III SA/Wa 1275/06

WyrokWSA w Warszawie2006-07-07

Skład orzekający: Joanna Tarno, Jerzy Płusa, Artur Kot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo rozpoznały wniosek o umorzenie należności składkowych, uwzględniając zarówno przesłanki całkowitej nieściągalności, jak i przesłanki uznania administracyjnego, a także czy prawidłowo uzasadniły swoje decyzje i zapewniły stronie czynny udział w postępowaniu?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. (brak należytego uzasadnienia) oraz art. 10 § 1 K.p.a. (naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu). Organy nie rozpoznały sprawy w sposób kompletny, koncentrując się na przesłankach całkowitej nieściągalności i nie odnosząc się do przesłanek umorzenia w trybie uznania administracyjnego, a także nie odniosły się należycie do argumentacji strony. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.
Stan faktyczny
Skarżąca K. M. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 2001 r., powołując się na trudną sytuację majątkową i rodzinną po likwidacji działalności gospodarczej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że stan majątkowy skarżącej i jej męża pozwala na spłatę zadłużenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, również odmawiając umorzenia. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stwierdzając jednocześnie, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Asesor WSA Artur Kot (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2006 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Pismem z 2 listopada 2005 r. K. M. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 2001 r. Uzasadniając wniosek zobowiązana powołała się na swoją trudną sytuację majątkową i rodzinną, która uniemożliwia jej spłatę zadłużenia z tytułu należności składkowych. Podniosła, że zmuszona została do likwidacji działalności gospodarczej z uwagi na straty, które przynosiła. Wskazała przy tym na zubożenie społeczeństwa i bezrobocie panujące w regionie, w którym prowadziła działalność gospodarczą. Decyzją z [...] stycznia 2006 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych - powoływany dalej jako "Zakład" - działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 - 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.", odmówił skarżącej umorzenia należności składkowych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące 1999 r. i 2000 r., z odsetkami za zwłokę. Uzasadniając swoje stanowisko Zakład podniósł, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w okresie od 15 marca 1998 r. do 6 marca 2000 r. Doprowadziła do powstania zadłużenia z tytułu należności składkowych objętych decyzją. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez organ egzekucyjny z powodu jego bezskuteczności. Zakład nie dopatrzył się jednak podstaw do umorzenia należności składkowych. Zauważył bowiem, że stan majątkowy zobowiązanej umożliwia spłatę zaległości w systemie ratalnym. Wskazał jednocześnie na zatrudnienie męża zobowiązanej na podstawie umowy o pracę i należącą do niego nieruchomość, a także spłacany przez małżonków kredyt bankowy (100 zł tytułem miesięcznej raty). W ocenie Zakładu, osiągane przez małżonków dochody pozwalają na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb życiowych. Zobowiązana posiada możliwość podjęcia zatrudnienia, co pozwoli na zmianę jej sytuacji majątkowej. Wskazując na dziesięcioletni okres przedawnienia należności składkowych stwierdził, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do uznania tych należności za całkowicie nieściągalne. Zakład zauważył nadto, że skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia o korzystaniu z pomocy społecznej. Pismem z 16 stycznia 2006 r. K. M. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała na okoliczności towarzyszące powstaniu zadłużenia. Oświadczyła, że posiada status osoby bezrobotnej, a zarobki jej męża wystarczają jedynie na zaspokojenie podstaw życiowych czteroosobowej rodziny. Pomimo długotrwałych starań nie zdołała podjąć zatrudnienia. Nie zgodziła się z argumentacją, że spłacanie kredytu w wysokości 100 zł miesięcznie i rezygnacja z prawa ubiegania się o pomoc społeczną stanowią przesłanki do odmowy umorzenia jej zaległości składkowych. Dodała, że nieruchomość otrzymał jej mąż w drodze darowizny od swojego ojca. Dbając o dobro rodziny wnosi o umorzenie należności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na art. art. 28 i art. 83 ust 4 u.s.u.s. oraz rozporządzenie (nie wskazał przepisów rozporządzenia), decyzją z [...] lutego 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - zwany dalej "Prezesem Zakładu" - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z [...] stycznia 2006 r. Uzasadniając swoje stanowisko podkreślił, że zobowiązana nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Jej mąż osiąga dochody z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości 1.863 zł miesięcznie brutto. Jest nadto właścicielem nieruchomości. Wskazując na młody wiek zobowiązanej i związaną z tym możliwość podjęcia zatrudnienia, a także dziesięcioletni termin przedawnienia należności składkowych stwierdził, że brak jest podstaw do ich umorzenia. Podniósł, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności składkowych mają charakter uznaniowy i wydawane są z uwzględnieniem ważnego interesu płatnika oraz Zakładu. Skarżąca nie wskazała zaś we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nowych dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do umorzenia należności składkowych. Niezadowolona z rozstrzygnięcia Prezesa Zakładu, pismem z 10 marca 2006 r. K. