I OSK 1067/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. Spółki z o.o. z/s w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 2298/04 w sprawie ze skargi S. Spółki z o.o. z/s w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. Spółki z o.o. z/s w B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 300 (słownie: trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] nr [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w zakresie kwestionowanej w odwołaniu przez stronę kary pieniężnej w wysokości 3000 zł. W uzasadnieniu wywodził, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty za przejazd po drogach krajowych. Następuje to poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych). Prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie tego świadczenia. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych w § 5 ust. 2 stanowi, iż w części dotyczącej numeru pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej może być wypełniona w terminie 7 dni od daty wydania karty opłaty dobowej, a w przypadku karty opłaty tygodniowej w ciągu 14 dni od daty wydania tej karty. Stosownie do § 5 ust. 3 kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu (...). § 5 ust. 4 wyżej powołanego rozporządzenia określa, iż termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione (...). Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24-godzinnym cyklu dobowym. Stosownie do art. 87 ust. 1 powołanej ustawy, podczas przejazdu po drogach krajowych kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie, między innymi dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł. Według lp. 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych zagrożone jest sankcją w wysokości 3000 zł. Z protokołu kontroli oraz materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż kierowca nie okazał do kontroli karty opłaty drogowej, pomimo przejazdu po drodze krajowej nr 1. W związku z powyższym Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie ustalił, iż przedsiębiorca naruszył obowiązki wynikające z ustawy o transporcie drogowym, gdyż nie uiścił opłaty za przejazd po drogach krajowych. Argumenty podnoszone przez pełnomocnika nie mogą zostać uwzględnione, gdyż ustawa o transporcie drogowym nie wyłącza odpowiedzialności przedsiębiorcy w przypadku trudności w nabyciu karty opłaty. Ponadto organ podkreślił, iż to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa, aby przed przejazdem po drodze krajowej nabyć stosowną kartę. S. sp. z o.o. z siedzibą w B. wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając wadliwe ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie prawa materialnego w szczególności art. 7 k.p.a., art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zarzuciła, że niesłusznie przyjęto, że skarżący ponosi odpowiedzialność za nieposiadanie karty opłaty drogowej również w przypadku trudności w uiszczeniu opłaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 maja 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 2298/04, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Zgodnie z art. 87 ust. 1 powołanej ustawy kierowca jest zobowiązany do tego, aby mieć przy sobie w chwili przejazdu dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi "Kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów: 1) ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz.U. Nr 199, poz. 1671), 2) ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 123, poz. 1354 oraz z 2002 r. Nr 155, poz. 1286), 3) ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628, z 2002 r. Nr 41, poz. 365, Nr 113, poz. 984 i Nr 199, poz. 1671 oraz z 2003 r. Nr 7, poz. 78), 4) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002), 5) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów, 6) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych – podlega karze pieniężnej w wysokości do 50 złotych do 15 000 złotych." Ust. 4 powyższego przepisu stanowi, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Zgodnie z lp. zał. 1.4.1 wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Kara w wysokości 3000 zł została wprowadzona ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r. Nr 149, poz. 1452) w miejsce poprzednio obowiązującej kary w wysokości 4000 zł. W sprawie karta opłaty drogowej nie została nabyta przez przedsiębiorcę. Przedsiębiorca – skarżący powołuje się na fakt niemożności nabycia karty opłaty drogowej, który to fakt w jego ocenie uzasadnia – usprawiedliwia brak karty. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił tego stanowiska. W ocenie Sądu wyjaśnienia skarżącego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek takiego zorganizowania pracy, aby opłata za przejazd po drodze krajowej była uiszczona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 74 k.p.a. Sąd wywodził, że w sprawie nie stwierdził powyższego naruszenia. S. s.r.o. B., Słowacja wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz prawa formalnego art. 7, art. 9, art. 107, art. 113 k.p.a. Na tej podstawie wnosiła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi w Warszawie, 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że kierujący nie miał możliwości zakupu karty opłat za przejazd po drogach krajowych i z tych względów nie dysponował dowodem poniesienia opłaty. Organy tego faktu nie ustaliły, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 9 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był podstawami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, zarówno w zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 4 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jak i co do zarzutu naruszenia prawa formalnego. W zaskarżonym wyroku Sąd dokonał w pełni prawidłowej wykładni art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 4 ustawy z 6 września 201 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.). Przy dokonywaniu wykładni normy prawa materialnego nie można wprowadzać elementów stanu faktycznego nieprzyjętych w hipotetycznym stanie faktycznym zapisanym w tej normie prawnej. Jak w pełni prawidłowo Sąd przyjął w zaskarżonym wyroku przyczyny naruszenia obowiązku wynikającego z przepisów powołanej ustawy o transporcie drogowym nie mają znaczenia prawnego dla nałożenia kary pieniężnej. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa formalnego, a to art. 7, art. 9, art. 107, art. 113 k.p.a. Zgodnie z art. 174 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie "naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Postępowanie przed sądem administracyjnymi regulowane jest przepisami powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tylko zatem naruszenie przepisów tej ustawy może stanowić podstawę skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Przepisy k.p.a. nie regulują postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem wskazanie tych przepisów jako podstawy skargi kasacyjnej jest nieusprawiedliwione. Z tego względu, że skarga nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 204 pkt 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego.