II SA/Rz 250/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2005 r. nr [...] II S.A./Rz 250/06 U z a s a d n i e n i e Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2005roku [...] ,działając na podstawie art. 3 pkt.23, art. 5 ust.1,3 i 4,art. 6 ust.1, art. 8, art. 49 w zw. z art. 3 pkt.11i art. 20 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych oraz par.2 i par.17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz art. 104 k.p.a. o d m ó w i ł B. P. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Organ wskazał, że B. P. w dniu 12 października 2005roku złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego. Ustalono, że miesięczny dochód jej rodziny wyniósł 2.509,27 zł , co oznacza kwotę 836,42 zł na osobę, zatem przekracza on kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego . Wnioskodawczyni wskazała w swoim wniosku, że dochód utracony z 2004 roku wyniósł 945,34zł miesięcznie . Wypowiadając się w tej kwestii organ przytoczył przepis art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który zawiera zamknięty katalog sytuacji oznaczających utratę dochodu. Na podstawie dokumentów ustalono, że mąż wnioskodawczyni - P. P. w 2004 roku pobierał rentę i nadal ją pobiera. Do dnia 19 marca 2005 roku pozostawał w zatrudnieniu. Nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskuje inny i nie utraciła go przed złożeniem wniosku o ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. W konsekwencji wnioskodawczyni nie spełnia ustawowych przesłanek nabycia prawa do zasiłku rodzinnego w zakresie wysokości miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, który nie może przekroczyć 583, 00 zł. Z powyższą decyzją nie zgodziła się B. P., która złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nie zgadza się z interpretacją ustawy, iż utrata przez jej męża zatrudnienia nie jest dochodem utraconym. Wniosła o zmianę decyzji . Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku nr [...] ,po rozpatrzeniu odwołania B. P., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 138 par.1 pkt.1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt.1 lit.a, pkt.2, pkt.23, pkt.24, art. 5 ust.1, art. 6 ust.1 pkt.3, art. 8 pkt.5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku / Dz. U. Nr 228, poz.2255 ze zm./. W motywach orzeczenia organ wskazał na treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujących zasady przyznawania zasiłków rodzinnych i dodatków do nich. Wskazał na treść przepisu art. 3 pkt 24 ustawy, który wylicza sytuacje, które wpływają na uzyskanie dochodu. Zgromadzona dokumentacja wskazuje, że mąż odwołującej utracił w dniu 20 marca 2005 zatrudnienie w drodze rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem ,a następnie od 1 kwietnia 2005 roku uzyskał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i przeszedł na to świadczenie , które pobiera do chwili obecnej. W takiej sytuacji nie można mówić o utracie dochodu, bowiem ustawodawca nie zakwalifikował jako utraty dochodu każdego pogorszenia sytuacji związanej ze zmianą źródeł dochodu. Dlatego nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskuje inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku zasiłek. Taki przypadek zachodzi w niniejszej sprawie , bowiem uzyskanie po utracie zatrudnienia świadczenia w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyczerpuje znamiona uzyskania dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 24 ustawy. W stanie faktycznym i prawnym sprawy wyłączona jest możliwość kwalifikacji prawnej pogorszenia sytuacji materialnej rodziny oparciu o kryterium utraty dochodu. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem wymogów wskazanych w przepisach ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych , rozporządzenia z 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105 poz.881 ) i obowiązującej procedury administracyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. P. zarzuciła niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem. W jej ocenie organ naruszył przepisy art. 5 ust.1, ust.2 i ust.4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 3 pkt.23 tej ustawy. Organ bowiem nie pomniejszył dochodu rodziny o dochód utracony przez jej męża w wyniku utraty zatrudnienia. Utrata jednego ze źródeł dochodu, jakim było wynagrodzenie męża z tytułu zatrudnienia, spowodowało pogorszenie sytuacji ekonomicznej jej rodziny. W uzupełnieniu skargi wniosła o dołączenie do akt zaświadczenia z ZUS , na dowód pobierania renty przez jej męża. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podniósł, że zarzuty skargi sprowadzają się do tego, że organ zobowiązany był do pomniejszenia dochodu rodziny skarżącej o dochód utracony jej męża w wyniku utraty zatrudnienia. Organ uznał te zarzuty za chybione, bowiem w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o tzw. utracie dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz.1269 z 2002 roku /sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem , gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem kontroli legalności w rozpatrywanej sprawie jest decyzja w przedmiocie odmowy przyznania B. P. zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Pieniężne świadczenia związane z opieką nad dzieckiem i innymi członkami rodziny są realizowane w ramach systemów ubezpieczeń społecznych oraz świadczeń pozaubezpieczeniowych, do których należą zasiłki rodzinne wraz z dodatkami. Przepisy regulujące kwestie zasiłku rodzinnego zawarte zostały w art. od 4 do 15, Rozdziału drugiego, ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 228 poz.2255 z 2003 roku/ zwanej dalej ustawą. Celem zasiłku rodzinnego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka / art. 4 ustawy/. Przepis art. 5 ust.1 wprowadza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego ,określając je na kwotę 504 zł w przeliczeniu na osobę. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, kwota ta wynosi 583 zł / ust. 2/. W postępowaniu ustalono, że rodzina skarżącej jest trzyosobowa. Córka skarżącej M. P. jest osobą niepełnosprawną, a orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały. Oznacza to, że kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego wynosi, zgodnie z art. 5 ust.2 ustawy, 583 zł. Na podstawie zgromadzonych dokumentów, w szczególności informacji o dochodach organy ustaliły, że miesięczny dochód w rodzinie skarżącej , w przeliczeniu na osobę w 2004 roku wyniósł 836,42 zł. Odmawiając zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego, organy orzekające w sprawie stanęły na stanowisku, że w omawianym przypadku nie można mówić o utracie dochodu w sytuacji, gdy mąż wnioskodawczyni utracił zatrudnienie, ale następnie uzyskał prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy Organy odwołały się do "zasad ustalania dochodu utraconego i dochodu uzyskanego" opublikowanych na urzędowej stronie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (www.mps.gov.pl) , w których wskazano, że nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskuje inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w 2004. Sąd nie podziela tego stanowiska. Przepis art. 3 pkt 23 ustawy zawiera katalog sytuacji, które oznaczają utratę dochodu spowodowaną: - uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego - utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych - utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej , z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło - utratą emerytury, renty, renty rodzinnej lub socjalnej - nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych - wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej - wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art.5 ust 8 a Sytuacja P. P., z którym , po okresie pracy od 25 lutego 2000 do 19 marca 2005 pracodawca rozwiązał stosunek pracy za wypowiedzeniem na podstawie przepisu art. 30 par.1 pkt 2 k.p. ,w ocenie sądu , jest utratą zatrudnienia wymienioną w przytoczonym przepisie. W tej sytuacji , przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącej, należało pomniejszyć ten dochód o dochód utracony przez męża skarżącej w wyniku utraty zatrudnienia. Rozpatrując sprawę ponownie ,organ rozpatrzy wniosek skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku oraz dodatków do tego zasiłku. Przy obliczaniu należy mieć na uwadze fakt, że P. P. w 2004 roku, oprócz dochodu z tytułu zatrudnienia , posiadał dochód z tytułu renty . Wskazując na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny skarżącej organy naruszyły prawo w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, dlatego , w oparciu o przepis art. 145 par.1 pkt.1 lit.c p.p.s.a. uwzględnił skargę i uchylił decyzje obu organów.