I SA/Gl 86/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2006r. sprawy ze skargi Z. i E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...]. W dniu [...] 2003 roku Z. i E. Z. zwrócili się do Prezydenta Miasta G. z wnioskiem o zwolnienie posiadanych przez nich pojazdów z podatku od środków transportowych w związku z ich wykorzystaniem w transporcie kombinowanym. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. - postanowieniem z dnia [...] roku - uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta G. - decyzją z dnia [...] roku - wniosek skarżących potraktował odmownie z uwagi na brak przepisów normujących sposób dokumentowania wykorzystania środków transportowych wyłącznie w transporcie kombinowanym. Po rozpoznaniu odwołania na powyższe postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. - decyzją z dnia [...] roku – uchyliło zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta G. odmówił skarżącym zwolnienia z płatności podatku od środków transportowych. Wskazał, iż dostarczone dokumenty nie pozwalały na przyznanie prawa do zwolnienia, a nadto, skarżący wykonywali usługi w międzynarodowym transporcie kombinowanym, a nie w transporcie kombinowanym. Od takiego rozstrzygnięcia skarżący wnieśli odwołanie. Decyzją z dnia [...] roku – nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] roku – nr [...], którą to organ I instancji odmówił skarżącym E. i Z. Z. zwolnienia z płatności podatku od środków transportowych. Organ odwoławczy stwierdził, iż wykorzystywanie środków transportowych w transporcie kombinowanym w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym nie jest równoznaczne z ich zwolnieniem z podatku od środków transportowych, gdyż konieczne jest kumulatywne spełnienie wszystkich wynikających z treści art. 12 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych przesłanek. Organ ten ustalił, iż w świetle zgromadzonych dowodów środki transportowe będące własnością skarżących nie spełniały wyżej wymienionych kryteriów. Zaznaczył przy tym, że zwolnienie z podatku dotyczy środków transportowych i związane jest ze sposobem ich wykorzystywania, a zatem dopiero przewóz środków transportowych lub poszczególnych pojazdów w transporcie kombinowanym spełnia wymogi do uzyskania prawa do zwolnienia z podatku. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ratio legis przepisu art. 12 ust. 1 pkt. 4 cyt. wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wyraża się w skłonieniu podmiotów wykorzystujących środki transportowe do odstąpienia od korzystania z dróg na rzecz np. kolei, a transport kombinowany samych kontenerów, spełniający wymogi art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie stanowi podstawy zwolnienia z podatku od środków transportowych. Nadto, organ II instancji podniósł, iż w oparciu o złożone dokumenty w postaci oświadczenia oraz kopii dowodów rejestracyjnych nie sposób było ustalić powyższej okoliczności. Decyzję tę Z. i E. Z. zaskarżyli skargą z dnia [...] 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jej uchylenie w całości, a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. i orzeczenie, że skarżącym przysługuje zwolnienie z płatności od wymienionych w tej decyzji środków transportowych za lata 2002-2004, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego niewłaściwą interpretację oraz art. 35 ust. 1 ustawy prawo przewozowe w związku z art. 4 pkt. 13 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędną interpretację. Na uzasadnienie podnieśli, iż organ odwoławczy zastosował błędną wykładnię przepisu art. 12 ust. 1 pkt. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, albowiem wykładnia celowościowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że wymogiem zwolnienia podatnika od podatku od środków transportowych jest świadczenie usług przewozowych w początkowym lub końcowym odcinku transportu kombinowanego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Dodatkowo, skarżący wskazali, iż w toku postępowania przedstawili wszystkie niezbędne dokumenty, a to; listy przewozowe CMR, dowody rejestracyjne, oświadczenie, że środki transportu objęte wnioskiem służą tylko i wyłącznie do świadczenia usług w transporcie kombinowanym, a żądanie przez organ I instancji dostarczenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, faktur VAT, deklaracji PIT – 5 i PIT – 36 nie zmierzało do merytorycznego rozpoznania sprawy. Skarżący nadto wskazali, iż organ odwoławczy bezpodstawnie odmówił wiary oświadczeniom podatników, gdyż nie dysponował dowodem podważającym wiarygodność ich oświadczenia. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy podkreślił, że literalna wykładnia art. 12 ust. 1 pkt. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych prowadzi do wniosku, iż dowóz i odwóz w ramach transportu kombinowanego powinien być przeprowadzony w granicach RP, a pojęcia te odnoszą się do etapów jednego przedsięwzięcia przewozowego wykonywanego za pomocą środka transportowego w warunkach transportu kombinowanego. Odpowiadają one użytym w art. 4 ust. 1 pkt. 13 ustawy o transporcie drogowym określeniom odcinek przewozu początkowego i końcowego. Nadto, organ II instancji podkreślił, że z treści definicji art. 4 ust. 1 pkt. 13 ustawy o transporcie drogowym wynika, iż, aby dany transport był transportem kombinowanym, to przewóz musi nastąpić z wykorzystaniem wymienionych w tym przepisie pojazdów lub kontenerów w początkowym lub końcowym odcinku, podczas gdy zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych warunkiem zwolnienia jest, aby dowóz i odwóz nastąpił na terenie RP. Tym samym – zdaniem Kolegium – do zwolnienia z podatku konieczne jest, żeby dany środek transportowy był wykorzystywany w dowozie i odwozie w ramach poszczególnych przewozów dokonywanych na warunkach transportu kombinowanego z wyłączeniem innych sposobów wykorzystania. Nadto, organ odwoławczy podniósł, że do zwolnienia z podatku konieczne jest, ażeby środki transportowe, których dotyczyć ma zwolnienie, brały udział we wszystkich odcinkach przewozu, tzn. w początkowym i końcowym etapie pokonywały drogę samodzielnie, a w pośrednich etapach korzystając z usług innych środków lokomocji. W przypadku natomiast skarżących, środki transportowe będące ich własnością były wykorzystywane na terenie RP bądź to tylko w odwozie, bądź też tylko w przywozie. Na marginesie, organ zauważył, że prowadzenie transportu morskiego nie jest równoznaczne z prowadzeniem transportu międzynarodowego. W ocenie Kolegium, podkreślenia wymagał również fakt, iż obecnie brak jest norm prawnych, które określałyby rodzaj dokumentów na potwierdzenie faktu wyłącznego wykorzystania środków transportowych w transporcie kombinowanym. Stąd też – zdaniem organu odwoławczego - uznać należało, iż dokumentami takimi są pośrednio: ewidencje przebiegu pojazdu oraz dokumenty księgowe pozwalające na weryfikację ich zgodności z rzeczywistością, a zatem żądanie ich przedstawienia było jak najbardziej uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z przyczyn innych, niż w niej wymienione. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez wojewódzkie sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, a zatem legalności podjętych rozstrzygnięć. Oznacza to w praktyce, iż sąd w zasadzie nie bada kontrolowanych aktów i czynności administracji pod względem celowości. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzje lub postanowienia uchyla je w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaś wobec redakcji przepisu art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W przypadku uwzględnienia skargi sąd określa w wyroku, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowiła odmowa zwolnienia przez organy podatkowe posiadanych przez podatników pojazdów z podatku od środków transportowych w związku z wykorzystaniem tychże pojazdów w transporcie kombinowanym. Rozpoznając zatem przedmiotową sprawę, w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że katalog zwolnień ustawowych z podatku od środków transportowych zawarty został w art. 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 9 poz. 84 z późn. zm.). W myśl art. 12 ust. 1 pkt 4 tejże ustawy, zwalnia się od podatku od środków transportowych środki transportowe, o których mowa w art. 8 pkt 1 – 6 ustawy, wykorzystywane w dowozie i odwozie na maksymalną odległość w linii prostej 150 km na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w transporcie kombinowanym. Warunkiem zwolnienia jest przeznaczenie wymienionych pojazdów wyłącznie dla tych przewozów, potwierdzone na podstawie dokumentów określonych w odrębnych przepisach. Organy podatkowe, rozstrzygając w rozpatrywanej sprawie kwestię zasadności wniosku podatnika, który domagał się zwolnienia z podatku od środków transportowych, skupiły się na badaniu zasadności tegoż wniosku, mając na względzie warunki, jakie nakłada wspomniany już art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Pominęły natomiast fakt, że zwolnienia od podatku od środków transportowych, przewidziane w art. 12 wskazywanej ustawy są zwolnieniami z mocy samego prawa. Warto w tym miejscu przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 644/96 (publ. w ONSA 1998/3/99), w którym zaakcentowane zostało, iż zwolnienia z art. 12 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych są zwolnieniami ustawowymi, co wyłącza możliwość decyzyjnego rozstrzygania przez organy samorządowe o przyznaniu bądź pozbawieniu podatników uprawnień z tego tytułu. Ponieważ zasadą jest, że kompetencja do wydania decyzji wynikać musi z prawa materialnego (tzw. norma kompetencyjna), zaś przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ani przepisy wykonawcze nie przewidują takiej normy odnośnie do zwolnienia od podatku od środków transportowych, uznać należało, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały bez podstawy prawnej. Wydanie takiej decyzji, stosownie do art. 247 §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), w związku z przytoczonym wyżej art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a., skutkować musiało stwierdzeniem jej nieważności. Z uwagi zatem na fakt, iż przedmiotowy wniosek podatników o zwolnienie od podatku od środków transportowych za lata 2002 – 2004 nie mógł być przedmiotem rozstrzygnięcia organów podatkowych w drodze decyzji, uznać należało, iż orzekanie w tej kwestii zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji było bezprzedmiotowe. Oznacza to, że badanie przez organy podatkowe okoliczności występowania przesłanek wynikających z treści art. 12 ust. 1 pkt. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych skutkować może potwierdzeniem ich występowania po stronie skarżącej lub wydaniem decyzji wymiarowej – w racie ich braku. Mając na uwadze wskazane wyżej względy faktyczne i prawne, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., Sąd orzekł jak sentencji wyroku. Z kolei, z uwagi na brak wniosku strony skarżącej reprezentowanej przez radcę prawnego, Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania.