III SA/Wa 1279/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2006r. sprawy ze skargi [...] "T." Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległości we wpłatach na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Decyzją z [...] marca 2005 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej – Prezes Zarządu PFRON), postanowił: 1. umorzyć [...] "T." Sp. z o.o. odsetki od zaległości z tytułu wpłat na PFRON, pod warunkiem uregulowania należności głównej zgodnie z punktem 2 sentencji decyzji, 2. rozłożyć Spółce płatność należnych wpłat na 24 raty. Decyzją z [...] sierpnia 2005 r., wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm. ) oraz art. 259 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; dalej - O.p.), Prezes Zarządu PFRON stwierdził wygaśnięcie pkt 1 decyzji z [...] marca 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż wskutek wszczętego z urzędu postępowania ustalono, że Spółka nie dotrzymała terminu wpłaty 2 raty zaległości, zgodnie z pkt 2 decyzji z [...] marca 2005 r. Z kolei powyższa decyzja została wydana z zastrzeżeniem warunku polegającego na terminowym regulowaniu, określonego decyzją, układu ratalnego. Z uwagi na fakt, iż Spółka nie wywiązała się ze spłaty układu ratalnego, a tym samym nie spełniła określonego warunku, Prezes Zarządu PFRON, na podstawie art. 259 § 1 O.p., stwierdził wygaśnięcie pkt 1 decyzji z [...] marca 2005 r. Jednocześnie organ zauważył, iż w przedmiotowej sprawie nie mają znaczenia okoliczności, które spowodowały niedotrzymanie terminu płatności raty. W odwołaniu z 14 września 2005 r. Spółka wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz przywrócenie decyzji, która została wypowiedziana. Spółka wyjaśniła, iż opóźnienie zapłaty drugiej raty nie były spowodowane celowym działaniem, ale błędem na przelewie. Spółka wskazała również, na trudną sytuacje finansową, w której się znajduje. Decyzją z [...] lutego 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 24 sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 259 §1 pkt 2 ustawy O.p., w razie niedotrzymania terminu płatności którejkolwiek z rat, na jakie została rozłożona zaległość podatkowa, następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji o rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej w części dotyczącej raty niezapłaconej w terminie płatności. W ocenie organu, przez określenie "wygaśnięcie decyzji w części" rozumieć należy część decyzji ratalnej dotyczącą raty, która nie została zapłacona w terminie. Jednocześnie przepis art. 258 §1 pkt 2 O.p. nakłada na organ, który wydał decyzję w I instancji obowiązek stwierdzenia jej wygaśnięcia w przypadku, gdy decyzja ta została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Zdaniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej, zarówno przepis art. 258, jak i 259 O.p. stanowią podstawę do wydania decyzji o charakterze deklaratoryjnym, potwierdzającej jedynie formalnie fakt bezprzedmiotowości decyzji, na mocy której zastrzeżono warunek dopełnienia określonych czynności lub rozłożono płatność zaległości na raty. Wskazane przepisy nie pozostawiają organowi żadnego luzu decyzyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż okoliczności, z powodu których pracodawca nie mógł zapłacić raty w terminie, nie mają znaczenia prawnego, gdyż w ich treści powołanych przepisów nie zostały zawarte żadne przesłanki uzależniające wygaśnięcie decyzji od przyczyn niedotrzymania terminu lub niedopełnienia warunku. W związku powyższym organ II instancji stwierdził, że z powodu niedopełnienia przez stronę warunku uiszczenia zaległości zgodnie z harmonogramem spłaty układu ratalnego, organ I instancji zobowiązany był stwierdzić wygaśnięcie decyzji w tej części, dla której ustanowiony został warunek. Jednocześnie, w związku z niedotrzymaniem terminu płatności drugiej raty organ ten zobowiązany był stwierdzić wygaśnięcie decyzji w części dotyczącej drugiej raty. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniosła, iż uchybiła terminowi płatności raty tylko o jeden dzień i to wskutek pomyłki, która była spowodowana wpisaniem nieprawidłowej cyfry w numerze rachunku bankowego. W ocenie Spółki, jest to okoliczność, którą organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę, zanim wydał decyzję o stwierdzeniu wygaśnięcia układu ratalnego. Zdaniem Skarżącej, nie można karać podatnika tak wysokimi sankcjami i konsekwencjami, za to, że był gotowy spełnić swoje zobowiązanie, a jedna drobna pomyłka, na dodatek natychmiast poprawiona, uniemożliwiła mu wykonanie tego obowiązku w określonym terminie. Spółka podniosła również, iż negatywna decyzja w niniejszej sprawie spowodowała, że jej sytuacja finansowa będzie jeszcze trudniejsza, zaś terminy regulowania zobowiązań będą wydłużone. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione. Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm; dalej - P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c) P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Korzystając z tego uprawnienia Sąd postanowił wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, z uwagi na istniejące w sprawie naruszenia prawa, których skarżąca nie wskazała w skardze. Art. 67 § 1 O.p. umożliwia umorzenie zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Przepis ten, na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ma zastosowanie do wpłat na PFRON. Natomiast na podstawie art.49 ust.5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych organy orzekające w sprawie uprawnione były do warunkowanego udzielenia ulgi określonej w art.48 i 67 O. p. Decyzja Prezesa Zarządu PFRON z [...] sierpnia 2005 r., została wydana w oparciu o art. 259 § O.p. Wskazać należy, iż przepis ten dotyczy tylko i wyłącznie decyzji wydanych w przedmiocie odroczenia terminu płatności oraz rozłożenia na raty podatku lub zaległości podatkowej. Zgodnie z art. 259 § 1 O.p., w razie niedotrzymania terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej bądź terminu płatności którejkolwiek z rat, na jakie został rozłożony podatek lub zaległość podatkowa, następuje z mocy prawa wygaśnięcie decyzji: 1) o odroczeniu terminu płatności podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę - w całości; 2) o rozłożeniu na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej - w części dotyczącej raty niezapłaconej w terminie płatności. Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż przepis ten nie może stanowić podstawy do wygaśnięcia decyzji umarzającej odsetki od zaległości. Powołanie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, art. 258 O.p., powyższego stanu nie naprawia. W decyzji wydanej w I instancji jako jej podstawę prawną podano art.259 O. p. i jednocześnie stwierdzono w sentencji decyzji wygaśnięcie decyzji w części dotyczącej umorzenia odsetek. Z powyższego wynika iż organy popełniły błąd subsumcji, czyli błędnie uznano, iż punkt 1 decyzji dotyczący umorzenia odsetek objęty jest dyspozycją art.259 O. p. Przepis ten nie stanowi podstawy prawnej do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w części dotyczącej umorzenia odsetek. Zauważyć również należy, iż na podstawie powyższego przepisu wygaśnięcie decyzji następuje z mocy prawa i zbędne jest wydawanie decyzji na tę okoliczność. Decyzje wydane w sprawie dotyczą decyzji, która rozkładała na raty należność główną i umorzyła warunkowo odsetki od tej należności, pod warunkiem uregulowania tejże należności głównej (tak wydaje się wynikać z sentencji decyzji). W sytuacji więc, gdy strona nie wywiązała się z układu ratalnego można było choć przepis tego nie wymaga - stwierdzić wygaśnięcie układu ratalnego, warunkującego umorzenie odsetek, a nie decyzji w tej części, która dotyczy umorzenia odsetek. Po drugie art.258 §1 pkt 2 O.p. nie dotyczy zdaniem Sądu decyzji o warunkowym umorzeniu odsetek. Umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek w rozumieniu ustawy - Ordynacja podatkowa, która ma zastosowanie do wpłat na PFRON stanowi ulgę podatkową, a o ulgach podatkowych w tym przepisie nie ma mowy. Ulg podatkowych dotyczą pkt 3 i 4 §1 art.258 O. p.. Przepisy art.258 § 1 pkt 3 i 4 dotyczą ponadto sytuacji, kiedy podatnik utracił prawo do ulgi, ponieważ odpadły podstawy do dalszego z niej korzystania. Podstawy te musiały jednak istnieć w chwili wydania decyzji przyznającej prawo do ulgi. W przedmiotowej sprawie stan faktyczny jest inny. Decyzja podjęta została pod warunkiem zawieszającym a taka decyzja nie wygasa ani nie staje się bezprzedmiotowa dlatego że warunek nie został spełniony. Istotą tej decyzji jest to, że z uwagi na niespełnienie warunku przewidzianego w decyzji podatnik nie nabywa prawa do ulgi. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art.210 O. p. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, jednakże w uzasadnieniu zajęto stanowisko co do rozstrzygnięcia, które w I instancji niezapadło – tj. w przedmiocie wygaśnięcia układu ratalnego. Decyzja prezesa PFRON w sentencji stwierdza wygaśnięcie decyzji tylko w części objętej zakresem pkt 1.Uzasadnienie zaskarżonej decyzji częściowo więc nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy. Z tych wszystkich względów, postępowanie musi być powtórzone, a organy orzekające w sprawie zobowiązane są do ponownego rozpatrzenia argumentów strony i odniesienia się do nich w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c), art. 152 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Sąd nie zasądził na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200 P.p.s.a., gdyż zgodnie z treścią art. 210 § 1 P.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów postępowania, jeśli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego Sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Skarżąca do zamknięcia rozprawy w dniu 11 lipca 2006 r. nie zgłosiła wniosku o zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd nie pouczył Spółki o treści przytoczonego przepisu, gdyż Skarżąca nie była reprezentowana na rozprawie.