III SA/Wa 1237/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2006 r. sprawy ze skargi M. B. na niewykonanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2005 r. sygn. akt . III SA/Wa 1275/05 1) wymierza Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. grzywnę w wysokości 100 zł (stu złotych), 2) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 14 marca 2006 r. M. B. wniósł o wymierzenie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. grzywny za niewykonanie wyroku, na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej – "P.p.s.a."). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż wyrokiem z 9 września 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1275/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2005 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] stycznia 2005 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku M. B. o stwierdzenie nadpłaty za grudzień 1997 r. Z uzasadnienia wyroku wynika, iż w rozpoznawanej sprawie, mimo iż skorygowana deklaracja została złożona przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nadpłaty, nie ma przeszkód do uznania tego faktu za wypełnienie dyspozycji art. 75 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; dalej – "O.p."), zgodnie z którym podatnik równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie. W konsekwencji brak było podstaw do zastosowania rygoru w postaci pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p. Przedmiotowy wyrok wpłynął do Kancelarii Urzędu Skarbowego w Z. [...] stycznia 2006 r. Pismem z 25 stycznia 2006 r. (wpływ do organu 31 stycznia 2006 r.) pełnomocnik skarżącego wezwał Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. do wykonania wyroku Sądu z 9 września 2005 r. Z kolei pismem z 14 marca 2006 r. (wpływ do organu 16 marca 2006 r.) wniesiono skargę o wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonania wyroku. W dniu 17 marca 2006 r. dokonano zwrotu na rachunek bankowy skarżącego nadpłaty w wysokości wynikającej z korekty deklaracji wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i odstąpienie od wymierzenia grzywny. W uzasadnieniu organ przyznał, iż mimo niezwłocznego nadania biegu sprawie nastąpiło przekroczenie terminu do jej załatwienia o 8 dni. Wyjaśniono, iż opóźnienie zostało spowodowane skomplikowanym stanem faktycznym i prawnym, związanym z koniecznością wyjaśnienia sposobu zwrotu nadpłaty tj. czy powinna być ona zaliczona na poczet zaległości podatkowych, czy też zwrócona na rachunek bankowy podatnika. W związku z wątpliwościami w tym zakresie, pracownicy odpowiedzialni za wykonanie czynności, skierowali do radcy prawnego Urzędu w dniu 16 stycznia 2006 r. wniosek o wydanie opinii w tym zakresie. Radca prawny sporządził tę opinię, po powrocie ze zwolnienia lekarskiego, w dniu 16 marca 2006 r. Z opinii tej wynika, iż mimo posiadanych zaległości nie ma podstaw do zaliczenia na ich poczet nadpłaty, ponieważ zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych (Dz.U. Nr 155, poz. 1287 z późn. zm; dalej – "ustawa restrukturyzacyjna"), wykonanie należności objętych wnioskiem złożonym przez podatnika ulega wstrzymaniu do dnia zakończenia restrukturyzacji. Z kolei, z uwagi na fakt, iż "zaliczenie nadpłaty byłoby wykonaniem należności objętych wnioskiem restrukturyzacyjnym, należy powstałą nadpłatę zwrócić na rachunek bankowy podatnika (...)". W związku z powyższym, w dniu 17 marca 2006 r., dokonano zwrotu nadpłaty wraz z odsetkami na rachunek bankowy M. B. Ponadto organ wyjaśnił, iż na opóźnienie w załatwieniu sprawy miała również wpływ choroba radcy prawnego i jego pobyt w szpitalu, długotrwała choroba i śmierć Zastępcy Naczelnika, a także choroba Naczelnika Urzędu Skarbowego. W piśmie procesowym z 14 lipca 2006 r. pełnomocnik organu wyjaśnił, iż w dniu 17 marca 2006 r. zwrócono M. B. nadpłatę w wysokości 4.362 zł wynikającą z różnicy pomiędzy zobowiązaniem zadeklarowanym w korekcie deklaracji a wpłaconym na podstawie deklaracji pierwotnej. Zwrotu nadpłaty dokonano wraz z oprocentowaniem w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych. Pełnomocnik zauważył również, iż przy zastosowaniu do zwrotu przedmiotowej nadpłaty przepisu art. 77 § 1 pkt 6 O.p., przekroczono termin o 8 dni. Z kolei, gdyby w rozpatrywanej sprawie zastosować art. 77 § 2 pkt 2 O.p., a więc trzymiesięczny termin do zwrotu, uznać by należało, iż sprawa została załatwiona w terminie. Podkreślono również, iż przedmiotem postępowania przed Sądem nie była zasadność żądania stwierdzenia nadpłaty, lecz stanowisko organów podatkowych o niemożności rozpatrzenia tego żądania ze względów formalnych. W związku z tym, w wykonaniu wyroku Sądu organ podatkowy nie był wprost zobowiązany do zwrotu nadpłaty, lecz do rozpoznania żądania podatnika. W piśmie wyjaśniono również, iż skarżący posiada zaległości w podatku od towarów i usług objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym. Z kolei postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte przez podatnika uległo zawieszeniu na podstawie art. 15 ustawy restrukturyzacyjnej, gdyż zaległości te są należnościami spornymi. W piśmie procesowym z 31 lipca 2006 r. pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż wysokość nadpłaty za grudzień 1997 r. oraz wysokość odsetek zostały określone w prawidłowej wysokości. Jednocześnie jednak zakwestionował wysokość zaległości i odsetek wskazanych w piśmie procesowym organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności faktyczne w rozpatrywanej sprawie nie budzą wątpliwości i nie są sporne pomiędzy skarżącym a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Z. W niniejszej sprawie skarżący na postawie art. 154 § 1 P.p.s.a. wniósł o wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 września 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1275/05. Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Wskazać należy, iż przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. W przypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez Sąd na wydanie aktu lub dokonanie określonej czynności. Jeżeli sąd nie określił terminu wydania aktu lub podjęcia czynności, w sprawie mają zastosowanie terminy ustawowe do załatwienia sprawy. W związku powyższym w niniejszej sprawie należało ustalić: 1. na czym miało polegać wykonanie przez organ wyroku Sądu, 2. w jakim terminie organ obowiązany był wykonać wyrok, 3. jaką datę należy przyjąć za datę wykonania wyroku, 4. czy zaistniały okoliczności, których nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy przez organ tj. terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresy zawieszenia postępowania oraz okresy opóźnień spowodowane z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 §4 O.p.)? W sprawie oznaczonej sygnaturą III SA/Wa 127505 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. B., uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za grudzień 1997 r. Z uzasadnienia wyroku wynika, iż w rozpoznawanej sprawie, mimo iż skorygowana deklaracja została złożona przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nadpłaty, nie było przeszkód do uznania tego faktu za wypełnienie dyspozycji art. 75 § 3 O.p., zgodnie z którym podatnik równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie. W konsekwencji, zdaniem Sądu, brak było podstaw do zastosowania rygoru w postaci pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p. Mając na uwadze powyższe, uznać należy, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., będąc związany prawomocnym wyrokiem Sądu, na podstawie art. 153 P.p.s.a, obowiązany był do rozpoznania wniosku skarżącego w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty za grudzień 1997 r. przyjmując, iż spełnione zostały przesłanki z art. 75 § 3 O.p. tj., że równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatnik złożył skorygowane zeznanie. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a., termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez są liczy się od dnia doręczenia akt organowi. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż datą tą był 9 stycznia 2006 r. Jak stanowi z kolei art. 77 § 1 pkt 6 O.p., nadpłata podlega zwrotowi w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem (deklaracją) w przypadkach, o których mowa w art. 75 § 3. Zgodnie natomiast z art. 139 §1 O.