II GSK 140/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-10-10
Skład orzekający: Janusz Drachal, Jan Bała, Andrzej Kuba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, czy też należy badać faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Wpis do ewidencji działalności gospodarczej (rejestru przedsiębiorców) stanowi jedynie prawną możliwość podjęcia działalności gospodarczej i warunkuje jej podjęcie, ale nie jest równoznaczny z faktycznym prowadzeniem tej działalności. Obowiązek objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zależy od faktycznego jej prowadzenia, a nie od samego wpisu do rejestru. Organy administracji oraz sądy powinny brać pod uwagę wszystkie dowody pozwalające na ustalenie faktycznej sytuacji zainteresowanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdzającej obowiązek objęcia A. M. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od grudnia 2000 r. do lipca 2003 r. A. M. był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej w tym okresie, jednakże w jego trakcie odbywał służbę wojskową oraz był zatrudniony w innym miejscu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że sam wpis do ewidencji nie przesądza o obowiązku ubezpieczenia. Prezes NFZ wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędziowie NSA Jan Bała Andrzej Kuba Protokolant Karolina Polkowska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1894/05 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1894/05 w sprawie ze skargi A. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2005 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 marca 2005 r. w przedmiocie stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu powadzenia działalności gospodarczej pozarolniczej oraz orzekł, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
Dyrektor Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpoznaniu wniosku A. M. z dnia 7 listopada 2004 r. w sprawie ustalenia okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, decyzją z dnia 10 marca 2005 r., stwierdził obowiązek objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia 1 grudnia 2000 r. do dnia 29 lipca 2003 r. Skarżący został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej w dnia 1 grudnia 2000 r., zaś wykreślenie nastąpiło z dniem 30 lipca 2003 r. Zdaniem organu I instancji, dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności gospodarczej, znaczenie ma moment rozpoczęcia i zakończenia wykonywania takiej działalności zgodny z przepisami prawa, nie zaś zaprzestanie jej wykonywania, np. wskutek zawieszenia działalności z uwagi na brak osiągania przychodów.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołania A. M. decyzją dnia 1 sierpnia 2005 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sad Administracyjny dokonując analizy obowiązujących kolejno ustaw uznał, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w Narodowym Funduszu Zdrowia (obowiązującej do końca września 2004 r.), jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1 tej ustawy (przepis analogiczny do ww. art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) z więcej niż jednego tytułu składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (...). Podobnie w art. 22 ust. 1 ww. ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (obowiązywała do 31 marca 2003 r.), jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8 pkt 1 tej ustawy (przepis ten stanowił, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają 1) osoby objęte ubezpieczeniem społecznym..., które są c) osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność...) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie (...).
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 82 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych określono rodzaje działalności podlegających przepisom ustawy; m. in. w pkt 9 wymienia pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzoną na podstawie przepisów o działalności gospodarczej), jednoznacznie przewidziano, że w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. W ust. 1 pkt 1 lit. a przepis ten wymienia w tym kontekście osoby, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W ocenie Sądu, na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, skarżący uprawniony był do podjęcia działalności w stosownym terminie, nie znaczy to jednak, że sam wpis rozstrzygał o rozpoczęciu działalności. Analogicznie kwestię tę reguluje w art. 14 ust. 1 ustawa 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją".
Sąd wskazał, iż jeśli skarżący po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie uzyskiwał przychodów z dwóch tytułów zatrudnienia i nie rozpoczął prowadzenia działalności gospodarczej, zasadnym byłoby wykazanie czy skarżący w omawianym stanie faktycznym podlegał obowiązkowi objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Sąd zauważył również, iż odmienną sprawą jest kwestia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu.
Sąd I instancji uznał, iż decyzje administracyjne wydane w niniejszej sprawie nie spełniają wymogów przewidzianych przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Narodowy Fundusz Zdrowia wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi A. M., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całość i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Skarżący organ zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), tj. art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r.- Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) oraz art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 ze zm.) - polegające na niezasadnym przyjęciu, że wpis do rejestru działalności gospodarczej nie rozstrzyga o rozpoczęciu działalności jak również poprzez przyjęcie iż brak przychodów uzyskiwanych po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej jest przesłanką dla stwierdzenia nieprowadzenia działalności gospodarczej.
Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pk 1 p.p.s.a., poprzez dowolną ocenę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny akt administracyjnych, tj. uznanie iż skarżący - A. M. nie rozpoczął prowadzenia działalności gospodarczej pomimo wyraźnego wskazania przez skarżącego w odwołaniu z dnia 25 marca 2005 r., iż działalność taką prowadził, czego konsekwencją jest wadliwe ustalenie stanu faktycznego, które z kolei doprowadziło do wskazanego powyżej naruszenia prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2006 r. nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu. Podniesione w środku odwoławczym zarzuty: naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego – art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101 poz. 1178 ze zm.) oraz art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż wpis do rejestru przedsiębiorców, lub ewidencji działalności gospodarczej nie rozstrzyga o rozpoczęciu tejże działalności oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), polegającego na dowolnej ocenie przez WSA w Warszawie dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych, tj. ocenie, iż A. M. nie rozpoczął prowadzenia działalności gospodarczej, nie zasługują bowiem na uwzględnienie.
Istota zgłoszonych zarzutów sprowadza się w gruncie rzeczy do przyjęcia przez Prezesa NFZ poglądu, zgodnie z którym sam fakt wpisu do rejestru przedsiębiorców (ew. ewidencji prowadzenia działalności gospodarczej) powinien pociągać za sobą uznanie przez organy administracji, a także WSA w Warszawie, iż podmiot prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz. 2135 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45 poz. 391 ze zm.) oraz art. 8 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28 poz. 153 ze zm.). Zdaniem Prezesa NFZ przedsiębiorca zawsze prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu powyższych przepisów, gdy tylko zostanie wpisany do rejestru przedsiębiorców lub ewidencji działalności gospodarczej.
Wychodząc niejako przed nawias dalszych rozważań należy zauważyć, iż ustawodawca do pojęcia "prowadzenie pozarolniczej działalności", o którym jest mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 9 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz art. 8 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, nakazuje (i nakazywał) stosować pośrednio definicję pojęcia "prowadzenie działalności gospodarczej", zawartą w ustawach: z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej oraz z dnia 2 lipca 2004 r. – o swobodzie działalności gospodarczej. Na gruncie przepisów o ubezpieczeniu zdrowotnym ustawodawca odwołuje się bowiem do art. 8 ust. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm.), stanowiącego, iż za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Z tego też względu, dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny prawidłowości zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie, którym uchylone zostały decyzje Prezesa NFZ i Dyrektora Śląskiego Oddziału NFZ, niezbędne jest uprzednie dokonanie wykładni pojęcia "rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej", jako przesłanki podlegania obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Przechodząc do kluczowego zagadnienia, tj. do możliwości odróżnienia pojęcia prowadzenia działalności gospodarczej od jej formalnego zarejestrowania NSA zauważył, iż już na gruncie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41 poz. 324 ze zm.) powszechnie przyjmowane było, iż zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowiło jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej, a nie jej rozpoczęcie (por. A. Wasilewski, ustawa z 1988 r. o działalności gospodarczej. Wstępna charakterystyka rozwiązań prawnych, PUG 1989 r. z. 3 s. 75 i n.). Artykuł 8 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy stanowił bowiem, iż podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej wymaga co do zasady zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Wyjątek od tej zasady stanowiła regulacja zamieszczona w art. 9 i 10 ustawy tj. tzw. działalność uboczna, której prowadzenie było dopuszczalne również bez uprzedniego uzyskania wpisu w ewidencji działalności gospodarczej. Na gruncie tych przepisów wykształcił się – powszechnie spotykany w literaturze i orzecznictwie - pogląd prawny wskazujący na deklaratoryjny skutek prawny wpisu do ewidencji (tak. m.in. A. Magnuszewski, Glosa do uchwały SN z dnia 27 maja 1993 r., III CZP 61/93, Przegląd Sądowy, 1995 r. z. 2 poz. 89, E. Bieniek – Koronkiewicz, T. Mróz, Kontrowersje wokół pojęcia "przedsiębiorca", Prawo Spółek, 2003 r., z. 6 poz. 40). Podkreślano, iż możliwe jest wpisanie do ewidencji działalności gospodarczej podmiotu, który tej działalności z różnych powodów faktycznie prowadzić nie będzie. Z drugiej strony istniała, jak już wskazano w pewnych szczególnych warunkach – możliwość prowadzenia działalności gospodarczej bez uzyskania wpisu (wspomniana działalność uboczna).
