II SA/Lu 702/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2006 r. sprawy ze skargi B. K. i W. K. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia opłat za podłączenie nieruchomości do gminnych urządzeń zbiorowego zaopatrzenia w wodę oraz zbiorczych urządzeń kanalizacyjnych w Gminie I. stwierdza, że uchwała Rady Gminy z dnia [...] roku nr [...] w sprawie określenia opłat za podłączenie nieruchomości do gminnych urządzeń zbiorowego zaopatrzenia w wodę oraz zbiorczych urządzeń kanalizacyjnych w Gminie została wydana z naruszeniem prawa w części dotyczącej opłat za podłączenie nieruchomości do sieci wodociągu gminnego, II. zasądza od Rady Gminy na rzecz skarżących: B. K. i W.K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uchwałą z dnia [...]. Nr [...] w sprawie określenia opłat za podłączenie nieruchomości do gminnych urządzeń zbiorowego zaopatrzenia w wodę oraz zbiorczych urządzeń kanalizacyjnych w Gminie wydaną na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 13 poz. 74 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r., Nr 9 poz. 43 ze zm.) Rada Gminy postanowiła, że osoba rozporządzająca nieruchomością ubiegająca się o podłączenie do wodociągów i sieci kanalizacyjnej stanowiących zasób Gminy zobowiązana jest do uiszczenia na rzecz Gminy opłat: za podłączenie nieruchomości do sieci wodociągu gminnego – 2000 zł, zaś za podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej – 3000 zł (§ 2). Skargę do sądu administracyjnego wnieśli B. i W. małż. K. domagając się stwierdzenia nieważności lub niezgodności z prawem powyższej uchwały. W uzasadnieniu podali, że w styczniu 2001 r. zwrócili się do Gminy o wydanie warunków technicznych podłączenia wodociągu gminnego dla działki nr 249/17 położonej w N.. W toku tego postępowania zostali zobowiązani do uiszczenia opłaty w wysokości 2000 zł ustalonej na podstawie zaskarżonej uchwały, co wykonali w dniu 24 stycznia 2006 r. Skarżący zwrócili uwagę, że uchwała z dnia [...]. była niezgodna z prawem i została uchwalona uchwałą Rady Gminy z dnia [...]. Nr [...]. Obecnie skarżący domagają się od organu zwrotu niesłusznie pobranej opłaty, który może nastąpić po stwierdzeniu przez Sąd nieważności lub niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały, ustalającej opłatę. Zdaniem skarżących zaskarżona uchwała była sprzeczna z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, która nie uprawnia rady gminy do nałożenia w drodze uchwały obowiązku ponoszenia opłat za podłączenie i korzystanie z urządzeń wodociągowych, a jedynie daje jej prawo uchwalenia regulaminu, który określa m.in. warunki przyłączenia do sieci. W uzasadnieniu swojego żądania powołali się ponadto na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 1994 r. sygn. W 5/94. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie, podnosząc, że skarga została skierowana do Rady Gminy, która nie jest organem administracji publicznej, lecz jednostką samorządu terytorialnego. Również nietrafne są zarzuty skargi, iż zaskarżona uchwała naruszała przepisy ustawy z dnia [...] r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ponieważ ustawa ta weszła w życie dopiero w dniu 14 stycznia 2002 r., a więc po podjęciu przedmiotowej uchwały. Zdaniem organu gminy w sprawie nie ma również zastosowania uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 1994 r. sygn. W 5/94. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona uchwała Rady Gminy nałożyła na osoby ubiegające się o podłączenie do wodociągów i sieci kanalizacyjnych stanowiących zasób gminy – obowiązek uiszczenia opłat w określonej w uchwale wysokości. Mającą charakter przymusowy opłatę pobierano przed wydaniem osobom zainteresowanym warunków technicznych na dostawę wody, co wynika m.in. z pisma z dnia 18 stycznia 2006 r. adresowanego do skarżących, w którym określenie tychże warunków technicznych uzależnione zostało od uiszczenia opłaty. Jako podstawę prawną przedmiotowej uchwały wskazano przepisy art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 13 poz. 74 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. Nr 9 z 1997 r. poz. 43 ze zm.). Powołane przepisy ani żadne inne o charakterze ustawowych obowiązujące w dacie podjęcia uchwały Nr [...] z dnia [...]r. nie upoważniały gminy do jednostronnego nakładania na obywateli obowiązków (w tym przypadku opłat za prawo podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej bądź kanalizacyjnej). Wskazany w uchwale art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej uprawnia organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego (o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej) do decydowania o wysokości cen i opłat oraz sposobie ustalania opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego. Z cytowanego przepisu nie wynika podstawa prawna do podjęcia uchwały określającej odpłatność za zamiar podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej bądź możliwość korzystania z niej. Ustalenie zasad i trybu korzystania z gminnych urządzeń użyteczności publicznej należącej do kompetencji gminy nie zawiera w sobie uprawnienia gminy do wprowadzania obowiązku uiszczania opłat za korzystanie z takich urządzeń. Żaden przepis ustawowy nie upoważniał gminy do wprowadzania takich opłat. Nie jest zwłaszcza takim przepisem wskazany w przedmiotowej uchwale art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w świetle którego do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Jak wyżej wskazano takich przepisów ustawowych nie ma. Zaskarżona uchwała narusza kompetencje rady gminy do stanowienia prawa określonego w art. 40 ustawy o samorządzie gminnym. Została wydana bez upoważnienia ustawowego i nie należy do aktów prawnych określających zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Powyższe poglądy znajdują potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2000 r. II SA 2320/00 – OSP 2002/6p.75, wyrok NSA z dnia 17 maja 2002 r. – I SA 2793/2001. Skarżący domagając się stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy z dnia [...] r. przed wniesieniem do sądu administracyjnego skargi opartej na przepisie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – wezwali w dniu 17 maja 2006 r. radę gminy do usunięcia naruszenia prawa, a w dniu 22 czerwca 2006 r. zostali zawiadomieni o odmowie uwzględnienia ich żądania. Skargę do sądu wniesiono w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia o odmowie. Bezsporne jest w sprawie, że przedmiotowa uchwała Rady Gminy z dnia [...] r. została uchylona uchwałą tejże rady z dnia [...] r. Nr [...] r. Ponieważ nadal istnieje spór między stronami co do tego, czy uchwała z dnia [...] r. narusza interes prawny lub uprawnienie skarżących, co wynika między innymi ze stanowiska reprezentowanego w sprawie przez Wójta Gminy i bezskuteczności wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego skarżących przez odmowę zwrotu bezpodstawnie pobranych opłat. Mając na względzie stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uchwale z dnia 14 września 1994 r. w sprawie TK W 5/94 – OTK 1994/2/44 Sąd uznał, że mimo uchylenia przedmiotowej uchwały Rady Gminy – wydanie wyroku stwierdzającego nieważność uchwały nie stało się zbędne. Ubocznie należy stwierdzić, ż skarga została wniesiona przeciwko posiadającej osobowość reprezentowanej w sprawie prawa przez wójta Gminie , dotyczący działalności organu gminy jakim jest Rada Gminy. Chybionym jest zatem zarzut podniesiony w odpowiedzi na skargę o braku legitymacji w sprawie Gminy . Z tych wszystkich względów zaskarżona uchwała jako wadliwa wymaga stwierdzenia nieważności na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). jp