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na jego decyzję z [...] lutego 2006 r. Podtrzymując swój wniosek o umorzenie należności składkowych, zakwestionowała jednocześnie argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wskazała przy tym na potrzebę wychowania dzieci, zapewnienia im wykształcenia, a także konieczność podejmowania działań w celu zachowania rodziny, pomimo trudności finansowych. Odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych względów niż w niej podniesione. I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. - powoływanej dalej jako u.p.s.a.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Podkreślić na wstępie należy, że Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności składkowych skarżącej, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył w pierwszej instancji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zaś w drugiej Prezesowi Zakładu - zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r. II. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest decyzja Prezesa Zakładu w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Zastosowanie mają zatem przepisy art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Z przepisów tych wynika zaś, że należności składowe mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W myśl natomiast art. 28 ust 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy ustawowej delegacji (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wymienił przy tym przykładowe sytuacje, uzasadniające umorzenie należności składkowych w całości lub w części. III. Analizując treść powyższych przepisów warto podkreślić, że prawodawca, dopuszczając możliwość umorzenia należności z tytułu składek, posłużył się zwrotem "może umorzyć" ("mogą być umorzone"). Oznacza to, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest natomiast konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w przywołanych przepisach. Tak duży zakres swobody decyzyjnej oznacza jednocześnie, że na organie spoczywa szczególny obowiązek pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95; wyrok z 30 września 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95; wyrok z 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 lub wyrok z 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95). Wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności poprzedza postępowanie, które prowadzone jest w oparciu o przepisy K.p.a., zgodnie z art. 180 § 1. Na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia Zakładu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten rozpatrywany jest przez Prezesa Zakładu, na podstawie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I K.p.a., w tym zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 K.p.a. Obowiązany zatem jest prawidłowo stosować zarówno przepisy prawa materialnego, jak również przepisy postępowania. IV. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu oraz poprzedzająca ją decyzją Zakładu wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wypełniona została zatem przesłanka uchylenia tych decyzji, określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Sąd zauważył, że dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prezes Zakładu nie dopatrzył się konieczności umorzenia zaległości, gdyż uznał, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 28 ust. 1 - 3 u.s.u.s. Nie wskazał jednak jako podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia. Zakład również nie wskazał tych przepisów jako podstawy do odmowy umorzenia należności składkowych. Zarówno Prezes Zakładu, jak i Zakład, skoncentrowały swoją argumentację na przesłankach dotyczących całkowitej nieściągalności należności składkowych. Nie rozpoznały zatem sprawy w sposób kompletny. Podkreślenia wymaga, że inicjujący postępowanie wniosek skarżącej z 2 listopada 2005 r. dotyczył wyłącznie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w dodatku tylko za 2001 r. Decyzja Zakładu oraz decyzja Prezesa Zakładu dotyczą zaś innych okresów rozliczeniowych, a nadto dotyczą należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodu świadczącego o zmianie zakresu wniosku skarżącej, która wskazuje co prawda na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wymienione przez Zakład należności składkowe, ale wyłącznie na podstawie jego decyzji. W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Zakładu, nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Organy nie uzasadniły bowiem należycie swojego stanowiska. Z powołanych przepisów wynika zaś, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazujące w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd stwierdził nadto, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezes Zakładu nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zapewniając o ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie dał jednak temu wyrazu w lakonicznym uzasadnieniu swojej decyzji. Organy pominęły zupełnie wnioski płynące z postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tylko Prezes Zakładu podał wysokość dochodów osiąganych przez męża skarżącej. Nie przedstawił jednak żadnych wyliczeń dotyczących środków finansowych pozostających do dyspozycji skarżącej i jej rodziny. Wskazując