III SA/Po 379/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sąd. Szymon Widłak (spr.) Protokolant : sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miejskiej w J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zasad sprzedaży prawa własności gruntów oraz wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty od ceny sprzedaży nieruchomości gruntowej I. stwierdza nieważność uchwały nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...], II. zasądza od Rady Miejskiej w J. na rzecz Wojewody kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, III. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana. /-/Sz. Widłak /-/M. Kwiecińska /-/M. Kosewska Uchwałą z dnia [...] Nr [...] Rada Miejska w J., działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 32 ust.1, art. 37 ust.2 pkt 5, art. 67 ust. 1 i 3, 68 ust. 1 pkt 1 i 9 i ust. 2 oraz art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) wyraziła zgodę na sprzedaż prawa własności gruntów zabudowanych budynkami mieszkalnymi wraz z gruntami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania nieruchomości stanowiących własności Gminy J. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowych znajdujących się w ich użytkowaniu wieczystym oraz wyraziła zgodę na udzielenie bonifikaty w wysokości 90 % od podlegającej uiszczeniu ceny sprzedaży gruntów stanowiących własność Gminy J. a znajdujących się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowych w J. w związku z ustanowieniem na rzecz członków spółdzielni odrębnej własności lokali, wraz ze współwłasnością (własnością) nieruchomości gruntowych związanych z budynkami, w których ustanawia się to prawo. Wykonanie powyższej uchwały powierzono Burmistrzowi J. Powyższą uchwałę zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Wojewoda. W uzasadnieniu wskazał, iż z treści art. 68 ust. 1 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że właściwy organ może udzielić za zgodą organu gminy tj. rady gminy bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3 ustawy, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana spółdzielniom mieszkaniowym w związku z ustanowieniem na rzecz jej członków odrębnej własności lokali lub z przeniesieniem na członków spółdzielni własności lokali lub domów jednorodzinnych. Zdaniem organu nadzoru takie określenie uprawnienia rady gminy dotyczy wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty, tymczasem Rada Miejska J. poprzestała na ustaleniu zasad udzielania bonifikat w stosunku do określonego kręgu podmiotów -wykraczając tym samym poza przyznane jej kompetencje ustawowe. Uchwała rady gminy zdaniem organu nadzoru w przedmiotowym zakresie winna dotyczyć wyłącznie wyrażenia zgody na udzielenie zindywidualizowanemu nabywcy - określonym spółdzielniom mieszkaniowym - bonifikaty, w określonej wysokości, w odniesieniu do nieruchomości, dla której cena ustalona została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Powyższe jest zgodne bowiem z art. 68 ust 1 ustawy, który odwołuje się do sprzedawanej - wcześniej wycenionej nieruchomości, zatem zindywidualizowanego na potrzeby obrotu prawnego przedmiotu sprzedaży, w formie prawem przewidzianym.. W uzasadnieniu dalszej części skargi Wojewoda wskazał, iż § 4 pkt 2 Uchwały postanowiono, że warunkiem zastosowania przedmiotowej bonifikaty jest przedkładanie stosownych uchwał przez zarządy spółdzielni mieszkaniowych, określających przedmiot odrębnej własności lokali mieszkalnych. Powyższy wymóg także, w opinii Wojewody, wykracza poza delegację ustawową wynikającą z art. 68 powołanej ustawy. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w J. wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdziła, iż zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a Ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U, z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), do wyłącznej właściwości rady gminy należy m. in. podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących określania zasad nabycia, zbycia i obciążenia nieruchomości gruntowych, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Z unormowania tego wynika, że rada gminy może podejmować uchwały określające zasady zbywania nieruchomości gruntowych, pod warunkiem, że przepisy ustaw szczególnych nie odbierają jej tej kompetencji. Rada Miejska w J. argumentuje, iż art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami określa jedynie w jakich przypadkach i za zgodą jakiego organu właściwy organ może udzielić bonifikaty od ceny sprzedawanej nieruchomości. Nie wyklucza on możliwości sformułowania powyższych warunków, (np. w odniesieniu do spółdzielni mieszkaniowych), w formie zasad określonych w odrębnej uchwale rady gminy. Zaskarżoną uchwałą Rada Miejska w J. postanowiła, iż ilekroć zajdą określone w tej uchwale okoliczności (zgodne z treścią art. 68 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), tylekroć adresaci tej uchwały objęci zostaną zgodą na udzielenie bonifikaty od ceny sprzedawanych nieruchomości, na zasadach w niej określonych. Zdaniem Rady Miejskiej w J. nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby taką regulację udzielania bonifikat przyjąć. Ponadto Rada Miejska w J. powołała stanowiska organów nadzorczych w innych województwach, gdzie podobne uchwały rad gminnych, określające zasady udzielania bonifikat nie budziły podobnych kontrowersji. Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewody w zakresie § 4 pkt 2 przedmiotowej uchwały Rada Miejska J. podniosła, iż nawet jeśliby uznać powyższy zarzut za uzasadniony, to niezgodność powyższego postanowienia uchwały z art. 68 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie oznacza niezgodności z prawem całej uchwały nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...], a co za tym idzie, niezgodność ta nie musi skutkować stwierdzeniem nieważności przedmiotowej uchwały Rady Miejskiej w J. w całości. Strona wskazała także na celowość podejmowania uchwał określających w sposób generalny warunki udzielenia bonifikat, albowiem uchwały takie, w przeciwieństwie do uchwał zawierających wyrażenie zgody na bonifikatę w konkretnym wypadku, w stosunku do indywidualnego adresata, są jasnym i jednoznacznym sygnałem dla mieszkańców gminy lub innych podmiotów - adresatów tych uchwał, iż w przypadku zaistnienia określonych okoliczności adresaci ci uzyskają zgodę na udzielenie bonifikaty. Budują więc zaufanie w stosunku do organów gminy. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) stanowi, że do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej, a ust. 2 pkt 9 lit. a tegoż przepisu, że do wyłącznej właściwości rady gminy (miejskiej) należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących określenia zasad nabycia, zbycia i obciążenia nieruchomości gruntowych oraz ich wydzierżawienia lub najmu na okres dłuższy niż trzy lata, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Konkretyzację wyrażonej powyżej zasady stanowi niewątpliwie art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), który w ust. 1 upoważnia właściwy organ, za zgodą wojewody, albo rady lub sejmiku, do udzielenia bonifikaty od ceny ustalonej w art. 67 ust. 3, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana spółdzielniom mieszkaniowym w związku z ustanowieniem na rzecz członków spółdzielni odrębnej własności lokali lub z przeniesieniem na członków spółdzielni własności lokali lub domów jednorodzinnych (art.68 ust.1 pkt 9 cyt. ustawy). Mając na względzie literalne brzmienie tych przepisów zgodzić należy się z twierdzeniem organu nadzoru, że uzyskanie zgody na zastosowanie bonifikaty w oparciu o cytowany przepis możliwe jest wyłącznie w przypadku ziszczenia się przesłanek enumeratywnie wymienionych w przepisie (co do przeznaczenia nieruchomości), a nadto po ustaleniu ceny w sposób określony w art. 67 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niemożliwym jest więc zastosowanie przepisu art. 68 wobec ogólnie określonego kręgu podmiotów, niesprecyzowanych nieruchomości, przed ustaleniem ich ceny w sposób określony w ustawie. Nie ulega wątpliwości, iż organ udzielający zgody na udzielenie bonifikaty musi mieć każdorazowo zapewnioną możliwość oceny, czy nieruchomość przeznaczona do sprzedaży wyceniona została zgodnie z przepisami, jak też czy jej sprzedaż następuje na wskazany ustawą cel oraz na rzecz wskazanych osób. Za przyjęciem powyższego poglądu przemawia również konieczność gospodarowanie mieniem gminy w sposób zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki, co wynika jednoznacznie z przepisu art. 12 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle powyższych poglądów i uznania nieważności zaskarżonej uchwały z uwagi na fakt, iż narusza ona prawo nie może znaleźć zrozumienia pogląd Rady Miejskiej w J., odwołującej się do celowości podejmowania uchwał określających w sposób generalny warunki udzielenia bonifikat, jako budujących zaufanie w stosunku do gminy. W ocenie sądu nie jest wykluczone podjęcie przez Radę Miejską uchwały o charakterze bardziej generalnym dotyczącej zasad udzielania bonifikaty przy sprzedaży własności gruntów na rzecz spółdzielni mieszkaniowych, tym niemniej wydanej bez naruszania prawa, tj. co najmniej po wcześniejszym skonkretyzowaniu nieruchomości, jak też cen określonych zgodnie z art,67 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami. Nie może budzić wątpliwości, że stosowanie przedmiotowej uchwały Rady Miejskiej w J. z dnia [...] w przyjętej formie uniemożliwiałoby prowadzenie racjonalnej gospodarki mieniem gminnym. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 147 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. /-/Sz. Widłak /-/M. Kwiecińska /-/M. Kosewska