany WANDA. Badania te prowadziła uprawniona jednostka badawczo – doświadczalna i w ocenie Sądu : "należało uznać je za wiarygodne".
Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że zarówno organy administracji publicznej orzekające w danej sprawie, jak również sąd administracyjny rozpoznając skargę nie mogą odstąpić od wykładni prawnej oraz wskazówek zawartych w wyroku Sądu. Jedynym odstępstwem od tej regulacji jest zmiana stanu prawnego do czasu ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie taka zmiana nie nastąpiła, a zatem zarówno organy, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny mają obowiązek zastosować się do wskazówek zawartych w powołanym wyroku z dnia 15 czerwca 2005 r. Sąd natomiast wyraźnie stwierdził, iż badania próbek materiału siewnego wskazujące, że nie stanowi on nasion odmiany WANDA należało uznać za wiarygodne, a to oznacza, iż powinny stanowić podstawę do ustaleń faktycznych zgodnie z ich wynikami. Co prawda wyrok powyższy został wydany w postępowaniu nieważnościowym, a obecnie toczy się postępowanie zwykłe, nie mniej jednak norma art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy danej sprawy, nie zaś konkretnego postępowania, czy to zwykłego czy nadzwyczajnego. Na taką wykładnię pojęcia "sprawa" wskazał NSA na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Rozstrzygając zagadnienie na tle stosowania analogicznego do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 30 ustawy o NSA, Sąd stwierdził, iż: "(...) kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualne określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego" (vide wyrok NSA z 18 lutego 1999 r., sygn. akt III SA 1926/98). W niniejszym wypadku taką "sprawą" w rozumieniu art. 153 powoływanej ustawy jest wymierzenie skarżącemu opłaty sankcyjnej z tytułu naruszenia przepisów ustawy o nasiennictwie.
Uznając zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na zasadzie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło