I OSK 1557/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Jolanta Rajewska, Joanna Runge-Lissowska (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2006r. sygn. akt I SA/Wa 665/06 w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adw. H. O. wynagrodzenie wraz z należnym podatkiem od towarów i usług w kwocie 219,60 zł (dwieście dziewiętnaście złotych i 60/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrokiem z dnia 14 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 665/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...]. nr [...], przyznająca A. H. zasiłek okresowy od 1 stycznia 2006 r. do 31 marca 2006 r. w kwocie 95 zł miesięcznie. Organy ustaliły, że dochód dwuosobowej rodziny A. H. (ona sama i jej dziewięcioletnia córka) wynosi 250 zł miesięcznie (alimenty od ojca dziecka), że nie współpracuje ona z pracownikiem socjalnym (odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, nieskorzystanie z żadnych przedstawionych ofert pracy, niewywiązywanie się z zaleceń pracownika socjalnego co do zgłoszenia o ukończenie kursu bądź przekwalifikowanie) i przyznały zasiłek w minimalnej wysokości, tj. 25% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem (632 zł – 250 zł = 382 zł x 25% = 95,50 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy ustaliły wysokość dochodu rodziny z naruszeniem art. 8 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), bowiem do alimentów nie został doliczony zasiłek okresowy z poprzedniego miesiąca (wniosek został złożony 12 stycznia 2006 r., w m-cu grudniu A. H. otrzymała zasiłek okresowy w wysokości 76 zł), co gdyby miało miejsce, wysokość przyznanego zasiłku okresowego uległaby zmniejszeniu gdyż zgodnie z art. 38 ust. 2 w zw. z art. 147 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, kwota tego zasiłku to różnica między kryterium, a dochodem, lecz nie można uchylić zaskarżonej decyzji bo byłoby to działanie na niekorzyść strony, a nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Natomiast odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd uznał je za niezasadne, bowiem organy słusznie zastosowały art. 147 ust. 3 pkt 2 określający minimalną wysokość zasiłku okresowego w latach 2006-2007, natomiast wysokość z art. 36 ust. 3 będzie obowiązywała od 2008, zaś odnosząc się do faktu przyznania zasiłku w minimalnej wysokości, Wojewódzki Sąd podkreślił względną uznaniowość działania organów administracji i stwierdził, że w świetle akt sprawy, a szczególnie postawy skarżącej, organy granic uznania nie przekroczyły. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła A. H. , reprezentowana przez adwokata z urzędu, domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania, art. 141 § 4 ppsa poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do przyznania skarżącej zasiłku okresowego w minimalnej wysokości oraz art. 77 § 1 kpa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, a polegający na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 kpa, który nakazuje ocenę stanu prawnego w świetle wyczerpującego zebranego materiału dowodowego, czy naruszono prawo materialne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, 2) prawa materialnego art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 4, art. 38 ust. 3, art. 147 ust. 3 pkt 2 i art. 6-7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) poprzez przyjęcie, że w przypadku rodziny, wysokość zasiłku okresowego w okresie przejściowym, tj. w latach 2006-2007 nie może wynosić mniej niż 25% różnicy między kryterium dochodowy rodziny, a dochodem rodziny i nie więcej niż wysokość tej różnicy, gdy ustalony stan faktyczny odpowiada zastosowaniu normy prawnej z art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, co należy rozumieć jako ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa" i zarzut ten uznaje za nadający się do rozważenia, choć nie w pełni odpowiadający art. 174 Ppsa, który wymaga przytoczenia aktu prawnego, z którego pochodzi przepis, poprzez podanie tytułu i organu promulgacyjnego. Przepisów tych Wojewódzki Sąd jednak nie naruszył, bowiem wbrew stwierdzeniom skargi kasacyjnej w sposób obszerny przytoczył w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy i w taki sam sposób wyjaśnił podstawę prawną i motywy rozstrzygnięcia, w tym właśnie ustosunkowując się do zarzutu skargi zwykłej, dotyczącego przyznania zasiłku okresowego w minimalnej wysokości. Mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, Sąd uznał zasadność rozstrzygnięcia organów w tej kwestii, uzasadniając swój pogląd, z jednej strony odwołując się do zgromadzonego materiału, z drugiej do przepisów prawa materialnego, mającego zastosowanie w sprawie. Uzasadnienie wyroku odpowiada zatem wymogom art.141 § 4 Ppsa, zawierając m.in. wywód co do prawa materialnego i przyczyn, dla których Sąd uznał, że nie zostało ono naruszone, a zatem nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa. Nie można też zgodzić się z naruszeniem prawa materialnego, tj. wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), przy czym, wobec niewskazania charakteru naruszenia co nakazuje art. 174 Ppsa, należy uznać, że chodzi o niewłaściwe zastosowanie przede wszystkim art. 38 ust. 3 i art. 147 ust. 3 pkt 2 tej ustawy. Art. 38 ust. 2 i 3 tej ustawy zawiera zasady co do ustalenia wysokość zasiłku okresowego, w ust. 2 określając jego maksymalną wysokość, zaś w ust. 3 minimalną. Maksymalną wysokość zasiłku okresowego dla rodziny ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a jej dochodem (ust. 2 pkt 2), natomiast minimalną, nie mniej niż 50% różnicy między kryterium, a dochodem (ust. 3 pkt 2). Określenie przez ten przepis maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego oznacza, iż organ przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w art. 1 art. 38, działa w granicach uznania administracyjnego, co Wojewódzki Sąd Administracyjny określił jako "względną uznaniowość", w przeciwnym bowiem wypadku przepis określiłby sztywno wysokości tego zasiłku. Cyt. ust. 3 art. 38 określa generalnie minimalną wysokość zasiłku okresowego, zaś ustawa przewiduje od ustalonej nim tej wysokości wyjątki w art. 147, w latach 2004-2007, przewidując inne stawki procentowe różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem (na rok 2006, w którym A. H. otrzymała zasiłek okresowy, minimalna wysokość dla rodziny wynosiła 25% różnicy między ww. wielkościami). Skoro ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, to orzekając w sprawie zasiłku organy pomocy społecznej obowiązane są kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy, wskazanymi m.in. w przepisach przytoczonych przez skarżącą w podstawach skargi kasacyjnej, tj. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, niemożliwych do pokonania we własnym zakresie przez ubiegających się o tę pomoc (art. 2 ust. 1), zaś rodzaj, forma i rozmiar tej pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3), przy czym występujący o pomoc jest obowiązany do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (art. 4). Materiał dowodowy sprawy, którego skarżąca nie kwestionowała, wskazuje na to, że organy pomocy społecznej podjęły wszechstronne działania mające na celu umożliwienie skarżącej przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, jednak z żadnej oferty pomocy, poza żądaniem materialnej, skarżąca nie skorzystała. W tej sytuacji zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy miały podstawę do ustalenia zasiłku okresowego w wysokości minimalnej, przy tym wskazanej w art. 147 ust. 3 pkt 2., a nie art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zatem nie naruszył prawa materialnego prze jego niewłaściwe zastosowanie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184, zaś co do kosztów - art. 250 Ppsa.