II OZ 63/06

II OZ 63 / 06 P O S T A N O W I E N I E Dnia 2 lutego 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA M. Czapska-Górnikiewicz (spr.), po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "[...]" od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 2187/05 pozostawiającego wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 lipca 2005r. Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a uchylić zaskarżone postanowienie. II OZ 63/06 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wniosek Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy pozostawił bez rozpoznania. Sąd I instancji uzasadniając powyższe postanowienie stwierdził, iż w skardze na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 lipca 2005 r. w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, Stowarzyszenie "[...]" powołując się na art. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.), wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych, przy czym jak zaznaczył Sąd wniosek ten nie został złożony na urzędowym formularzu PPPr. W ocenie Sądu I instancji art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro mowa w nim jest, że zwolnienie od kosztów przysługuje "na zasadach określonych w przepisach odrębnych", a w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisów, na mocy których organizacje pożytku publicznego zwolnione byłyby z kosztów tego postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że stosownie do treści art. 252 § 2 P.p.s.a.- wniosek taki składa się na urzędowym formularzu wg wzoru ustalonego przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Zgodnie z § 2 ust. 3 cyt rozporządzenia, w przypadku złożenia przez osobę fizyczną wniosku o przyznanie prawa pomocy nie na urzędowym formularzu, przesyła się jej formularz, w celu jego wypełnienia. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożyło Stowarzyszenie, które jest osobą prawną. Sąd I instancji podzielił pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 88/05, iż zasada określona w § 2 ust 3 omawianego rozporządzenia, oznacza że brak złożenia wniosku na wymaganym formularzu, jedynie w przypadku wniosku złożonego przez osobę fizyczną jest brakiem formalnym podlegającym wezwaniu do jego usunięcia. Skoro Stowarzyszenie nie złożyło wniosku, o przyznanie prawa pomocy w formie odpowiadającej wymogom określonym w omawianym wyżej art. 252 § 2 P.p.s.a. - na podstawie art. 257 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji. W zażaleniu na powyższe postanowienie Stowarzyszenie "[...]" wskazało na to, że wnosiło o zwolnienie od opłat sądowych na podstawie art. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst jedn. Dz. U. z 2003r., Nr 96, poz. 873). W ocenie strony skarżącej wskazane wyżej przepisy mają zastosowanie w stosunku do Stowarzyszenia. Ponadto strona skarżąca stwierdziła, iż brak przyznania jej prawa pomocy może wskazywać na pozbawienie jej dostępu do Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne, z tym że przedstawione w nim zarzuty odnoszące się do kwestii interpretacji przepisu art. 24 z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst jedn. Dz. U. z 2003r., Nr 96, poz. 873) dalej zwanej ustawą, uznać trzeba za chybione. Z brzmienia art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, na którym strona skarżąca opiera swoje uprawnienie do zwolnienia od kosztów sądowych wynika jedynie, że zwolnienie organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych przysługuje na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Błędnie z treści tego przepisu strona skarżąca wyprowadza wniosek o zwolnieniu organizacji pożytku publicznego od obowiązku ponoszenia opłat sądowych, bowiem zwolnienie takie przysługuje tym organizacjom tylko wówczas, gdy przepisy odrębne dotyczące postępowań, w których opłaty sądowe są pobierane, takie zwolnienie przewidują. Przykładem takiego uregulowania jest art. 8 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 9, poz. 88 ze zm.), w myśl którego nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej. Natomiast do przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zostało wprowadzone unormowanie zwalniające organizacje pożytku publicznego od opłat sądowych, o jakim mowa w art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Przepis art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a., zawierający zamknięty katalog podmiotów zwolnionych od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych nie wymienia organizacji pożytku publicznego, jako podmiotu zwolnionego od kosztów sądowych. W obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisów przyznających organizacjom pożytku publicznego zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłat w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co oznacza, że organizacja pożytku publicznego chcąca takie zwolnienie uzyskać winna zwrócić się do sądu administracyjnego z odpowiednim wnioskiem, spełniającym wszystkie wymogi formalne. W przedmiotowej sprawie wniesione przez Stowarzyszenie zażalenie podlega jednak uwzględnieniu, bowiem strona skarżąca nie została zobowiązana przez Sąd do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie tegoż wniosku na właściwym formularzu i tym samym wydanie zaskarżonego postanowienia uznać trzeba za przedwczesne. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, który powinien zawierać oświadczenie wnioskodawcy obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a nadto wniosek ten winien być złożony na urzędowym formularzu (art. 252 p.p.s.a.), którego wzór określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) Stwierdzić trzeba, iż w przypadku wystąpienia strony, czy to osoby fizycznej, czy też osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, Sąd zobowiązany jest do wezwania tegoż podmiotu do złożenia oświadczenia w celu uzyskania danych określonych w art. 252 § 1 p.p.s.a. Brak oświadczenia określonego w art. 252 § 1 p.p.s.a. stanowi usuwalny brak formalny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tak jak to już zaznaczono stosownie do przepisu art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na określonym formularzu z tym, że w przypadku wniosku złożonego przez osobę fizyczną formularz wysyła jej Sąd celem wypełnienia tegoż druku (§ 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia), zaś inne podmioty jak osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej zobowiązane są na wezwanie Sądu złożyć wniosek w przepisanej prawem formie. Odmiennego poglądu wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2005 r. w sprawie IIFZ 88/05, a podzielonego przez Sąd I instancji nie można zaakceptować. Wskazany przez Sąd I instancji § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. zobowiązuje Sąd do przesłania osobie fizycznej formularza w celu jego wypełnienia, w przypadku złożenia przez osobę fizyczną wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie przepis ten, ani też żaden inny nie zobowiązuje Sądu do przesłania takiego formularza celem jego wypełnienia podmiotowi nie będącemu osobą fizyczną, jednak w żadnym wypadku, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy składa podmiot nie będący osobą fizyczną, przepis § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia nie stanowi podstawy do zwolnienia Sądu od dopełnienia wymogów określonych w art. 252 p.p.s.a., czyli do odstąpienia przez Sąd od zobowiązania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając wskazane wyżej okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.