II SA/Sz 755/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Dyrektora Służby Więziennej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego o d d a l a skargę I. W., funkcjonariusz Zakładu Karnego, złożył w dniu [...] r. wniosek (datowany przez niego z [...] r.) o przyznanie mu pomocy finansowej na spłatę kredytu zaciągniętego na kupno [...] domu. Dyrektor Zakładu Karnego postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził, że wydanie decyzji w tej sprawie nastąpi w [...] roku. Następnie, po uzupełnieniu materiałów sprawy oraz jej rozpatrzeniu, decyzją nr [...] z dnia [...] r. nie przyznał I. W. wnioskowanej pomocy finansowej. Stwierdził, iż nie spełnia on warunków do jej uzyskania, ponieważ jego małżonka zbyła posiadane mieszkanie własnościowe położone w miejscowości pełnienia służby, jak również jest współwłaścicielem domu w miejscowości pełnienia służby, w części odpowiadającej przysługującej powierzchni mieszkalnej. I. W. odwołał się od tej decyzji, twierdząc, że na dzień złożenia wniosku był stanu wolnego i przysługiwała mu pomoc finansowa. Załączył wówczas niezbędne dokumenty, a winą Zakładu Karnego jest nie wywiązanie się z zobowiązań wobec niego. Zakwestionował też dołączenie do dokumentacji i uwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy aktu notarialnego kupna przez jego żonę mieszkania. Dyrektor Służby Więziennej decyzją numer [...] z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego odmawiając przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W toku postępowania odwoławczego Dyrektor SW stwierdził, że przepis art.90 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej ( Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz.1761, z późn. zm.) daje funkcjonariuszowi w służbie stałej prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Szczegółowo problematykę tę reguluje (zgodnie z art.90 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej) przepis wykonawczy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 132, poz.1235). Ustala ono w § 2 ust.1, że pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Kwestią zasadniczą dla ustalenia prawa funkcjonariusza do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest zatem ustalenie, czy przysługuje mu prawo podstawowe, tj. prawo do lokalu mieszkalnego przyznawanego na podstawie decyzji administracyjnej. O istnieniu, bądź nie istnieniu tego prawa decydują przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej. Jeżeli funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego zgodnie z art.85 ust.1 tej ustawy, a nie może ono być zrealizowane przez wydanie decyzji administracyjnej o przydzieleniu lokalu, wówczas dalsze przepisy rozdziału 6 tej ustawy przewidują ekwiwalentne świadczenia pieniężne na rzecz funkcjonariusza, w tym. m.in. pomoc finansową na uzyskanie lokalu (zgodnie z art.90 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej). Przypadki wykluczające przyznanie lokalu, a więc tym samym również pomocy finansowej jako świadczenia ekwiwalentnego, zostały wymienione enumeratywnie w treści art. 91 ust.1 ustawy i dotyczą m.in. sytuacji, gdy funkcjonariusz lub jego małżonka zbyli własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Organ rozstrzygający sprawę administracyjną, ma obowiązek rozpatrzenia jej w oparciu o obowiązujący stan prawny oraz całość posiadanych informacji odzwierciedlających stan faktyczny. Zgodnie z art.77 §1 Kpa, zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocenia przy tym (art.80 Kpa) na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zmiany zaszłe w okolicznościach sprawy po wszczęciu postępowania muszą zostać uwzględnione przez organ, bowiem w przeciwnym razie decyzja byłaby rażąco sprzeczna z zasadą prawdy materialnej. Przepisy Kpa nie ograniczają w czasie możliwości składania wniosków dowodowych. Organ administracji ocenia zatem stan faktyczny sprawy według chwili wydania decyzji administracyjnej. Reguła ta odnosi się również do oceny stanu prawnego sprawy. Organ wydaje więc decyzję administracyjną na podstawie przepisów prawa obowiązujących w chwili jej wydania. I. W., jak wynika z dokumentacji sprawy, w dniu [...] r. nabył połowę domu mieszkalnego położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], zaciągając na ten cel kredyt bankowy. Wcześniej nie posiadał własnego mieszkania. W dniu [...] r. złożył wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej na powyższy cel. Dyrektor Zakładu Karnego w dniu [...] r. wydał postanowienie stwierdzające, że wydanie decyzji w tej sprawie nastąpi w [...] roku, z uwagi na obowiązek rozpatrywania wniosków według kolejności ich składania. Musi przy tym uwzględnić liczbę złożonych wcześniej takich wniosków oraz posiadane przez jednostkę środki finansowe na ten cel. Z treści tego postanowienia nie wynikało, jak sugeruje to skarżący w odwołaniu, jakoby spełniał on wszelkie wymogi dotyczące udzielenia mu pomocy finansowej. W dniu [...] r. I. W. zawarł związek małżeński z M. O.-K., również funkcjonariuszką ZK . Posiadała ona w tym czasie drugą połowę domu mieszkalnego położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], jak również własnościowe prawo do lokalu spółdzielczego położonego przy ul. [...] w [..]. Według pisemnej informacji uzyskanej od I. W. (oświadczenie z dnia [...]r.), wymieniony powyżej lokal przy ul. [...] w [...] został w [...] roku zbyty. Sytuacja mieszkaniowa I. W. jest zatem zgodna z zapisem zawartym w art.91 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej - nastąpiło zbycie przez jego małżonkę własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości pełnienia służby. Wykluczona jest zatem możliwość przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a tym samym również przyznania pomocy finansowej jako świadczenia ekwiwalentnego do prawa do lokalu). Powyższa decyzja została zaskarżona przez I. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący podniósł, iż złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego dostarczając całość wymaganej dokumentacji. Na dzień złożenia wniosku był stanu wolnego i nie posiadał lokalu mieszkalnego zgodnie z oświadczeniem, które znajduje się w jego teczce mieszkaniowej. Uzyskał informacje od pracownika zajmującego się pomocą mieszkaniową, że takie świadczenie przysługuje mu i został zapoznany z wyliczoną kwotą udzielenia pomocy. Z treści postanowienia Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] r. nie wynikało, iż nie spełnia wymogów dotyczących udzielenia pomocy finansowej. Skarżący złożył wniosek zgodnie z obowiązującymi przepisami i na ogólnie przyjętych zasadach jak inni funkcjonariusze, którym jeszcze w [...] r. wydano decyzje w przedmiotowej sprawie bez zachowania kolejności ich składania, co jest niezgodne z tym co podaje Dyrektor w decyzji (obowiązek rozpatrywania wniosków według kolejności ich składania). Pod rygorem pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania został zmuszony do ujawnienia informacji nie dotyczących jego osoby, co też uczynił. W dniu [...] r. w trakcie zapoznawania się z zawartością swojej teczki mieszkaniowej stwierdził, że znajdują się w niej dokumenty nie dostarczone przez niego (akt notarialny mieszkania żony) o czym też nie poinformowano jego małżonki, która pracuje w tej samej jednostce. Dyrektor Służby Więziennej oraz Dyrektor Zakładu Karnego w decyzji o odmowie udzielenia pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego podali, iż powyższa pomoc nie przysługuje mu z uwagi na fakt, iż jego żona posiadała własne mieszkanie nie biorąc pod uwagę, że na dzień złożenia wniosku był stanu wolnego i nie jego winą jest, że Zakład Karny nie mógł się wywiązać z ciążących na nim zobowiązań finansowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Służby Więziennej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracyjnych. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Trafnie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wywiedziono, że prawo, którego przyznania domaga się skarżący, jest uregulowane w art. 90, a przepis ten interpretować należy w powiązaniu z art. 85 ust. 1, a także w kontekście art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz.1761 z późn. zm. ). Kwestię tę jednoznacznie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2006 r. (sygn. akt I OSK 434/05), w którego uzasadnieniu stwierdził miedzy innymi: ,,( ... ) gramatyczna wykładnia art. 85 ust. 1 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, iż przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie tego lokalu, a dopiero gdy przydziału takiego nie dokonano, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje pomoc finansowa. Pomoc ta jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnienia funkcjonariusza, który nie ma lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, do otrzymania lokalu mieszkalnego. Dlatego też, przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu możliwe jest tylko w sytuacji, gdy funkcjonariusz taki spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, lecz lokalu takiego nie otrzymał. Natomiast jeśli funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, to nie spełnia on warunków do uzyskania prawa pomocy finansowej (por. też uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999r. w sprawie OPS1/99, ONSA1999 nr 3 poz. 77)." Z akt administracyjnych oraz niekwestionowanych w tej części ustaleń organów orzekających wynika, że skarżący nie uzyskał przydziału, w drodze decyzji, lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W takiej sytuacji przysługiwałoby skarżącemu prawo do uzyskania pomocy finansowej, o której jest mowa w art. 90 ust. 1 ustawy, wówczas gdyby nie wystąpiły żadne okoliczności wynikające z art.91 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z art.91 ust.1 pkt 4 tej ustawy lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Fakt więc, iż żona wnioskodawcy posiadała własnościowe prawo do lokalu spółdzielczego przy ul. [...] w [...] i prawo to zbyła, jest okolicznością wyłączającą możliwość uzyskania przez I. W. prawa do uzyskania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a w konsekwencji także prawa do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W tym przypadku nie ma wpływu na rozstrzygnięcie fakt, iż po zawarciu związku małżeńskiego małżonkowie uzgodnili rozdzielność majątkową, zbycie bowiem przez każdego z małżonków własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego skutkuje niemożnością uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji. Prawidłowo też organy ustaliły stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia na dzień orzekania, a nie na dzień złożenia wniosku. Należy dodać, że zwłoka organu w załatwieniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej mogła jedynie stanowić podstawę złożenia zażalenia do organu wyższego stopnia ( art.37 Kpa ), a następnie skargi na bezczynność organu, natomiast w niniejszym postępowaniu nie może mieć wpływu na wynik sprawy. Zażalenie, o którym mówi wskazany powyżej przepis, jest szczególnym środkiem zaskarżenia i nie jest ono wnoszone jako środek zaskarżenia postanowienia (stąd brak pouczenia w postanowieniu z dnia [...] r. nie ma znaczenia prawnego), lecz służy kwestionowaniu przekroczenia ustawowego maksymalnego terminu załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) orzekł, jak w sentencji.