II SA/Sz 612/06

Dnia 25 października 2006r, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006r. sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę W dniu [...] wszczęto w stosunku do T. H. egzekucję administracyjną na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...] wystawionego przez Prezydenta Miasta , co do należności w kwocie [...] z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdu nr rej. [...] w okresie [...]. Przed wystawieniem tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny w dniu [...] doręczył T. H. upomnienie Nr [...] z dnia [...], a w dniu [...] doręczył zobowiązanej odpis wyżej wskazanego tytułu wykonawczego. W dniu [...] T. H. wniosła zarzut do prowadzonego postępowania egzekucyjnego domagając się jego umorzenia i twierdząc, że nigdy nie dotarły do niej zawiadomienia o nieopłaconym postoju, samochód jest parkowany przez [...] na podwórzu przy ul. [...], która jest ulicą niebezpieczną i nawet ulotki, reklamy nie mają szans utrzymania się za wycieraczką i nie ma żadnych podstaw do roszczeń, gdyż SPP nie ma żadnego pisemnego potwierdzenia tego, ze zostały doręczone jakiekolwiek pojedyncze zawiadomienia. Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 123 Kpa w związku z art. 18 i 34 § 1,2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, ze zm.) Prezydent Miasta , jako wierzyciel należności, po rozpatrzeniu zarzutu – podtrzymał zasadność prowadzonej egzekucji. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wyjaśnił, że fakt obecności pojazdu marki [...] w obszarze Strefy Płatnego Parkowania w oznaczonym miejscu i czasie został zarejestrowany przez pełniących swoje obowiązki inspektorów i zapisany na blankiecie zawiadomienia o nieopłaconym postoju w Strefie Płatnego Parkowania, które umieszcza się za wycieraczką przedniej szyby pojazdu. Zarówno ustawa o drogach publicznych jak i ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dla potwierdzenia faktu nie uiszczenia opłaty za postój w strefie nie wymagają szczególnej formy np. w postaci orzeczenia. Wierzyciel powołując się na uchwałę Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] w sprawie ustanowienia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych miasta oraz sposobu ich pobierania ( zmienioną uchwałą Nr [...] z dnia [...]) oraz na art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także na art. 140 Kc wywiódł, że dłużniczka jako właścicielka pojazdu jest odpowiedzialna za zajmowanie tym samochodem miejsca na parkingu i zobowiązana z tego tytułu do ponoszenia opłaty parkingowej oraz w przypadku nie uiszczenia takiej opłaty zobowiązana jest do uiszczenia opłaty dodatkowej. T. H. w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o umorzenie postępowania oświadczając, że nigdy nie dostała blankietu zawiadomienia o nieopłaconym postoju w SPP osobiście, a umieszczenie czegokolwiek za wycieraczką samochodu nie zobowiązuje Jej do zapoznania się z tym i nie widzi powodu aby inspektorzy SPP byli bardziej wiarygodni od Niej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa , art. 18, art. 33 pkt 1 i 7, art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1980 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2002r. nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Obowiązek uiszczenia opłaty za postój pojazdu w strefie ograniczonego postoju jest świadczeniem publicznoprawnym, stanowiącym ekwiwalent za umożliwienie parkowania pojazdu. Taka opłata jest więc (zgodnie z art. 2 § 1 ustawy egzekucyjnej) inną należnością pozostającą w zakresie właściwości organów samorządowych. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa, a zatem podlega reżimowi ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawę prawną opłaty stanowi art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), zgodnie z którym korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłaty te mogą być pobierane w strefie płatnego parkowania w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13 b ust. 1 ustawy). Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie fakt obecności pojazdu w strefie płatnego parkowania i nieuiszczenia wymaganej przepisami opłaty został potwierdzony przez inspektora SPP , co wynika z wykazu dni za nieopłacony postój, w doręczonym zobowiązanej upomnieniu. Wobec tego Kolegium uznało zarzut nieistnienia obowiązku za bezzasadny. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie T. H. wniosła o "umorzenie sprawy" ze względu na nieuzasadnione roszczenia względem Jej osoby oraz zwrot kosztów, które zostały pobrane z Jej emerytury na podstawie tytułu wykonawczego [...]. Skarżąca podniosła, że powołane w zaskarżonym postanowieniu podstawy prawne nijak nie mają się do parkowania pojazdów, lecz "do korzystania przejazdów a nie do jakichkolwiek SPP". Strona nadto wymieniła Dzienniki Ustaw Nr 49, poz. 509 z 2001 r.; Nr 86, poz. 732 z 2005 r.; Nr 81, poz. 1524 z 2005 r. wskazując, że Kolegium powołuje się również na podstawy prawne całkowicie nie mające nic wspólnego z korzystaniem z dróg i SPP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wskazało, że strona nie podniosła w skardze zarzutów przeciwko zasadności prowadzonej przeciwko Niej egzekucji. Odnosząc się do zarzutu powołania niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że wskazany w rozstrzygnięciu art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086, ost. zm. Dz. U. z 2005 r. Nr 172, poz. 1441) dotyczy ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, a nie jak podnosi skarżąca do przejazdów. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. Treść wniosku sformułowanego skargą wskazuje na to, że skarżąca nie orientuje się co do zakresu i granic orzekania przez sąd administracyjny. Wyjaśnić zatem trzeba na wstępie, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem. Ustawowe ograniczenie kompetencji sądu administracyjnego do funkcji kontrolnej powoduje, że sąd ten nie rozstrzyga spraw administracyjnych co do istoty. Inaczej rzecz ujmując, sąd administracyjny nie orzeka w zastępstwie właściwych dla rozstrzygnięcia danej sprawy organów administracji publicznej, a zatem nie posiada kompetencji do umarzania postępowań administracyjnych, do orzekania o zwrocie należności, nakładania obowiązków, uchylania uprawnień itp. Kontrola legalności zaskarżonych do sądu administracyjnego aktów administracyjnych (ostatecznych decyzji, postanowień) polega na badaniu ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego mającymi zastosowanie w konkretnej sprawie. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt w istotny sposób narusza prawo, sąd- stosownie do wskazań art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – uchyla ten akt lub stwierdza jego nieważność ( w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa). W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Dokonując omawianej kontroli sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną, co oznacza, że ma obowiązek uwzględnienia na korzyść strony uchybienia dostrzeżone z urzędu nawet jeśli nie zostały podniesione w skardze. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem i w wyżej wskazanych granicach nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem w pierwszej kolejności sąd zbadał zgodność tego postanowienia z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) dotyczącymi właściwości organów i trybu egzekucji należności pieniężnych i w tym zakresie żadnych uchybień nie stwierdził. Skarżąca, stosownie do pouczenia zawartego w doręczonym Jej tytule wykonawczym, wniosła zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego twierdząc, że nie otrzymała żadnych zawiadomień o nieopłaconym parkowaniu Jej samochodu w okresie wskazanym w tytule wykonawczym w Strefie Płatnego Parkowania . Zarzut ten trafnie został zakwalifikowany jako zarzut nie istnienia obowiązku (art. 33 pkt 1) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), którego dotyczy tytuł wykonawczy. Organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem egzekwowanego obowiązku, zarzut ten rozpatrzył w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydając w sprawie zarzutu postanowienie przewidziane art. 34 § 2 tej ustawy. W ocenie sądu, zaskarżone postanowienie ostateczne wydane, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej, jest zgodne z prawem, aczkolwiek zawiera pomyłki w oznaczeniu aktów prawnych przywołanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia. Trafne okazały się bowiem uwagi skarżącej, że błędnie podano w zaskarżonym postanowieniu tekst jednolity Kodeksu postępowania administracyjnego (powinno być: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz.1071) oraz ostatnią zmianę tego Kodeksu dokonaną w 2005 r. (powinno być: Dz. U. z 2005 r. Nr 181, poz. 1524). Błędy te jednak ocenić należy jako pomyłki pisarskie nie mające żadnego ujemnego wpływu na wynik sprawy. Nie potwierdziły się natomiast wywody skarżącej sugerujące niezasadność powołania w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia pozostałych wskazanych w skardze Dzienników Ustaw. Należy zauważyć, że organ II instancji w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia wskazał numery i pozycje Dzienników Ustaw, w których opublikowane zostały ostatnie teksty jednolite Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wskazał numery i pozycje Dzienników Ustaw w których opublikowane zostały ustawy wprowadzające kolejne zmiany tych aktów normatywnych. I tak: w Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 509 opublikowana została ustawa o rzecznikach patentowych, wprowadzająca w art. 69 zmianę w Kpa, zaś w Dz. U. z 2005 r. nr 86 poz. 732 opublikowana została ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, którą wprowadzono miedzy innymi zmianę art. 10 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Całkowicie chybiony okazał się również zarzut skargi kwestionujący wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawę prawną obowiązku uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania. Zdaniem Sądu, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma stwierdzenie, iż obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisów prawa – bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego np. decyzji (podobnie: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt FSK 2580/04, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006r. sygn. II SA/Sz 534/06 nie publikowane). Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych: "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". W myśl art. 13b ust. 1 wymienionej ustawy "opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo". Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają: zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi. Ponadto, zgodnie z art. 13f omawianej ustawy, "za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2), opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3). Uchwałą nr [...] z [...] w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta oraz sposobu ich pobierania Rada Miasta wykorzystała upoważnienie zawarte w ww. przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwała ta, wydana na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, jest aktem prawa miejscowego i - zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP – jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Przepis ten stanowi bowiem, że "źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego". Przepisy omawianej uchwały Rady Miasta , jako przepisy powszechnie obowiązujące na terenie [...], dotyczą więc każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej strefy płatnego parkowania. Zdaniem Sądu, nie powinno też budzić wątpliwości, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża – co do zasady – właściciela pojazdu. Zgodnie z § 11 ust. 1 uchwały Rady Miasta , "opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wynosi 20 zł". Wobec stwierdzenia, iż obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu (w tym opłaty dodatkowej) powstaje z mocy prawa, bez potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w drodze decyzji, a więc nie powstaje również po stronie zarządcy (zarządu) drogi obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu takiej decyzji. Sporządzane przez inspektora w razie stwierdzenia nieuiszczenia opłaty za postój "zawiadomienie" dokumentuje jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, a zarazem informuje właściciela pojazdu o powstałym obowiązku dokonania opłaty – lecz nie nakłada tego obowiązku. Zwyczajowe umieszczanie takiej informacji za wycieraczką pojazdu nie gwarantuje rzeczywiście absolutnej pewności, iż korzystający z pojazdu ją otrzyma, jednak żaden przepis prawa nie nakazuje doręczania takiej informacji "za potwierdzeniem odbioru", a zdaniem Sądu, brak takiego właśnie trybu doręczania informacji ("zawiadomienia o nieopłaconym postoju") nie narusza konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich, w tym prawa do obrony (do procesu, do sądu). Właściciel pojazdu ma zagwarantowaną możliwość obrony swoich praw między innymi właśnie poprzez złożenie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, przy czym takie postępowanie wszczyna się dopiero po uprzednim doręczeniu upomnienia (wezwania do zapłaty), z wykazaniem żądanej należności. W razie zatem niestwierdzenia za wycieraczką pojazdu wskazanego wyżej zawiadomienia - mimo nieuiszczenia opłaty za postój - właściciel pojazdu ma więc dodatkową możliwość uiszczenia opłaty dodatkowej bez wszczynania postępowania egzekucyjnego. Jeżeli właściciel pojazdu kwestionuje istnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej poprzez wniesienie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, oceny zasadności tego zarzutu dokonuje wierzyciel, a jego ocena – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - podlega kontroli organu II instancji, a następnie sądu administracyjnego. Organy obu instancji, w swych orzeczeniach nie dokonały szerszej oceny sporządzonych przez inspektorów SPP zawiadomień o nieuiszczonej opłacie za postój pojazdu. Stanowi to naruszenie prawa procesowego, w zakresie sporządzenia uzasadnienia postanowienia, zdaniem Sądu nie mające jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy jednak stwierdzić, że przeprowadzony przez Sąd dowód z [...] kopii takich zawiadomień z okresu od [...] do [...], sporządzonych przez różnych – jak wynika to z odmiennych numerów służbowych i podpisów inspektorów, pozwala na stwierdzenie, iż żądana należność wierzyciela istnieje, a zatem zasadne było sporządzenie upomnienia, a następnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej. Posiadając takie dowody organ I instancji (wierzyciel), uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasady logicznego rozumowania, (dokonując tzw. swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 k.p.a.), miał podstawę do przyjęcia, że dowody te w sposób wystarczający dokumentują fakty nieuiszczenia przez skarżącą opłaty za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania, co skutkowało naliczeniem opłaty dodatkowej, wobec czego żądanie zapłaty kwoty [...]zł, z tytułu [...] nieuiszczonych opłat, w datach wskazanych w upomnieniu, jest zasadne. Mając wszystko powyższe na względzie należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.