II SA/Bd 295/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Bogusława P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2005 r. , sygn. akt II SA/Bd 418/05 w sprawie ze skargi Bogusława P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2005 r. nr [..] w przedmiocie zwolnienia ze służby postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Pismem z dnia 10 lipca 2006 r. Bogusław P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 5 lipca 2005 r. sygn. II SA/Bd 418/05. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał okoliczność, że pomiędzy orzekającą w sprawie sygn. II SA/Bd 418/05 w przedmiocie zwolnienia go ze służby asesor Anną K. a Dyrektorem Izby Celnej w T. zachodzi stosunek wywołujący wątpliwości co do jej bezstronności, gdyż przed objęciem stanowiska asesora WSA wyżej wymieniona była Naczelnikiem Wydziału Izby Celnej w T. i podlegała Dyrektorowi Izby Celnej, a jej mąż był i jest nadal funkcjonariuszem celnym. Ograniczenie zaś przesłanki wyłączenia sędziego zostało wyeliminowane dopiero wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. SK 53/04, w którym Trybunał orzekł, że art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym nie mógł zgłosić wniosku o wyłączenie asesora WSA z tej sprawy w trybie art. 20 wymienionej ustawy. Jednocześnie w zażaleniu na postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2006 r. przekazujące sprawę według właściwości Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skarżący wskazał, iż rozpatrzenie niniejszej skargi wymaga zbadania, czy – w świetle wspomnianego wyżej wyroku TK – w sprawie nie zachodziła nieważność postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Powoływana przez skarżącego okoliczność zachodzenia stosunku wywołującego wątpliwość co do bezstronności jednego z sędziów orzekających w sprawie sygn. II SA/Bd 418/05 uzasadnia zakwalifikowanie żądania wznowienia postępowania w oparciu o podstawę wznowienia określoną w art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Powoływanie się zaś przez skarżącego na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. uznać należy jedynie za dodatkowe umotywowanie wskazanej podstawy wznowienia. Skoro bowiem w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie II SA/Bd 418/05 skarżący, nie zgłaszał wniosku o wyłączenie asesora, a w konsekwencji art. 19 wskazanej wyżej ustawy nie był przez Sąd stosowany, to nie wystąpił adekwatny związek przyczynowy między podstawą prawną orzeczenia Sądu a przepisem art. 19, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny. W konsekwencji więc nie można mówić o podstawie wznowienia przewidzianej w art. 272 ustawy. W myśl art. 271 pkt 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności między innymi, jeżeli w składzie sądu orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Powyższy przepis, z uwagi na treść art. 24 cyt. ustawy, ma zastosowanie także do asesora sądowego. Sędzia podlega wyłączeniu z mocy ustawy od orzekania w sprawach wymienionych wyczerpująco w art. 18 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony w szczególności, jeżeli między nim a jedną ze stron zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 54/04 powoduje, iż przesłanką wyłączenia sędziego, na mocy cyt. przepisu stały się również inne okoliczności mogące rzutować na bezstronność sędziego. Należy do nich zaliczyć także stosunek podległości służbowej występujący niegdyś między sędzią a stroną, zaś stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie II SA/Bd 148/05 był Dyrektor Izby Celnej w T. skoro jego decyzji dotyczyła skarga. Jednak, jak wyraźnie wynika z brzemienia art. 271 pkt 1 p.p.s.a., udział w postępowaniu sędziego, który – stosownie do art. 19 p.p.s.a. – powinien być wyłączony na własne żądanie lub na wniosek strony nie uzasadnia wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, który liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie strony możliwości działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia w którym strona lub jej przedstawiciel ustawowy dowiedzieli się o orzeczeniu wydanym przez sąd. Powyższy termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania dotyczy przypadków określonych w art. 271 i 273 p.p.s.a. Już jak wynika z samej treści skargi o wznowienie postępowania z dnia 10 lipca 2006 r. skarżącemu, w trakcie rozpoznawania przez Sąd sprawy II Sa/Bd 418/05 w przedmiocie zwolnienia go ze służby znana była okoliczność wcześniejszego zatrudnienia asesor Anny Klotz w Izbie Celnej w T. na stanowisku naczelnika wydziału, jak również pracy tamże jej męża. Stwierdził bowiem, iż w dniu 5 lipca 2005 r. w czasie rozprawy sądowej nie mógł zgłosić na podstawie art. 20 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. wniosku o jej wyłączenie z tej sprawy, gdyż powyższa okoliczność wykraczała poza treść przepisu art. 19 ustawy. W związku z powyższym przewidziany w art. 277 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi o wznowienie zaczął biec co najmniej od 5 lipca 2005 r. i upłynął w dniu 4 października 2005 r. Biorąc pod uwagę datę wystąpienia skarżącego o wznowienie, termin ten przekroczony więc został o prawie 9 miesięcy. Podnieść w tym miejscu należy, iż fakt że skarżący w dniu 5 lipca 2005 r. wiedział o wskazanej przyczynie wyłączenia asesor od orzekania w jego sprawie oznacza jednocześnie, że nie został spełniony wynikający z art. 271 pkt 1 ustawy wymóg, by "strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia". Zarówno brak ustawowej podstawy wznowienia, jak i niezachowanie ustawowego terminu uzasadniają odrzucenie skargi o wznowienie postępowania w oparciu o art. 280 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w związku z czym orzeczono jak w sentencji. Zauważyć trzeba, że już nawet samo niespełnienie przesłanek z art. 271 pkt 1 ustawy obligowało Sąd do odrzucenia skargi z dnia 10 lipca 2006 r.