III SA/Lu 466/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., art. 90 ust. 1 art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 207 poz.1761 z późn.zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr132 poz.1235 z późn.zm.) utrzymno w mocy zaskarżoną przez J. B. decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego nr [...] z dnia [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w dniu [...] września 1991 r. J. B. i na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] otrzymał od swoich rodziców ½ domu mieszkalnego położonego w miejscowości Ł. Następnie w dniu [...] maja 2005 r. skarżący odkupił od rodziców pozostałą część domu zaciągając na ten cel kredyt hipoteczny w wysokości 17 000 zł. W dniu [...] sierpnia 2005 r. sierż. J. B. złożył wniosek do Dyrektora Aresztu Śledczego o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego o powierzchni odpowiadającej potrzebom jego rodziny. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej. Od wskazanej decyzji sierż. J. B. odwołał się do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy finansowej. W dniu [...] 2005 r. organ II instancji wydał decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Aresztu Śledczego dnia [...] wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Od powyższej decyzji skarżący ponownie wniósł odwołanie, w którym wskazał, że spełnia warunki przyznania lokalu mieszkalnego określone w ustawie o Służbie Więziennej tj. jest funkcjonariuszem w służbie stałej, zajmowana przez jego rodzinę powierzchnia mieszkalna jest niższa niż określona w ustawie o Służbie Więziennej oraz, że zamieszkuje w miejscowości pobliskiej w rozumieniu powołanej wyżej ustawy. Skarżący spełnia również warunki określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom służby więziennej, ponieważ zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego. Ponadto art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej przewiduje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżona decyzję i odmówił przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Na powyższą decyzję J. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt. III SA/Lu 108/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Sąd uchylając decyzję wskazał na konieczność dokładnego zbadania stanu faktycznego, poprzez ustalenie czy skarżący jest właścicielem lub współwłaścicielem domu (nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym) położonego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, jaki jest jego udział we współwłasności tej nieruchomości i czy powierzchnia odpowiadająca temu udziałowi nie przekracza powierzchni mieszkalnej stanowiącej przesłankę przyznania pomocy finansowej. Sąd wskazał również na konieczność ustosunkowania się przy ponownym badaniu sprawy do zarzutów i wniosków skarżącego odnoszących się do decyzji organu I instancji. W dalszej części uzasadnienia decyzji, organ odwoławczy podkreślił, że podczas uzupełniającego postępowania dowodowego szczegółowo zbadano zarzuty zawarte w odwołaniu J. B., nie znalazły one jednak potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalono, że skarżący mieszka z czterema członkami rodziny, których na podstawie art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej uwzględnia się przy ustaleniu przysługującej funkcjonariuszom powierzchni mieszkalnej. Uwzględniając normy powierzchni określone w powołanym wyżej przepisie, przysługujące na każdego członka rodziny funkcjonariusza ustalono, że J. B. przysługuje lokal o powierzchni 35 m2. Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że J. B. stał się właścicielem całego domu mieszkalnego położonego we wsi Ł. W dniu [...] sierpnia 2006 r. powołana przez organ I instancji komisja wraz ze skarżącym dokonała pomiaru domu i ustaliła, że jego powierzchnia użytkowa wynosi 96,20 m2 , natomiast powierzchnia mieszkalna 48,31 m2. Przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej komisja uwzględniła oświadczenie J. B. odnośnie przeznaczenia poszczególnych pomieszczeń. Do dokonanych pomiarów uwag nie zgłoszono. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy stwierdzono ponadto, że w dniu składania wniosku funkcjonariusz miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, gdyż był już właścicielem całego domu mieszkalnego. Zgodnie z art. 90 ust. 1 w związku z art. 85 ust. 1-3 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, funkcjonariuszowi służby więziennej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego, przy czym szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej określonej zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zgodnie z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Zgodnie natomiast z art. 91 ust.1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, lokalu mieszkalnego w drodze decyzji nie przydziela się funkcjonariuszowi, który jest właścicielem lub współwłaścicielem w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Pomoc finansowa może zostać przyznana jedynie w sytuacji jeśli jego potrzeby mieszkaniowe nie są zaspokojone. Po dokonaniu analizy stanu faktycznego i prawnego organ II instancji stwierdził, że w chwili złożenia wniosku o udzielnie pomocy finansowej określonej w art. 90 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, J. B. miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a zatem w ocenie organu brak jest podstaw do przyznania mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pismem z dnia [...] września 2006 r. J. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił : - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej w związku z § 5 ust 3 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej, co doprowadziło do wydania decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej mimo spełnienia przez skarżącego przesłanek do jej przyznania; - naruszenia przepisów postępowania w tym: art. 6, art. 7 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedołożenie należytych starań dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz naruszenie art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Jednocześnie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji lub uchylenie decyzji obydwu instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia i podtrzymał w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badając zaskarżoną decyzję, sąd ocenia czy podczas jej wydawania nie doszło do naruszenia przepisów prawa formalnego bądź prawa materialnego, przez jego niewłaściwe zastosowanie czy nieprawidłowa wykładnię. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie do takiego naruszenia prawa doszło i tym samym skarga podlegała uwzględnieniu. Kwestie związane z mieszkaniami funkcjonariuszy Służby Więziennej uregulowane zostały w Rozdziale 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz.U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.), w przepisach art. 85 – 95, które stanowią przede wszystkim ogólną zasadę, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszowi uwzględnia się jego stan rodzinny, stopień służbowy lub zajmowane stanowisko oraz normy dodatkowe przysługujące osobom uprawnionym na podstawie przepisów odrębnych, jednak nie więcej niż z dwóch tytułów. Jednostkowa norma powierzchni mieszkalnej wynosi od 7 m2 do 10 m2. Uprawnienie powyższe może być realizowane poprzez przydzielenie funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej (art. 85 – 87 i 91 – 92 ustawy o Służbie Więziennej) albo poprzez przyznanie mu równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (art. 89 cyt. ustawy), bądź poprzez udzielenie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego (art. 90). W rozpoznawanej sprawie skarżący, będący funkcjonariuszem Służby Więziennej w służbie stałej (do służby wstąpił [...] listopada 1996 r.), w dniu [...] sierpnia 2005 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (k.11). Ze zgromadzonych w aktach administracyjnych materiałów wynika, że w dniu wstąpienia do służby dysponował udziałem we współwłasności (1/2) nieruchomości położonej w miejscowości Ł., gm. L., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], zabudowanej domem mieszkalnym w stanie surowym. Wyżej wymieniony udział w połowie działki i domu otrzymał wraz z żoną w dniu [...] września 1991 r. od swoich rodziców w wykonaniu umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego (k. 2). Jak wynika z poświadczenia zameldowania na pobyt stały, od [...] września 1994 r. skarżący wraz z żoną i trójką dzieci zamieszkiwał w części domu otrzymanej od rodziców, a zajmowana przez niego powierzchnia obejmowała 24,16 m2, podczas gdy przysługująca mu powierzchnia mieszkalna wynosiła 35 m2 bowiem posiadał prawo do 5 norm zaludnienia (k. 13 i 58). W związku z koniecznością poprawy warunków mieszkaniowych, skarżący w dniu [...] maja 2005 r. zakupił od rodziców pozostałą część działki i domu (akt notarialny, rep. A nr [...], k. 9), a następnie wystąpił o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o czym mowa wyżej. Do wniosku załączył wcześniej wymienione dokumenty – akty notarialne oraz kopię umowy kredytu hipotecznego przeznaczonego na zakup udziału w nieruchomości. Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego określone zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. z 2003 r., Nr 132, poz. 1235). Jak wynika z przepisów zamieszczonych w powołanym rozporządzeniu, pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał (§ 2 rozp.). Pomoc taką przyznaje się na pisemny wniosek funkcjonariusza, a do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez funkcjonariusza o lokal mieszkalny lub dom w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, a w szczególności: 1) umowę o spłatę zobowiązań finansowych zaciągniętych na cele mieszkaniowe, 2) umowę ze spółdzielnią mieszkaniową, 3) umowę z firmą developerską, 4) umowę kupna lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną, 5) pozwolenie na budowę wraz z kosztorysem sporządzonym przez osobę uprawnioną na podstawie odrębnych przepisów. Stwierdzenie "w szczególności" oznacza, że katalog dokumentów określonych w tym przepisie nie jest zamknięty. Mając na uwadze cytowane uregulowania, błędne jest twierdzenie, że pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) jest świadczeniem, które odnosi się do sytuacji, która ma nastąpić w przyszłości. Skoro bowiem zgodnie z przepisami cytowanego rozporządzenia, dokumentami potwierdzającymi fakt ubiegania się o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny może być między innymi umowa kupna lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), oznacza to, że ustawodawca przewidział możliwość przyznania takiej pomocy na lokal (dom) już zakupiony, będący w posiadaniu wnioskującego o przyznanie takiej pomocy. Również sama ustawa o Służbie Więziennej nie przewiduje wygaśnięcia prawa do uzyskania takiej pomocy na skutek upływu czasu, czy też zrealizowania zamierzenia, na jakie pomoc jest przeznaczona, a przez wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. Art. 90 ust. 1 mówi wprawdzie, że pomoc finansowa przysługuje na "uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego " lecz stwierdzenie to określa jedynie cel, na jaki pomoc jest przyznawana, nie limitując czasu, w jakim może być przyznana. Jeśli więc przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy, to dopóki roszczenie się nie przedawni, może być skutecznie dochodzone przez funkcjonariusza (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 grudnia 2004 r., I SA 1907/03, Lex nr 162309 i wyrok NSA z dnia 4 lutego 2000 r., I SA 324/99, Lex nr 53778). W rozpoznawanej sprawie skarżący, składając wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej złożył dokumenty, z których wynika, że przed zakupem udziału we współwłasności domu spełniał warunki do przyznania mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a co za tym idzie do pomocy finansowej na uzyskanie takiego lokalu. A zatem, wbrew stanowisku organów wydających decyzje w tej sprawie, jeżeli przed zakupem udziału w nieruchomości spełniał ustawowe przesłanki do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie domu, pomoc taką należy mu przyznać, niezależnie od okoliczności, że w dacie złożenia wniosku ten dom stał się jego własnością na podstawie umowy kupna zawartej przed jego złożeniem. Z tych też względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.