II OSK 1530/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Stanisław Nowakowski (spr.) Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2007 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt II SA/Bk 335/06 w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2006r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ponownego poddania badaniom lekarskim i ustalenia nowej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej 1) uchyla zaskarżony wyrok, 2) uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2006r. nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] w A. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], 3) zasądza od Wojskowej Komisji Lekarskiej w Białymstoku na rzecz G. P. kwotę 135 ( sto trzydzieści pięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy jaki ustaliły organy administracji publicznej, a który przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przedstawia się następująco: G. P. został uznany orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w A. z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] za trwale niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji jak i w czasie wojny. Otrzymał tym samym kategorię zdrowia "E", co nastąpiło z powodu zaburzeń schizotypowych - § 71 pkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U z 1992 r. Nr 57, poz. 278 ze zm.). Od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2003 r. G. P. nie odwołał się, a zatem decyzja stała się ostateczna. W dniu 12 września 2005 r. do Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w A. wpłynęła prośba z dnia 29 sierpnia 2005 r. skarżącego G. P. o ponowne poddanie badaniom lekarskim i ustalenie nowej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Wojewódzka Komisja Lekarska w Białymstoku decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. utrzymała w mocy decyzję Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w A. z dnia [...] marca 2006 r. o umorzeniu postępowania, ponieważ zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. z 2004 r. Nr 241 poz. 2416) powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie określają zdolności do czynnej służby wojskowej poborowych, przeto wniosek o rozpoznanie sprawy uznano za bezprzedmiotowy, gdyż skarżący - w ocenie organów administracji - nie miał przymiotu strony, gdyż nie jest poborowym. Nadto w decyzjach odwołano się także do treści art. 29 ust. 1 ustawy, który stanowi, że wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej: 1) poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska; 2) żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową;3) żołnierzy rezerwy, podczas gdy skarżący nie jest poborowym ani żołnierzem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 lipca 2006 r. oddalił skargę G. P. podzielając stanowisko organów, że skarżący żołnierzem nigdy nie był, natomiast status poborowego utracił, ponieważ na skutek przyznania mu kategorii "E" , czyli uznania za trwale niezdolnego do służby wojskowej został skreślony z ewidencji Wojskowej Komendy Uzupełnień w S. Na mocy art. 58 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony osoby, które zostały uznane za trwale niezdolne do służby nie podlegają w ogóle obowiązkowi służby wojskowej. Sąd uznał, że trafnie podniósł organ odwoławczy, iż: "Skreślenie z ewidencji wojskowej i utrata statusu poborowego spowodowały, że regulacje zawarte w ustawie o powszechnym obowiązku obrony RP, wszelkie obowiązki i uprawnienia wynikające z przepisów w niej zawartych przestały się odnosić do wnioskodawcy". Skoro zatem komisje lekarskie są kompetentne do zmiany orzeczeń o zdolności do czynnej służby wojskowej (art. 28 ust. 4 ustawy) w stosunku do osób podlegających obowiązkowi służby wojskowej, postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego, który utracił status "poborowego", w ocenie Sądu, zasadnie umorzono. Na rozprawie przed sądem pierwszej instancji skarżący i jego matka podnieśli, że skarżący nigdy przed wydaniem decyzji z 2003 r. osobiście nie stawił się na komisje lekarską a wszystko załatwiała jego matka "składając na papierach podpisy." Sąd przyjął w tej sytuacji, że być może zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej w A. z [...] lutego 2003 r., którą uznano skarżącego za trwale niezdolnego do służby wojskowej, jednakże wyjaśnienie tej kwestii wymaga odrębnego postępowania administracyjnego. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego - radca prawny - zarzucił naruszenie prawa, będącego podstawą do wznowienia postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) w związku z art. 145 §1 pkt 1,2,4,5 k.p.a. oraz przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Sąd rozpoznając skargę nie ustosunkował się w ogóle do zarzutów skarżącego odnośnie żądania uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2003 r. mimo, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż skarżący został zakwalifikowany przez Powiatową Komisję Lekarską w A. w dniu [...] lutego 2003 r. do kategorii "E" w warunkach popełnienia przestępstwa. Z oświadczeń skarżącego jak i jego matki wynika, że G. P. nigdy nie był badany przez komisję lekarską, że zaświadczenie o jego stanie zdrowia zostało "sfabrykowane" i że matka skarżącego bez upoważnienia reprezentowała go przed komisją lekarską. Takie ustalenia dawały - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - podstawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku przede wszystkim do powiadomienia organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz do uchylenia zaskarżonej decyzji i nakazania wznowienia postępowania - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145 § 1 pkt. 1,2,4 i 5 kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzuca się też w skardze kasacyjnej, że sąd analizując stan prawny wynikający z ustawy o powszechnym obowiązku obrony przyjął wadliwie, że skarżący nie jest już poborowym, a zatem nie może być badany przez wojskową komisję lekarską. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Sąd pierwszej instancji wprawdzie opisał zarzut skarżącego, że nie brał udziału w sprawie, gdyż wszystko za niego załatwiała jego matka, która także przedstawiała nieprawdziwe dowody ale nie wyciągnął z tego właściwych wniosków. Zarzuty te bowiem zawierały wyraźnie przesłanki jakie ustawa wiąże ze wznowieniem postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a.) co wynikało nie tylko z oświadczenia jakie skarżący złożył na rozprawie ale także z jego wcześniejszego pisma skierowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Organ administracji, któremu odpis tego pisma został doręczony nie ustosunkował się do jego treści, a sąd zarzut wadliwie zakwalifikował jako ewentualną możliwość domagania się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w odrębnym postępowaniu administracyjnym, nie wnikając w ogóle w kwestie, czy skarżący brał, czy też nie brał udziału w postępowaniu przed organami administracji, w toku którego została wydana decyzja z dnia [...] lutego 2003 r. Z twierdzeń skarżącego, wynika zaś, że w istocie rzeczy skarżący domaga się wznowienia postępowania, co wymagało rozważenia z uwzględnieniem przepisów szczególnych zawartych w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. Zarzuty te, oparte na przepisach kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 § 1) w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej P.p.s.a.) prowadzą do uchylenia zaskarżonego wyroku, niezależnie od zarzutów naruszenia przepisów ustawy z dnia z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241,poz. 2416 ze zm.), zwanej dalej ustawą, która zawiera odmienną regulację prawną odnośnie ponownego rozpoznania sprawy w przedmiocie zdolności do służby wojskowej. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania mogą być stosowane jedynie w takim zakresie, w jakim jest to do pogodzenia ze szczególnymi przepisami ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, normującymi postępowanie w sprawach określonych tą ustawą. O tym czy skarżący zachował, czy nie zachował przymiot strony jako poborowy, rozstrzyga przepis art. 28 ust. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, który stanowi, że ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej może być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Oznacza to, że przepis ten dotyczy każdej osoby, która jako poborowy stawała przed komisją lekarską, była jako strona adresatem decyzji tej komisji, bez względu na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, a więc także osoby, która z uwagi na zmianę okoliczności (np. zmiana stanu zdrowia) ubiega się o ponowne badanie w celu uzyskania prawa do odbywania służby wojskowej. Przepis art. 30a ustawy określa kategorie zdolności do czynności wojskowej i żadna z wymienionych w tym przepisie kategorii nie jest wyłączona z możliwości domagania się jej zmiany na skutek zmiany stanu zdrowia. W tej w sprawie Wojewódzka Komisja Lekarska w Białymstoku, do której wniosek skierował skarżący, przy przekazaniu tego wniosku postanowieniem z dnia 7 września 2005 r. celem rozpoznania przez Powiatową Komisje Lekarską Nr [...] w A. wskazała, jako podstawę rozpoznania sprawy art. 28 ust. 4 ustawy, a następnie ta sama komisja, w tym samym składzie osobowym, na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymała w mocy decyzję umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe. Nie jest zrozumiałe dlaczego osoba, która jako poborowy otrzymała kategorię "E" nie miałaby mieć możliwości ubiegania się o zmianę tej kategorii w razie zmiany stanu zdrowia. Taka wykładnia przepisu naruszałaby nie tylko art. 28 ust. 4 ustawy, ale byłaby niezgodna z art. 2 Konstytucji RP ("Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej"), jak i art. 32 ust. 1 ("Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne"). Pozbawienie poborowego możliwości domagania się zmiany orzeczenia o zdolności do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia z takim uzasadnieniem, że jako osoba uznana za trwale niezdolną do służby wojskowej nie jest poborowym, nie jest możliwe do zaakceptowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji weźmie także pod uwagę podnoszone przez skarżącego zarzuty, że nie brał udziału w postępowaniu, jak i zarzuty dotyczące jego stanu zdrowia. Z tych więc względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz rozpoznał skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b P.p.s.a. uchylił decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2006 r. jak i poprzedzającą ją decyzję Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] w A. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.