na nieruchomość należącą do męża skarżącej nie wykazał, czy ma ona jakikolwiek wpływ na zdolności płatnicze zobowiązanej i czy istnieje możliwość prowadzenia do majątku męża zobowiązanej egzekucji, po uprzednim przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości składkowe. V. Istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 K.p.a. polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy, z uwzględnieniem ewentualnej zmiany zakresu wniosku. Za niedopuszczalne należy uznać przy tym uzależnienie rozstrzygnięcia wydanego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tego, czy zobowiązany przedstawił nowe okoliczności w sprawie, czy też ich nie przedstawił. Rozpoznając sprawę w trybie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., organ odwoławczy (w tym przypadku Prezes Zakładu) obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji skarżącego podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jego rozstrzygnięcie powinno uwzględniać zmianę zakresu wniosku. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne. Sąd zauważył nadto, że zarówno w zaskarżonej decyzji, jak też odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu wypowiada się niekiedy w imieniu Zakładu, co mogłoby wskazywać na to, że decyzja została wydana przez niewłaściwy organ. Taki stan rzeczy powodowałby zaś konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Prezes Zakładu obowiązany będzie zatem konsekwentnie wskazywać właściwy organ, jeżeli będzie ponownie rozpoznawał sprawę. Podkreślenia wymaga, że badając stan faktyczny w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności, organy administracji publicznej obowiązane są brać pod uwagę przede wszystkim okoliczności bieżące sprawy. Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić wyłącznej (podkreślenie Sądu) podstawy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mogą mieć oczywiście pewien wpływ na orzeczenie, ale wtedy powinny zostać uprawdopodobnione, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku). Rozstrzygnięcie sprawy nie może ograniczać się do lakonicznego stwierdzenia, że sytuacja majątkowa zobowiązanego może ulec w przyszłości poprawie, jeżeli podejmie zatrudnienie. Szczególne w sytuacji, gdy organ nie bada zdolności zarobkowych zobowiązanego i nie odnosi się do jego argumentacji o braku możliwości podjęcia zatrudnienia. VI. W ocenie Sądu, działanie organów dotknięte jest wadą naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jest ono również sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 K.p.a. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście zawartej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony określonego obowiązku, bez potrzeby stosowania środków przymusu. Kolejnym naruszeniem przepisów, którego dopatrzył się Sąd w sprawie niniejszej jest niedopełnienie przez organ wymogu zapewnienia skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Wymóg ten ciąży na organach zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu organ może odstąpić od zasady czynnego udziału stron wyłącznie w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, zaś przyczyny tego odstąpienia organ powinien utrwalić w aktach sprawy. W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził, aby którakolwiek z przesłanek odstąpienia od zasady miała miejsce. Żadna taka okoliczność nie została również udokumentowana przez organ. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie tylko nie miał możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny co do kompletności zebranego materiału dowodowego, ale przede wszystkim do zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim. Niewywiązanie się przez Prezesa Zakładu oraz Zakład z obowiązków nałożonych na mocy art. 10 § 1 K.p.a. mogło mieć wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione, a tym samym zasadność oparcia na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 K.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 K.p.a. W aktach sprawy, stanowiących dla Sądu - zgodnie z art. 133 § 1 u.p.p.s.a. - podstawę rozstrzygnięcia, brak jest informacji o zapoznaniu zobowiązanego z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Tym samym Sąd uznał, że zarówno Prezes Zakładu, jak też Zakład, naruszyli jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 K.p.a., w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. VII. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, powodując konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę Zakład obowiązany przy tym będzie do przedstawienia w decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego jak i uzasadnienia prawnego, a po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zobowiązany będzie także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego. Obowiązany nadto będzie odnieść się należycie do argumentacji i zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą, w pierwszej kolejności do ustalenia faktycznego zakresu wniosku. Rozstrzygając sprawę należy mieć na względzie również dyspozycje przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia. Uchylenie decyzji nastąpiło z przyczyn procesowych i nie oznacza, że sytuacja strony skarżącej uzasadnia umorzenie w całości należności składkowych. Z uwagi na przedstawione wyżej rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152, mając na względzie art. 210 § 1 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło