II OSK 127/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz (spr.) Sędzia NSA Janina Kosowska Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2007r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 335/06 w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę wniesioną przez D. T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2006 r., utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] września 2005 r., którą to decyzją nie stwierdzono u D. T. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115) - dalej zwanego rozporządzeniem. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż kryterium weryfikacji zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że narażenie zawodowe D. T. jest bezsporne, bowiem pracowała jako nauczyciel w pełnym wymiarze godzin w warunkach wzmożonego wysiłku głosowego w latach 1969-2002, a w okresie 2002-2004 w niepełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast w odniesieniu do braku zakwalifikowania choroby skarżącej jako choroby zawodowej w rozumieniu wykazu chorób zawodowych rozporządzenia, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Sąd wskazał, iż u skarżącej w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi i Poradni Konsultacyjnej i Chorób Zawodowych Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu wykonano badania internistyczne, laryngologiczne, foniatryczne, audiometryczne, spirograficzne, laryngostroboskopii lupowej i videoskopowe. Ponadto w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi przeanalizowano wyniki badań i dokumentację lekarską z Poradni Foniatrycznej WCMP w Poznaniu, Poradni Foniatrycznej przy Szpitali Wojewódzkim w Poznaniu oraz karty informacyjnej z leczenia szpitalnego w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym nr 2 w Poznaniu Oddziału Klinicznego Foniatrii i Audiologii z dnia 28 września 2004 r. W wydanym orzeczeniu lekarskim stwierdzono u skarżącej zaburzenia czynnościowego głosu pod postacią dysfonii hyperfunkcjonalnej, a więc zmiany chorobowe nie ujęte w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż nie rozpoznano u D. T. zmian organicznych w zakresie krtani w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, bądź cech niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W orzeczeniu lekarskim I instancji nadto wskazano, że stwierdzone zmiany są spowodowane nieprawidłową emisją głosu. Zdaniem Sądu nie potwierdził się podnoszony przez skarżącą zarzut, że w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi nie była badana przez lekarz foniatrę, wynika to jednoznacznie z pisma Instytutu z dnia 13 lipca 2006r., dołączonych do pisma zdjęć i karty konsultacji foniatrycznej podpisanej przez lek. med. I. K. specjalistę foniatrę. Sąd stwierdził, iż twierdzenia strony, że wskazane przez nią dolegliwości w tym dysfonia hyperfunkcjonalna mieszczą się wśród jednostek chorobowych wymienionych w poz.15 wykazu chorób zawodowych nie mogą stanowić podstawy do skutecznego wzruszania ustaleń dokonanych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, brak jest przesłanek, które wskazywałyby, iż organy orzekające w przedmiotowej sprawie naruszyły prawo. W takim stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. T., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie: 1) naruszenia przepisów p.p.s.a. które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 106 § 3 p.p.s.a. przez zaniechanie przeprowadzenie dowodu w postaci dokumentacji lekarskiej potwierdzającej wyniki badań wykonanych przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu mimo, iż przeprowadzenie tego dowodu było niezbędne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, 2) naruszenie art. 145 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji z dnia 19 stycznia 1006 r. mimo, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, a w szczególności: a/ § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w zw. z pkt 15 podpunkt 3 załącznika do rozporządzenia b/ § 6 rozporządzenia przez pominięcie, iż orzeczenie lekarskie stanowi orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników badań i winno tym wynikom odpowiadać, c/ § 8 wskazanego rozporządzenia pkt 2 w zw. z art. 84 k.p.a. przez zaniechanie powołania biegłego mimo powstałych wątpliwości i konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, d/ art. 73 k.p.a. przez uniemożliwienie skarżącej zapoznanie się z wynikami badań sporządzonymi przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu i tym samym uniemożliwienie zapoznanie się z aktami sprawy, - błędów w ustaleniach faktycznych będących podstawą zaskarżonego wyroku przez przyjęcie, iż: a/ rozpoznanie chorobowe w postaci dysfonii hyperfunkcjonalnej, oraz niedomykalność głośni nie kwalifikują się do stwierdzenia przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, b/ przyjęcie, iż u skarżącej badanie nie wykazało zaburzenia czynnościowego głosu pod postacią dysfonii hyperfunkjonalnej mimo wyniku badania laryngologicznego. Wskazując powyższe zarzuty na podstawie art.185 p.p.s.a. strona skarżąca wniosła o: 1/ uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu 2 / obciążenie uczestnika kosztami postępowania w tym kosztami zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Zdaniem strony skarżącej zaskarżony wyrok narusza obowiązujące prawo. Uzasadniając zarzuty kasacji skarżąca wskazała, iż jak wynika z badań przeprowadzonych przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi stwierdzono u niej w badaniu wideostroboskopowym niedomykalność w tylnym odcinku głośni co jest zgodne z rozpoznaniem dokonanym przez otolaryngologa i foniatrę dr hab. V-ce ordynatora Kliniki Foniatrii i Audiologii doc. M. W., która stwierdziła dysfonię z niewydolnością głośni. Wskazane wyżej rozpoznanie winno decydować o uznaniu choroby zawodowej, gdyż w ocenie autora kasacji mieści się w pkt.15 /3/ załącznika do rozporządzenia. Skarżąca nadto domagała się przeprowadzenia dowodu z wyników badań w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy, gdyż uznawała, że wyniki te pozwalały na uznanie jej choroby jako choroby zawodowej. Sąd mimo wniosku w tym zakresie skarżącej z naruszeniem przepisu art. 106 par. 3 p.p.s.a., a także art. 73 k.p.a. zgodnie z którym strona ma na każdym etapie prawo do zapoznania się z aktami sprawy dowodu tego nie przeprowadził. Uniemożliwił tym samym skarżącej wykazanie, iż decyzja organu I Instancji jest sprzeczna z wynikami badań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku błędnie też przyjął, iż nie stwierdzono u skarżącej zaburzenia czynnościowego pod postacią dysfonii hyperfunkcjonalnej Tymczasem jak wynika z orzeczenia lekarskiego takie rozpoznanie ustalono. Skarżąca wywodziła, iż różne wyniki badań powinny skłonić organ administracji do przeprowadzenia w trybie § 8 rozporządzenia dodatkowych konsultacji czy podjęcia czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego przez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny foniatrii na okoliczność stanu schorzenia u skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołuje się tymczasem do orzeczenia lekarskiego jednostek orzeczniczych i traktuje je jako opinie w rozumieniu art. 84 k.p.a. pomijając przy tym, iż właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję przede wszystkim na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, a orzeczenie lekarskie powinno być wydane na podstawie wyników badań. Tymczasem orzeczenie lekarskie kwalifikuje schorzenie pod kątem rozpoznania choroby zawodowej czy braku podstaw do jej rozpoznania, stąd trudno orzeczenie to traktować jako opinię biegłego. Orzeczenia te stanowią podstawę tych decyzji. Dlatego kierując się zasadą prawdy obiektywnej /art. 7 k.p.a./ oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa /art.8 k.p.a./ Wojewódzki Sąd Administracyjny winien dowód z wyników badań przeprowadzić. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Należy przede wszystkim zauważyć, że definicję choroby zawodowej określa przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia stanowiąc, iż "przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Katalog chorób zawodowych stosownie do § 1 rozporządzenia ustalono w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Stwierdzić trzeba, iż obowiązujący wykaz chorób zawodowych stanowi zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Konsekwentnie trzeba przyjąć, że zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Taki też pogląd wyrażono w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. ( sygn. akt OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4), które to stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, stwierdzając przy tym, iż zachowało ono swą aktualność w świetle obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów. Zważywszy na powyższe za chybiony uznać trzeba przede wszystkim zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w zw. z pkt 15 podpunkt 3 załącznika do rozporządzenia, który to zarzut sprowadza się w ocenie strony skarżącej do tego, iż rozpoznanie chorobowe w postaci dysfonii hyperfunkcjonalnej, oraz niedomykalność głośni kwalifikują się do stwierdzenia przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat. W przedmiotowej sprawie u D. T. stwierdzono orzeczeniem lekarskim Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu z dnia 23 marca 2005 r. nr BP 3/2005 zaburzenia czynnościowe głosu pod postacią dysfonii hyperfunkcjonalnej. Diagnozę