I GSK 55/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grabowski (spr.) Sędziowie NSA Urszula Raczkiewicz Czesława Socha Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 6 października 2006 r. sygn. akt I SA/Bk 269/05 w sprawie ze skargi M.W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA O/Zamiejscowy w B. z dnia 1 lutego 2001 r. sygn. akt SA/Bk 116/00 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] grudnia 1999 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z 6 października 2006 r., sygn. akt I SA/Bk 269/05 oddalił skargę M.W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w B. z 1 lutego 2001 r., sygn. akt SA/Bk 116/00 w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Celnego z [...] grudnia 1999 r., nr [...] w przedmiocie wymiaru cła. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Skarżąca zgłoszeniem celnym z [...] stycznia 1999 r., nr [...] zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu importowane z Rosji wyroby marmurowe. Decyzją z tego samego dnia Dyrektor Urzędu Celnego w B. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej ustalenia wartości celnej i kwoty długu celnego. Prezes Głównego Urzędu Ceł orzekając na skutek odwołania decyzją z [...] grudnia 1999 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w B. wyrokiem z 1 lutego 2001 r., sygn. akt SA/Bk 116/00 oddalił skargę na powyższą decyzję. Skarżąca pismem z [...] lutego 2001 r. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego. Prezes GUC po rozpoznaniu wniosku decyzją z 28 czerwca 2001 r. odmówił uchylenia swojej decyzji z [...] grudnia 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 8 marca 2002 r., sygn. akt V SA 3019/01 odrzucił skargę na powyższą decyzję jako niedopuszczalną w związku z niezachowaniem przez skarżącą toku instancji. W dniu 10 kwietnia 2002 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Prezesa GUC z [...] czerwca 2001 r. oraz wniosła o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dyrektor Izby Celnej w O., który na mocy ustawy z 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz. 365) zastąpił Prezesa GUC, jako organ właściwy do rozpoznania odwołania, nie znajdując podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydał postanowienie, w którym stwierdził uchybienie terminowi do dokonania powyższej czynności. Na skutek wniosku złożonego 20 grudnia 2002 r., w którym skarżąca domagała się wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezesa GUC z [...] grudnia 1999 r. Dyrektor Izby Celnej w O. decyzją z [...] marca 2003 r. odmówił wznowienia postępowania ze względu na upływ 3 letniego terminu od dnia powstania długu celnego (art. 2652 pkt 2 ustawy Kodeks celny – tj. Dz.U. z 2001 r., Nr 75, poz.802 ze zm.). Dyrektor Izby Celnej w O. orzekając na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z 3 czerwca 2003 r. utrzymał swoją poprzednią decyzję w mocy. Wyrokiem z 5 lutego 2004 r., sygn. akt 1 V SA 3025/03 wydanym na skutek skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił skargę, potwierdzając zasadność stanowiska organu celnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. odrzucił, ze względu na niewskazanie przez stronę konkretnych przepisów, które miały ulec naruszeniu. Skarżąca w dniu 18 sierpnia 2005 r. złożyła na podstawie art. 273 § 1 pkt 2 oraz art. 274 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w B. z 1 lutego 2001 r. żądając uchylenia ostatecznej Prezesa GUC z [...] grudnia 1999 r. Jako podstawę uchylenia podała, że przedmiotowa decyzja Prezesa GUC została wydana niezgodnie z prawem celnym i w wyniku przestępstwa, gdyż: - przedłożone dokumenty do zgłoszenia celnego były kompletne i wiarygodne, - istniała możliwość ustalenia ceny transakcyjnej w oparciu o kontrakt zarejestrowany w Banku Narodowym Rosji i fakturę oraz deklarację celną rosyjską z potwierdzoną wartością celną przez organy celne Rosji, - podstawa do zakwestionowania wiarygodności przedłożonych dokumentów tranzytowych okazała się fałszywa, ponieważ, jeśli wskazywał na rażące zaniżenie wartości celnej sprowadzonego towaru, to wartość celna towaru powinna być określona w oparciu o bazę TWC na podstawie art. 25-28 Kodeksu celnego, - celnicy ukryli informację z komputerowej bazy danych TWC o zgłoszeniach celnych podobnego sprowadzonego marmuru z firmy O. z B. oraz nieprzypadkowo wszczęli tydzień później postępowanie, oskarżając ją o posługiwanie się podrobionymi dokumentami – obecnie firma ta został oczyszczona z zarzutów, - nieprzypadkowo decyzja ta niespełnia wymogów formalnych, brak pieczątki imiennej z określeniem stanowiska oraz podpisu – art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej i nie powinna posiadać mocy prawnej, ponieważ nie można ustalić osoby upoważnionej (przestępcy) do wydania decyzji, - celnicy przy ustalaniu wartości celnej na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego dopuścili się pogwałcenia prawa celnego tj. art. 29 § 2 pkt 2 i 7 – dowody w sprawie o sygn. akt [...] zarejestrowanej w Sądzie Rejonowym w S. w postaci cenników oraz materiału zebranego przez Sekcję do Zwalczania Przestępczości Gospodarczej przy KMP w S. oraz protokołu z przesłuchania świadka Z.B., - decyzja ostateczna została wydana przez Prezesa GUC po 11 miesiącach – wcześniej odbiorcy marmuru zerwali kontrakty, a więc z premedytacją Prezes GUC działał na zwłokę niezgodnie z art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, iż wskazane przez nią rozstrzygnięcia organów celnych, czy też orzeczenie NSA z 1 lutego 2001 r. zostały uzyskane w wyniku przestępstwa. Organ stwierdził, że rozpatrywane zarzuty były już rozpoznawane zarówno przez organy celne jak i Wojewódzki Sad Administracyjny w O. Wskazał, że kwalifikacja określonego zachowania jako przestępstwa następuje w prawomocnym wyroku sądowym. W przedmiotowej sprawie brak jest takiego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalając skargę stwierdził, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym. Sąd stwierdził, że okoliczności i zdarzenia, które zostały przywołane w uzasadnieniu skargi i w czasie rozprawy przed sądem nie odnoszą się do postępowania sądowego, lecz do postępowania prowadzonego przez organy celne, co powoduje, że zgłoszone przez stronę skarżącą podstawy wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w B. z 1 lutego 2001 r., sygn. akt SA/Bk 116/00 są nieuzasadnione. M.W. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Zarzuciła temu wyrokowi obrazę przepisów art. 273 § 1 pkt 2 w zw. z art. 274 p.p.s.a. oraz art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. i art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Wskazując na powyższe naruszenia wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przestępstwa popełnione przez funkcjonariuszy celnych miały wpływ na niekorzystny wyrok dla skarżącej. Wskazała, że sprawa karna została umorzona z powodu przedawnienia sprawy, a nie z powodu niestwierdzenia popełnienia przestępstwa. Skarżąca podniosła również, że pełnomocnik skarżącej wnosił o rozszerzenie podstawy wznowienia postępowania powołując się na art. 271 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na rozstrój zdrowia psychicznego skarżącej, ze względu że nie była ona należycie reprezentowana i została pozbawiona swoich praw. Pełnomocnik skarżącej w dniu rozprawy przebywał w areszcie i nie otrzymał pozwolenia na uczestnictwo w niej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona została w trybie art. 173 § 1 p.p.s.a. Zauważyć należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który przysługuje stronie do Naczelnego Sądu Administracyjnego i skarga ta powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę - uległy naruszeniu. Treść przepisu art. 174 p.p.s.a. wymienia podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną. Podstawę więc może stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe jego zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do wymagań jakim winna odpowiadać skarga kasacyjna należy zaliczyć według przepisu art. 176 p.p.s.a., wskazanie zaskarżonego orzeczenia ze sprecyzowaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Konieczność dokładnego sprecyzowania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia wiąże się z uregulowaniem prawnym zawartym w art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem skargę w granicach skargi kasacyjnej, a strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie zgłoszonych wcześniej podstaw. Kasacja więc powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które - zdaniem wnoszącego kasację - uległy naruszeniu. Z urzędu sąd bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Przechodząc do rozpoznania zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, stwierdzić należy, że wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, jeśli spełnione zostaną przesłanki przewidziane w ustawie. Ponieważ jest to postępowanie wyjątkowe, przy stosowaniu przepisów o wznowieniu należy stosować wykładnie ścisłą, odrzucając interpretację rozszerzającą. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania ograniczone jest terminem, a nadto skarżący winien wykazać przesłanki dopuszczalności wznowienia. Instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o preasumpcję wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego orzeczenia orzeczeniem nowym. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że wznowienie postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Uwzględniają one konieczność wznowienia na nowo procesu dotkniętego brakami formalnymi, bez względu na ich wpływ na rozstrzygnięcie, właściwe przyczyny restytucyjne oraz fakt wydania orzeczenia na podstawie aktu normatywnego, uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. oddalający skargę o wznowienie postępowania zawierała wyliczenie określonych przepisów ustawy normującej postępowanie przed sądami administracyjnymi odnoszących się do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wznowienia postępowania można żądać na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Przyjąć należy, że istnieje szczególna konieczność wykazania związku przyczynowego z treścią rozstrzygnięcia sprawy, w przypadku gdy mamy do czynienia z przestępstwem. Do strony domagającej się wznowienia postępowania sądowego należy obowiązek wskazania i dowiedzenia, że gdyby rzekomego przestępstwa nie popełniono, decyzja miałaby inną treść. Do powyższej przesłanki wznowienia postępowania odnosi się dyspozycja art. 274 p.p.s.a. Fakt popełnienia przestępstwa musi być ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym. Zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie skarżąca sugerując, że zostało popełnione przestępstwo nie przedstawiła zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego dowodów, które mogłyby świadczyć o popełnieniu przestępstw przez funkcjonariuszy, dlatego Sąd I instancji słusznie oddalił skargę dotycząca wznowienia postępowania. Sąd I instancji błędnie przyjął, że okoliczności i zdarzenia które mogłyby świadczyć o popełnieniu przestępstwa muszą mieć miejsce już na etapie postępowania sadowego. W przypadku gdy brak było prawomocnego wyroku sądu karnego, a postępowanie karne zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów do sądu administracyjnego należy ustalenie i ocena, na potrzeby prowadzonego postępowania, czy przestępstwo zostało popełnione czy też nie. Jednakże jak wskazane zostało powyżej, skarżąca niewykazała, aby zostało popełnione przestępstwo, dlatego też Sad I instancji słusznie oddalił skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 282 p.p.s.a. Kierując się przytoczonymi powyżej względami Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.