II OSK 345/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie NSA Maria Czapska - Górnikiewicz (spr.) NSA Anna Żak Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 września 2006 r. sygn. akt III SA/Po 333/06 w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę wniesioną przez Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty J. z dnia [...], którą to decyzją odmówiono wznowienia postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż decyzją z dnia [...] Starosta J. na podstawie art. 104 k.p.a. w związku z art. 148 § 1 i art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa opuszczonego, położonego w W. gm. K.. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż Z. R. w [...] wniósł na podstawie art. 145 § 1 kpa o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] r. Wydana w tej sprawie przez Starostę J. w dniu [...] decyzja odmawiająca uchylenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. została uchylona przez Wojewodę W. decyzją z dnia [...] wraz z poprzedzającym je postanowieniem o wznowieniu postępowania. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji stwierdził, że Z. R. będący zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...]. sygn. akt [...] jedynym spadkobiercą gospodarstwa rolnego po Z. R., wniósł o wznowienie postępowania w sprawie przejęcia w 1962 r. przez Skarb Państwa gospodarstwa rolnego jego ojca. Skarżący jako podstawę do wznowienia postępowania wskazał, iż zawarta w uzasadnieniu decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w J. z dnia [...].1962 r. teza, że gospodarstwo rolne zostało opuszczone przez właściciela, który nie zamieszkiwał w nim ani nie gospodarował osobiście, czy też przez członków swojej rodziny, użytkowników lub dzierżawców jest fałszywa (pismo skarżącego z dnia [...] r.). Organ I instancji ustalając, czy został zachowany termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 kpa. stwierdził, iż w 1990 roku Z. R. po raz pierwszy wystąpił do Wójta K. o zwrot niesłusznie, w jego przekonaniu, odebranej ziemi. Zarówno w tym piśmie, jak i kolejnych, w tym między innymi skierowanym do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia [...], skarżący powoływał się na to, że decyzja o wywłaszczeniu oparta była na błędnej przesłance, że gospodarstwo ojca było opuszczone, gdy tymczasem było ono wydzierżawione innym rolnikom, sam bowiem nie mógł w nim gospodarować na skutek prześladowań, jakie spotkały go ze strony ówczesnej władzy. W obecnie złożonym wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] skarżący wskazał, iż okoliczności stanowiące podstawę wznowienia mogą poświadczyć sąsiedzi ojca - rolnicy P. L. i J. K., a więc osoby, które składały zeznania w charakterze świadków w prowadzonej na wniosek Z. R. w [...] r. sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. z dnia [...] dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej we wsi W.. Przytoczone wyżej okoliczności w ocenie organu pozwalają stwierdzić, że o faktach wskazanych w piśmie z dnia [...] i stanowiących zdaniem skarżącego podstawę do wznowienia postępowania, Z. R. dowiedział się wcześniej, a nie dopiero w dniu [...]. W tych warunkach Starosta J. stwierdził, iż Z. R. nie dochował miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, który biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia (art. 149 kpa), w związku z czym odmówił wznowienia postępowania. Rozpoznając odwołanie Z. R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty J.. Zdaniem organu odwoławczego o faktach, które w ocenie skarżącego, stanowią podstawę do wznowienia postępowania, wiedział on co najmniej od [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł Z. R., powtarzając argumentację dotychczas przez niego przytaczaną. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż treść wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...]. wraz z oświadczeniami J. K. i P. L. oraz treść pisma z dnia [...] wskazują, że jako podstawę do wznowienia postępowania stanowiły w ocenie skarżącego istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji a nie znane organowi, który wydał decyzję. Sąd wskazał, iż tymi nowymi okolicznościami miał być fakt represjonowania oraz aresztowania ojca skarżącego Z. R. w latach pięćdziesiątych, co uniemożliwiło mu osobiście prowadzenie gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione, a nowymi dowodami w sprawie, zeznania świadków, sąsiadów zamieszkujących we wsi W., tj. P. L. i J. K., potwierdzających powyższy stan rzeczy. W ocenie Sądu pierwszej instancji przy tak określonej podstawie wznowienia postępowania, należy zgodzić się z organem administracji, iż skarżący uchybił miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wskazanemu w art. 148 § 1 kpa. Wszystkie te okoliczności, które podnosi skarżący w niniejszym postępowaniu, a mianowicie, że ojciec jego był w latach pięćdziesiątych szykanowany, że został aresztowany oraz że gospodarstwo zostało wydzierżawione, były podnoszone już wcześniej przez skarżącego, a także były rozpatrywane w ramach prowadzonego w [...] r. postępowania z wniosku Z. R. o stwierdzeniu nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa przez Skarb Państwa, zakończonego ostateczną decyzją Wojewody K. z dnia [...]. W tym postępowaniu, jak wynika z treści samej decyzji z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej we wsi W., jak i akt administracyjnych, badane były umowy dzierżawy dotyczące przedmiotowego gospodarstwa, jak i słuchani byli w charakterze świadków w obecności Z. R., P. L. i J. K. (protokół z rozprawy administracyjnej z dnia [...] r.). Były to więc osoby które obecnie wskazuje skarżący jako te, które w [...] udzieliły mu informacji wcześniej nieznanych, w szczególności co do represji, jakim poddawany był jego ojciec. Przedstawione wyżej okoliczności zdaniem Sądu pierwszej instancji pozwalają stwierdzić, że organ administracji prawidłowo ustalił w zaskarżonej decyzji, iż skarżący uchybił ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określonemu w art. 148 § 1 kpa, gdyż nie można uznać, tak jak to zarzuca skarżący, iż wiedzę o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania powziął dopiero w [...]. Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd pierwszej instancji skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej zwanej p.p.s.a.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. R., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia art. 148 § 1 kpa poprzez przyjęcie, iż skarżący uchybił miesięcznemu terminowi biegnącemu od dnia powzięcia wiadomości o podstawie wznowienia to jest o fakcie istnienia zabudowań w przejmowanym gospodarstwie oraz o niektórych faktach będących represjami takich jak rewizje w domu, aresztowanie z tytułu uchybienia obowiązkowi dostaw produktów rolnych oraz w efekcie do zaprzestania pod przymusem osobistego prowadzenia przez ojca skarżącego gospodarstwa rolnego, do złożenia podania o wznowienie postępowania, ponadto naruszenie art. 145 § l pkt 1 i 5 kpa. Wskazując na powyższe zarzuty kasacji Z. R. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący stwierdził, iż nie uchybił miesięcznemu terminowi wskazanemu w art. 148 § 1 kpa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Autor skargi kasacyjnej wskazał, iż skarżący Z. R. wyjechał z W. w [...]roku jako [...] letni chłopiec, jego ojciec Z. R. przebywał tam do około [...] r. Ojciec skarżącego zmarł w roku [...] r. i nie przekazał mu informacji mających znaczenie dla niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy zdaniem autora kasacji, kluczowe znaczenie mają oświadczenia świadków jak również dowody zgromadzone w aktach sprawy. W ocenie skarżącego nową okolicznością nieznaną skarżącemu do dnia [...] roku jest fakt, iż w skład przejętego na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego wchodziły zabudowania, a o tym skarżący dowiedział się po raz pierwszy w dniu [...] podczas rozmowy z P. L. oraz J. K. we wsi W.. Wskazane wyżej fakty Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął przy wydawaniu skarżonego orzeczenia. Skarżący wskazał, iż w dniach [...] i [...] dowiedział się ostatecznie o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu błędnie w ocenie autora kasacji twierdzi, że wszystkie te okoliczności skarżący znał i podnosił już wcześniej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy, a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność rozpatrywanej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie trzeba stwierdzić, iż jest ona pozbawiona uzasadnionych podstaw. Nie jest trafny zarzut kasacji dotyczący naruszenia ani art. 148 § 1 kpa, ani też nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa. Istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest uregulowanie zawarte w art. 148 § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Prawidłowo oceniły organy administracyjne, którą to ocenę zasadnie podzielił też Sąd pierwszej instancji, że o okolicznościach mogących ewentualnie wyczerpywać podstawy wznowieniowe skarżący wiedział nie później niż w 2000 roku, a na to wskazuje pismo samego skarżącego skierowane do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia [...]. Okoliczności przytaczane w tymże piśmie były przedmiotem oceny tak organów, jak i Sądu pierwszej instancji, a sam skarżący we wniesionej kasacji ponownie przedstawił fakty, na które wskazywał w piśmie z dnia [...]. Wadliwie wprawdzie Sąd pierwszej instancji wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zamiast art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. definiując przesłankę wznowienia wskazywaną przez stronę skarżącą. To uchybienie pozostaje jednak bez wpływu na wynik postępowania, bowiem treść samego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa przytoczono z kolei prawidłowo. Uchybienia wskazanym w kasacji normom prawnym strona skarżąca upatruje w odmiennym aniżeli przedstawiono to w zaskarżonym wyroku ocenie ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego, a przyjętych w zaskarżonym wyroku jako podstawę orzekania. Wbrew odmiennym wywodom kasacji stwierdzić należy, iż stanowisko zaprezentowane w wyroku Sądu pierwszej instancji znajduje uzasadnienie prawne i faktyczne, zaś w skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnych prawnych kontrargumentów podważających je. Mając wskazane wyżej względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając brak zasadności zarzutów skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.