tę potwierdziło orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 16 września 2005 r., zgodnie z którym rozpoznane schorzenie to przewlekły prosty nieżyt krtani, dysfonia hyperfunkcjonalna oraz niewydolność fonacyjna fałdów głosowych małego stopnia. Takie rozpoznanie stwierdzonej u skarżącej jednostki chorobowej ustaliły organy w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, będące stosownie do § 7 ust. 3 rozporządzenia w zakresie określenia jednostki chorobowej orzeczeniem ostatecznym. Istnienie też takiej jednostki chorobowej zostało przyjęte przez Sąd w zaskarżonym wyroku. Stąd wnioski skarżącej i zarzuty zmierzające do wykazania, iż Sąd pierwszej instancji ustalił inną jednostkę chorobową nie znajdują uzasadnienia. Problem w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, iż skarżąca przyjmuje, iż rozpoznane u niej schorzenie pod postacią przewlekłego prostego nieżytu krtani, dysfonii hyperfunkcjonalnej oraz niewydolność fonacyjna fałdów głosowych małego stopnia wyczerpuje jednostkę chorobową, o jakiej mowa w poz. 15 pkt 3 wykazu. Tymczasem wykaz chorób zawodowych zamieszczony w załączniku rozporządzenia w pkt 15 jako chorobę zawodową wymienia przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat w postaci: 1. guzków głosowych twardych, 2. wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, 3. niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzić trzeba, iż pomiędzy jednostką chorobową stwierdzoną u skarżącej, a schorzeniem w postaci niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią nie zachodzi tożsamość. Istnienia tej jednostki chorobowej nie rozpoznano u skarżącej, co stwierdzono we wskazanych wyżej orzeczeniach lekarskich wskazując w nich: "nie wykazano zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby narządu głosu ". Tak więc przytoczone wyżej orzeczenia lekarskie nie kwestionują nadmiernego obciążenia narządu głosu spowodowanego zatrudnieniem, jednak postawione rozpoznanie choroby występującej u D. T. w obu tych orzeczeniach nie jest chorobą wymienioną w wykazie cytowanego wyżej rozporządzenia. Nie są uzasadnione też zarzuty kasacji dotyczące rozbieżności orzeczeń lekarskich, gdyż przyjęte w nich rozpoznanie jednoznacznie wskazuje na to, że nie wyczerpuje ono jednostki chorobowej o jakiej mowa w poz. 15 wykazu. W sytuacji, gdy dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest wystąpienie jednocześnie dwóch przesłanek - pracy w warunkach narażających na zachorowanie (co w tym przypadku nie jest w sprawie kwestionowane) oraz stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia, to brak tej drugiej przesłanki nie pozwalał na stwierdzenie choroby zawodowej. Wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzania choroby zawodowej powoduje też, że gdy ich orzeczenia nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, to orzeczenie innej jednostki służby zdrowia, czy też biegłego, o którym mowa w kasacji, nie może być uznawane za podstawę kwestionowania orzeczenia podmiotów uprawnionych, w sytuacji gdy te ostatnie nie budzą wątpliwości co do swej kompletności. W przedmiotowej sprawie, wbrew odmiennym wywodom kasacji, Sąd pierwszej instancji nie dysponował takimi danymi, które upoważniałyby go do zakwestionowania zaskarżonej decyzji co do oparcia jej na orzeczeniach lekarskich o jakich mowa w § 6 rozporządzenia. W świetle powyższego nie mogły być uznane za zasadne także kolejne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez zaniechanie przeprowadzenie dowodu w postaci dokumentacji lekarskiej potwierdzającej wyniki badań wykonanych przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu i zarzut naruszenia § 8 rozporządzenia pkt 2 w zw. z art. 84 k.p.a. przez zaniechanie powołania biegłego mimo powstałych wątpliwości i konieczności uzupełnienia materiału dowodowego. Wskazanie w skardze kasacyjnej na naruszenie w ocenie autora kasacji przepisu art. 73 k.p.a., przy jednoczesnym braku wskazania przepisu postępowania sądowego, jaki ewentualnie naruszony został w procesie sądowej kontroli działalności administracji publicznej powoduje, iż w tym zakresie skarga kasacyjna musi być uznana za pozbawioną uzasadnionych podstaw. Przytoczone wyżej względy stanowią o niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej, w tym też bezpodstawności naruszenia art. 145 p.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, iż sam zarzut naruszenia art. 145 p.p.s.a. został niewłaściwie sformułowany bowiem autor kasacji pominął fakt, iż zaskarżony wyrok oparto na przepisie art. 151 p.p.s.a. Zważywszy na przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając brak zasadności zarzutów skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.