W dniu 1 stycznia 2000 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101 poz. 1178). Ustawa ta w art. 7 ust. 1 - w sposób podobny do art. 8 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej - uregulowała problematykę rozpoczynania prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdzała bowiem, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców - tj. Krajowego Rejestru Sądowego lub ewidencji działalności gospodarczej. Odnotować należy, iż na gruncie tego przepisu w pierwotnym brzmieniu w doktrynie zarysowały się rozbieżności co do charakteru prawnego wpisu do rejestru. Według jednego stanowiska wpis miał charakter konstytutywny (tzn. dopiero z chwilą wpisu do rejestru dany podmiot nabywał status przedsiębiorcy, por. C. Kosikowski, Pojęcie przedsiębiorcy w prawie polskim - w: Państwo i Prawo 2001 nr 4, s. 15 in.; M. Zdyb, Prawo działalności gospodarczej. Komentarz, Kraków 2000, s.52). Natomiast pogląd przeciwny opierał się na założeniu, iż dana osoba staje się przedsiębiorcą już z momentem spełnienia przez nią przesłanek ustawowych, określonych w art. 2 ustawy – Prawo o działalności gospodarczej, a w związku z tym wpis do rejestru ma zatem charakter jedynie deklaratoryjny, choć obligatoryjny (tak. m.in. J. Sieńczyło-Chlabicz, E. Bieniek-Koronkiewicz, Podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej, Warszawa 2002, s. 99). Ostatecznie jednak przeważyło w tym zakresie stanowisko, iż wpis do rejestru ma charakter konstytutywny jedynie w przypadku podmiotów, które powstają dopiero z momentem wpisu. Dotyczy to przedsiębiorców będących osobami prawnymi (zob. np. art. 12 ustawy z dnia z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, Dz. U. Nr 94 poz. 1037 ze zm.) oraz osobowymi spółkami prawa handlowego. Konsekwencją takiego poglądu jest przyjęcie, iż wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest zawsze deklaratoryjny. Wpis ten dotyczy bowiem tylko przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, którzy "powstają" tj. uzyskują status przedsiębiorcy z chwilą spełnienia przesłanek z art. 2 powoływanego prawa działalności gospodarczej.
Przedstawione zagadnienia są jedynie tłem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Niezależnie od przyjętej koncepcji, istotne jest przede wszystkim to, iż kreując zakres podmiotowy obowiązków uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 9 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz art. 8 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, w sposób konsekwentny posługuje się i posługiwał pojęciem "prowadzenia pozarolniczej działalności" – odnoszącej się poprzez art. 8 ust. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych m.in. do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Tym samym w zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia to, czy i od kiedy dany podmiot stał się przedsiębiorcą, lecz wyłącznie to, czy prowadzi on faktycznie działalność gospodarczą.
