II OSK 1244/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Jerzy Bujko Sędziowie Krystyna Borkowska Zofia Flasińska (spr.) Protokolant Joanna Gołębiewska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 668/05 w sprawie ze skargi Z. U. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1.oddala skargę kasacyjną 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi Ł. H., prowadzącemu Kancelarię Adwokacka w W. przy A. 10 kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) oraz kwotę 39,60 zł (trzydzieści dziewięć złotych 60/100) stanowiącą 22% podatku VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 668/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. U. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr 1/6 przy al. K. w W. Sąd uznał, iż organy administracji w sposób wystarczający wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy, w szczególności zbadały czy zaistniały przesłanki do wymeldowania skarżącego wymienione w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2004 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). W ocenie Sądu świadczy o tym szereg przeprowadzonych dowodów m. in. kontrola meldunkowa, która miała miejsce w dniu 17 września 2003 r. z udziałem stron (k-189), zeznania świadków i strony (k -190-204). Sąd I instancji podkreślił, iż o spełnieniu przesłanek z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy świadczą zwłaszcza zeznania skarżącego, który sam twierdził, że od dwóch lat nie mieszka w lokalu nr 1/6 przy ul. K., gdyż współwłaściciele nieruchomości uniemożliwiali mu zamieszkiwanie w tym mieszkaniu. Zaprzeczał on jednak by używano w stosunku do niego przemocy fizycznej, natomiast stwierdził, że ubliżano mu, by doprowadzić do opuszczenia lokalu. Ponadto Sąd uznał, iż po przeprowadzeniu kilkukrotnych kontroli w różnych porach dnia przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji W., w trakcie których nie zastano skarżącego w tym lokalu, organy wyciągnęły prawidłowy wniosek, że skarżący w istocie w lokalu nr 1/6 przy al. K. nie mieszka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się z twierdzeniem organów obu instancji, iż o braku zamiaru skarżącego do zamieszkiwania w w/w lokalu świadczy fakt, iż po otrzymaniu do niego kluczy skarżący nie powrócił do miejsca stałego zameldowania, gdyż -jak stwierdził - nie ma tam ogrzewania, a instalacja elektryczna jest w bardzo złym stanie. Ponadto skarżący oświadczył, że chce mieszkać w całym mieszkaniu, a nie tylko w jednym pokoju z używalnością łazienki i kuchni ( notatka służbowa z dnia 5 listopada k-225). W ocenie Sądu I instancji w zaskarżonej decyzji trafnie przyjęto, że Z. U. opuścił swe dotychczasowe miejsce zamieszkania i chociaż było to związane z konfliktową sytuacją to brak jest dowodów przemawiających za tym, że skarżący został zmuszony do opuszczenia lokalu. Sąd podkreślił, że wszystkie postępowania inicjowane przez skarżącego zawiadomieniami o popełnieniu przestępstw, polegających na utrudnianiu mu zamieszkiwania w lokalu nr 1/6 przy al. K. zostały umorzone, a w jednym wypadku odmówiono wszczęcia postępowania przygotowawczego (k-168). Skarżący nie domagał się również na drodze postępowania cywilnego przywrócenia utraconego posiadania. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd I instancji podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r. (V SA 3078/00 niepubl.), w którym stwierdzono, że równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Z. U., zarzucając temu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w stwierdzeniu, iż zachodzą przesłanki do wymeldowania skarżącego w przypadku, gdy regularnie starał się on powracać do przedmiotowego lokalu. Skarżący podniósł także zarzut naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wydany wyrok poprzez dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, prowadzącej do błędnego stwierdzenia, iż skarżący dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal w sytuacji, gdy został do tego zmuszony bezprawnymi i podstępnymi działaniami współlokatorów, które obejmowały przemoc fizyczną, utrudnianie dostępu poprzez zmianę zamków i nie udostępnianie klucza do drzwi wejściowych, odcinanie mediów. Skarżący zarzucił także Sądowi I instancji naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do całości zarzutów skarżącego zawartych w jego pismach. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Z. U. wskazał, iż Sąd wybiórczo podszedł do analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto podniósł, iż w czasie trwania postępowania administracyjnego organ nie dopuszczał go do działania, ograniczał jego prawa, błędnie pouczał. Z twierdzeń skarżącego wynika, iż wciąż próbuje on powrócić do przedmiotowego lokalu i czasami udaje mu się tam wejść, nie można się więc - jego zdaniem - zgodzić z zarzutami, że przebywa on w lokalu przy ul. K. Skarżący wniósł o zmianę wyroku i uwzględnienie skargi albo jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji albo stosownemu organowi administracji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania A. S. - jeden ze współwłaścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. K. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazała, iż skarżący wyprowadził się dobrowolnie do swojej konkubiny i skoncentrował swoje życie w lokalu przy ul. K. Po złożeniu przez współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. K. wniosku o jego wymeldowanie zmienił zamki w lokalu nr 1/6 i zażądał pieniędzy za wymeldowanie się z pobytu stałego w tym lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna Z. U. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 15 ust. 2 powołanej ustawy poprzez stwierdzenie, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego tj. lokal położony w W. przy ul. K., a zatem zaszły przesłanki do jego wymeldowania z pobytu stałego w tym mieszkaniu. Bezspornym w niniejszej sprawie był fakt, iż skarżący w tym lokalu nie przebywa od czerwca 2001 r.. Potwierdzili to w swoich zeznaniach wszyscy przesłuchani na rozprawie administracyjnej świadkowie, stwierdził to również sam Z. U. w trakcie przeprowadzonej kontroli meldunkowej w dniu 17 września 2003 r. (k.189 akt administracyjnych). Skarżący zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w postępowaniu sądowym utrzymywał, iż wprawdzie nie przebywa w lokalu przy ul. K., lecz opuszczenie przez niego tego lokalu nie miało cech dobrowolności, gdyż ma on zamiar zamieszkania tam na stałe, lecz zamieszkiwanie utrudniają mu spadkobiercy jego zmarłej żony - rodzina państwa Ś. poprzez między innymi wymianę zamków w drzwiach, odcinanie mediów, ciągłe awanturowanie się. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wprawdzie pomiędzy skarżącym a rodziną Ś., a zwłaszcza K. Ś., który zajmował drugi pokój w lokalu przy ul. K. istniał konflikt, to brak dowodów potwierdzających fakt, iż Z. U. został przez współlokatora i jego rodzinę zmuszony do opuszczenia przedmiotowego lokalu. Twierdzeniom skarżącego w tym zakresie przeczy informacja z Prokuratury Rejonowej W. (k.168-169), z której wynika, iż dwa postępowania przygotowawcze prowadzone na skutek zawiadomień o przestępstwach złożonych przez skarżącego, a dotyczących utrudniania mu zamieszkiwania w lokalu przy ul. K. zostały umorzone, a w jednym odmówiono wszczęcia postępowania. W toku postępowania administracyjnego ustalono także, iż skarżący otrzymał klucze do spornego lokalu od G. Ś. w październiku 2003 r., lecz nadal tam nie mieszkał, przedstawiając coraz to nowe przyczyny uniemożliwiające mu przebywanie w tym lokalu. Słuszne jest twierdzenie Sądu I instancji, iż o braku starań skarżącego, mających na celu zamieszkanie w lokalu przy ul. K. świadczyć też może fakt, iż nie wystąpił on z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania tego lokalu. Należy bowiem przyjąć, iż osoba, która nie korzysta we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu nie wyraża zamiaru takiego powrotu, a takie zaniechanie można traktować jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również w tym zakresie pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r. (sygn. akt V SA 3078/00 niepubl.). Wobec powyższych rozważań dokonaną przez Sąd I instancji ocenę dowodów przeprowadzonych przez organy w toku postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia faktu przebywania skarżącego w lokalu przy ul. K. oraz w zakresie ustalenia przesłanki dobrowolności opuszczenia przez niego tego lokalu należy uznać za prawidłową, a podniesiony przez skarżącego zarzut za niezasadny. Wskazać należy także, że zarzut naruszenia prawa procesowego, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego został sformułowany w skardze kasacyjnej bardzo ogólnie, bez wskazania konkretnych dowodów, których ocena miała być - zdaniem skarżącego - dokonana w sposób nieprawidłowy. Niezasadny jest zarzut skarżącego naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Z przepisu tego wynika generalna zasada rozstrzygania przez Sąd wyrokiem po przeprowadzeniu rozprawy, a także obowiązek orzekania na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a wynikającego z akt sprawy, w tym dołączonych akt administracyjnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie procedował zgodnie z tym uregulowaniem, biorąc pod uwagę całość materiału dowodowego, który legł u podstaw wydania zaskarżonego aktu administracyjnego i znajduje się w nadesłanych przez organ aktach administracyjnych, odnosząc się również w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w jego pismach procesowych złożonych w postępowaniu sądowym. Nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.