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Mając na uwadze powyższe regulacje, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 września 2005 r., przyjąć należy, iż wyrok Sądu powinien być wykonany: - w terminie 2 miesięcy, jeżeli organ dokonywałby zwrotu nadpłaty, wówczas zwrotu należało dokonać do dnia 10 marca 2006 r. - w terminie miesiąca (w sprawie szczególnie skompilowanej w terminie dwóch miesięcy), jeżeli organ wydawałby decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty, wówczas akt ten, organ obowiązany byłby wydać, do 10 lutego (ewentualnie do 10 marca 2006 r.). W rozpoznawanej sprawie organ uznał za zasadne dokonanie podatnikowi zwrotu nadpłaty podatku za grudzień 1997 r. W związku z powyższym, zwrot ten powinien być dokonany najpóźniej 10 marca 2006. W niniejszej sprawie nie jest natomiast sporne, iż przedmiotowego zwrotu dokonano 17 marca 2006 r., czyli po upływie terminu, jaki na załatwienie tej sprawy wyznacza ustawa. Ponadto, wyrok został wykonany następnego dnia po wniesieniu w tym przedmiocie skargi. Nie zaistniały również okoliczności, o których mowa w art. 139 § 4 O.p., które mogłyby wpłynąć na wydłużenie tego terminu. Nie należą bowiem do takich okoliczności, powoływane przez organ, problemy zdrowotne Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz radcy prawnego, jak również wątpliwości organu, co do sposobu zwrotu nadpłaty. Zgodnie z art. 154 § 3 P.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Tak więc Sąd, oceniając zasadność skargi na niewykonanie wyroku, bierze pod uwagę stan istniejący w czasie jej wnoszenia. Oznacza to, że Sąd zobowiązany jest uwzględnić skargę wniesioną na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a., jeżeli w dniu jej wniesienia organ pozostawał w stanie bezczynności i nie wykonał prawomocnego wyroku sądu administracyjnego w zakresie określonym w tym przepisie. Dotyczy to również sytuacji, która miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdy już po wniesieniu skargi, lecz przed jej rozpatrzeniem przez sąd, organ wykonał ostatecznie nałożony na niego prawomocnym wyrokiem obowiązek, aczkolwiek dokonał tego z przekroczeniem ustawowego terminu. Wymierzenie grzywny na podstawie powyższego przepisu ma bowiem za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale także element represyjny, stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. W rozpatrywanej sprawie w chwili wniesienia skargi, tj. w dniu 16 marca 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pozostawał w bezczynności nie wykonawszy obowiązku nałożonego na niego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 września 2005 r. Wobec powyższego, a także uznając, że skarżący wypełnił przesłankę wynikającą z art. 154 § 1 P.p.s.a., poprzez wezwanie organu do wykonania wyroku, skargę zawierającą żądanie wymierzenia grzywny należało uznać za zasadną. Natomiast przy określaniu wysokości grzywny Sąd uwzględnił okoliczność, iż ostatecznie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. załatwił sprawę, a zwłoka w wykonaniu obowiązku wynikającego z wyroku Sądu była zaledwie kilkudniowa. W odniesieniu do tej kwestii, Sąd wziął również pod uwagę, iż załatwienie sprawy wymagało rozważenia zasadności ewentualnego dokonania zwrotu nadpłaty lub zarachowania jej na poczet zaległości. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcie pozostawały również okoliczności losowe związane z chorobą Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz radcy prawnego, jak również długotrwała choroba i śmierć Zastępcy Naczelnika Urzędu Skarbowego. Przy czym, jeszcze raz podkreślić należy, iż z uwagi na wystąpienie przesłanek określonych w art. 154 § 1 P.p.s.a, w sytuacji w której wniesienie skargi nastąpiło przed wykonaniem wyroku, Sąd nie miał innej możliwości, jak wymierzenie organowi grzywny. Wymierzając grzywnę w wysokości 100 zł Sąd uznał, iż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy będzie to kwota adekwatna do stopnia zawinienia ukaranego nią organu oraz zapewni, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zwróci w przyszłości należytą uwagę na wywiązywanie się z obowiązków nałożonych na niego wyrokami sądowymi. Jednocześnie Sąd prezentuje pogląd, iż przepis art. 154 § 6 P.p.s.a. odwołujący się w swojej treści do ogłaszanej corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, określa jedynie górną granicę grzywny, tak więc w przypadku wymierzenia grzywny poniżej tej granicy, nie jest konieczne, aby kwota wymierzonej grzywny odpowiadała określonej wielokrotności tego wskaźnika. Ustosunkowując się do kwestionowania przez skarżącego w piśmie procesowym z 31 lipca 2006 r. wysokości zaległości i odsetek, wykazanych z kolei w piśmie procesowym organu, Sąd zauważa, iż kwestie te wykraczają poza ramy niniejszego postępowania i nie mają związku ze skargą na niewykonanie wyroku Sądu. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski Sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.