Podsumowując tę część rozważań, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonując oceny, czy dany podmiot prowadzi, czy też nie prowadzi działalności gospodarczej, traktowanej jako przesłanka stwierdzenia podlegania obowiązkowi uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne, Prezes NFZ powinien zawsze brać pod uwagę wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, które pozwolą na ustalenie faktycznej sytuacji zainteresowanego. Oczywiście wpis do omawianej ewidencji może być traktowany w danej sprawie jako okoliczność o istotnym niekiedy znaczeniu, ale nie można jedynie opierać się na wpisie do ewidencji działalności gospodarczej (rejestru przedsiębiorców), jako na zdarzeniu równoważnym z prowadzeniem przez daną osobę działalności gospodarczej. Czynność organu administracji publicznej, jaką stanowi wpis do ewidencji (rejestru) tworzy prawną możliwość wykonywania działalności gospodarczej, stanowiąc przesłankę do jej podjęcia. Zatem okoliczność wpisania danej osoby do ewidencji (rejestru) warunkuje, a przez to uprawdopodabnia następcze prowadzenie przez nią działalności gospodarczej, choć równocześnie nie może być – jak wspomniano - traktowana jako gwarant zaistnienia takiego faktu. Wniosek zaprezentowany przez organy administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie, iż wpis do ewidencji jest w zasadzie równoznaczny z prowadzeniem działalności gospodarczej jest w istotny sposób błędny.
Ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie, przyjęte przez WSA w Warszawie nie są kwestionowane, a w związku z tym nie ulega wątpliwości, iż A. M. w okresie od 1 grudnia 2000 r. do 30 lipca 2003 r. był wpisany w ewidencji działalności gospodarczej, prowadzonej przez Prezydenta Miasta R. (nr wpisu [...]). Tyle tylko, iż w okresie od 6 marca 2002 do 30 lipca 2003 r. (tj. do momentu wyrejestrowania się z ewidencji) odbywał służbę wojskową: zasadniczą i nadterminową, zaś w okresie od maja 2001 do 5 lutego 2002 r. był zatrudniony w [...]. Okoliczności te zostały wykazane przez stronę dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, takimi jak zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego, czy wpis w książeczce wojskowej. Nie ulega zatem wątpliwości, iż skarżący w w/w okresach faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej, co ma z kolei wpływ na zakres jego obowiązków, wynikających z przepisów regulujących konieczność uiszczania składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Jedynie na marginesie zauważyć należy, że autor skargi kasacyjnej wywiódł w niej pogląd, iż niezasadne było upatrywanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w braku przychodów uzyskiwanych przez przedsiębiorcę przesłanki dla stwierdzenia nieprowadzenia przez A. M. działalności gospodarczej. Z zarzutem tym NSA w pełni się zgadza. O ile bowiem celem prowadzenia wszelkiej działalności gospodarczej jest nastawienie się przedsiębiorcy na osiąganie zysku, o tyle niemożność jego wypracowania (spowodowana np. nieuzyskiwaniem przychodów) mieści się w ryzyku gospodarczym, które każdy podejmujący działalność gospodarczą ponosi. Twierdzenie zatem przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż nieuzyskiwanie przez przedsiębiorcę przychodów powinno być traktowane na równi z nieprowadzeniem działalności gospodarczej, Sąd odwoławczy uważa za chybione. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby bowiem do oczywistego paradoksu (podkreślonego przez Prezesa NFZ w skardze kasacyjnej), iż przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą (traktowaną jako "stałe" profesjonalne wykonywanie tejże działalności) za okres, w którym nie uzyskał przychodów byłby zwolniony z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Biorąc jednak pod uwagę, iż w myśl art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) NSA rozpoznaje skargę kasacyjną co do zasady wyłącznie w granicach wskazanych (za wyjątkiem nieważności postępowania, która jednak w sprawie niniejszej nie występuje) opisany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut – jakkolwiek słuszny - nie mógł być brany pod uwagę jako podstawa orzekania. Autor skargi kasacyjnej zakreślił bowiem precyzyjnie ramy orzekania w niniejszej sprawie przez NSA ograniczając je wyłącznie do zbadania wydanego przez WSA w Warszawie wyroku pod kątem zgodności z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej oraz art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – o swobodzie działalności gospodarczej.
Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok WSA w Warszawie, pomimo wspomnianego częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Z tego też względu NSA orzekł w sprawie na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło