IV SA/Po 577/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.K. na decyzję Rektora Akademii Ekonomicznej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie terminu uzyskania zaliczeń zdania egzaminu postanawia odrzucić skargę /-/E.Makosz-Frymus Pismem z dnia [...] Prodziekan Wydziału Ekonomii Akademii Ekonomicznej poinformowała K.K., studenta studiów wieczorowych na kierunku Informatyka i Ekonometria, specjalność: Informatyka ekonomiczna, iż po analizie programu studiów ma on do uzupełnienia następujące przedmioty: Statystyka i wnioskowanie (egz.), Finanse publiczne II (egz.), Ekonometria i badania operacyjne (zal.), System bankowy (zal.), Ekonomia matematyczna (egz.), Elementy polityki społecznej (zal.), Elementy polityki gospodarczej (zal.), Informatyczne narzędzia zarządzania projektami (zal.), oraz ustaliła termin zaliczenia egzaminów do dnia 30 września 2004 r. Nadto, wskazano, że opłata egzaminacyjna za każde zaliczenie i egzamin wynosi 80 zł. Pismem z dnia 20 września 2004 r. Zainteresowany zwrócił się do Dziekana Wydziału Ekonomii Akademii Ekonomicznej z wnioskiem o wyrażenie zgody na indywidualny tok studiów na II roku oraz znaczne zmniejszenie liczby przedmiotów do uzupełnienia, a także wyznaczenie osób, u których ma je zaliczyć i ustalenie realnego terminu ich zaliczenia. Zwrócił się nadto o umniejszenie kwoty za zaliczenie przedmiotów. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] Dziekan poinformował Zainteresowanego, iż zgodnie z § 9 pkt 1 Regulaminu Studiów AE wyraża zgodę na indywidualną organizację zajęć na II roku studiów. Wskazał, że poza zajęciami programowymi III semestru, Zainteresowany ma do uzupełnienia następujące przedmioty wynikające z różnic programowych: Statystyka - wnioskowanie (egz.), Ekonometria i badania operacyjne (egz.), Ekonomia matematyczna (egz.), Informatyczne narzędzia, zarządzanie projektami zal.). Wskazał, że wymienione przedmioty należą do minimum programowego dla kierunku studiów Informatyka i ekonometria, specjalność Informatyka ekonomiczna. Ustalono termin zaliczenia różnic programowych do dnia 15 lutego 2005 r. Wskazano, że ewentualna zmiana wysokości opłat za zaliczenie różnic programowych nie należy do kompetencji Dziekana. Pismem z dnia 10 grudnia 2004 r. K.K. zakwestionował decyzję Dziekana. Wskazał, że zgodnie z § 11 pkt 2 Regulaminu studiów, minimum programowe dotyczy innej niż jego sytuacji. Powinien realizować studia według poprzedniego planu. Pismem z dnia [...], [...], doręczonym dnia 16 kwietnia 2005 r., Prorektor ds. Dydaktyki Akademii Ekonomicznej stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany rozstrzygnięcia Dziekana w przedmiocie listy przedmiotów do uzupełnienia. W drodze wyjątku wyznaczył termin zaliczenia przedmiotów do dnia 23 maja 2005 r. Stwierdził, że student nie ma możliwości indywidualnego kształtowania programu studiów. Indywidualna ścieżka studiów dotyczy studiów magisterskich trwających 8 lub 10 semestrów. Zasada trwałości programu studiów nie dotyczy osób, które z jakiejkolwiek przyczyny przerywają tok studiów, a następnie kontynuują je z innym rocznikiem, niż je rozpoczęli. Prorektor wskazał, że Zainteresowany wykazuje brak należytej staranności w załatwianiu własnych spraw, a jego zamiar kontynuowania studiów wzbudza poważne wątpliwości. Pismem z dnia 16 maja 2005 r. K.K., zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, złożył skargę na wskazane wyżej rozstrzygnięcie Rektora Akademii Ekonomicznej z dnia [...], żądając jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 500 zł. W tym samym piśmie zawarta została skarga na decyzję Rektora Akademii Ekonomicznej z dnia [...], [...], w przedmiocie opłaty z tytułu różnic programowych, która to skarga podlega odrębnemu rozpoznaniu. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismo z dnia [...] jest w istocie decyzją, rozstrzyga bowiem indywidualną sprawę w sposób władczy. Zarzucono, że wynik przeprowadzonej przez Rektora wykładni jest sprzeczny z art. 145 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz art. 110 kpa. Uczelnia jest związana swoim wcześniejszym stanowiskiem, polegającym na zaliczeniu I roku i wpisaniu Skarżącego na III semestr. Naruszone zostały art. 8 i 9 kpa, gdyż Skarżący był wielokrotnie zapewniany, że w razie zmiany programu nie będzie musiał uzupełniająco zdawać żadnych egzaminów. W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii Ekonomicznej, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o odrzucenie skargi w części dotyczącej rozstrzygnięcia z dnia [...], [...], ze względu na to, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy warunków zaliczenia studiów, to jest kwestii ustalonych Regulaminem studiów. Wskazano, że rozstrzygnięcie to, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie Dziekana, ma charakter aktu wewnątrzzakładowego. Nie zmieniają one statusu Skarżącego. Dopiero decyzja o skreśleniu z listy studentów byłaby decyzją, na którą przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: upsa) stanowi, że w przypadku, gdy sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, sąd skargę odrzuca. Zakres właściwości sądów administracyjnych wyznaczony zaś został poprzez katalog zawarty w art. 3 § 2 upsa. Przepis ten zawiera wskazanie tych form działalności organów administracji publicznej, które podlegają kontroli pod względem legalności sprawowanej, zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, przez sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 161 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 95, poz. 385 ze zm., dalej usw), do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Podkreślenia jednak wymaga, że szkoła wyższa jest zakładem administracyjnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 13 października 2003 r. (OPS 5/03, ONSA 1/2004, poz. 9), "Istotę władztwa zakładowego więc stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu co do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze (...)". Natomiast Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 października 2005 r. (SK 39/05, OTK-A 9/2005, poz. 99), podkreślił, że "nie wymagają wydania indywidualnej decyzji jednostronne działania prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach władztwa zakładowego, które nie wpływają na sam byt tego stosunku (tzw. akty wewnętrzne" (zob. również J. Homplewicz: Glosa do postanowienia z 31.VIII.1984, SA/Wr 357/84, PiP 5/1985, s. 135). Innymi słowy, dla wskazania, czy w danej sprawie wydana winna być indywidualna decyzja, pomocne jest przeprowadzenie rozumowania sprowadzającego się do oceny wpływu analizowanej kwestii na status, a dokładnej: powstanie, trwanie, przekształcenie i wygaśnięcie statusu, użytkownika zakładu. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż przedmiotem zaskarżenia jest ustalenie listy przedmiotów, które Skarżący winien zaliczyć w celu uzupełnienia minimum programowego, oraz ustalenie terminu, do którego winien to uczynić. Kwestie związane z wyrównaniem różnic programowych należy zaś bez wątpienia zakwalifikować jako rozstrzygnięcia o charakterze wewnętrznym. Na skutek wydania takich rozstrzygnięć student objęty władztwem zakładowym, ma ustalony zakres przedmiotów, których zdanie jest konieczne dla kontynuacji nauki. Jednakże, ustalenie tego zakresu nie posiada bezpośredniego związku z kwestią, czy Zainteresowany jest destynatariuszem zakładu, nie powodują przekształcenia ani ustania istniejącego stosunku zakładowego. Innymi słowy, wydane rozstrzygnięcia nie mają wpływu na status Skarżącego jako destynatariusza zakładu. Dlatego też brak jest podstaw do tego, by wydawane w tym przedmiocie rozstrzygnięcia podnosić do rangi decyzji, podlegających kontroli sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga natomiast, że w przypadku, gdyby nastąpiło skreślenie Skarżącego z listy studentów, takie rozstrzygnięcie, jako pozbawiające Skarżącego przymiotu użytkownika zakładu, mogłoby być poddane kontroli sądowej. Taka konstrukcja zapewnia ochronę praw Skarżącego. W ewentualnym postępowaniu Sąd władny byłby bowiem do kontroli spełnienia przesłanek skreślenia z listy studentów. W takim stanie rzeczy nie jest dopuszczalnego poddawanie wydanych w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięć kontroli sądu administracyjnego, ze względu na okoliczność, że nie mieszczą się one w sferze jego właściwości. W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 upsa orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/E.Makosz-Frymus KP