II OSK 1601/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1362/04 w sprawie ze skargi P. K. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 28 października 2003 r. nr XXXI/244/IV/2003 w przedmiocie wyboru ławników sądowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P. K. na rzecz Miasta Poznania kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II OSK 1601/06 U z a s a d n i e n i e Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1362/04 po rozpoznaniu skargi P. K. na uchwalę Rady Miasta Poznania z dnia 28 października 2003 r. Nr XXXI/244/IV/2003 w przedmiocie wyboru ławników sądowych - skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w wyniku tajnego głosowania dokonano zaskarżoną uchwałą podjętą na podstawie art. 160 ( 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych /Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm./ wyboru ławników do Sądu Rejonowego Pracy w Poznaniu na kadencję 2004 - 2007, wymienionych w załączniku do uchwały, zawierającym wykaz 161 osób wraz z ich danymi osobowymi oraz wskazanie instytucji zgłaszającej kandydatów na ławników. Po uprzednim wezwaniu Rady Miasta Poznania do usunięcia naruszenia prawa wymienioną uchwałą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę uchwałę wniósł P. K. zarzucając wydanie jej z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, między innymi art. 164 ( 1 zdanie drugie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, wyrażając pogląd, że uchwała powinna wskazać oddzielnie ławników wybranych spośród kandydatów zgłoszonych przez terenowe organy administracji i oddzielnie spośród kandydatów zgłoszonych przez związki zawodowe. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Poznania podniósł, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego w sprawie. P. K. wniósł pismo procesowe w z dnia 7 lutego 2006 r. wskazując, że zostały zaskarżoną uchwałą naruszone przepisy: art. 162 ( 3, art. 162 ( 2, 164 ( 1 zadanie drugie Prawa o ustroju sądów powszechnych a także przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a w tym art. 42 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Wyjaśnił też, że swój interes prawny do zaskarżenia przedmiotowej uchwały upatruje w tym, że w wydanym przez Sąd Rejonowy w Poznaniu X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyroku z dnia 23 lutego 2003 r. sygn. akt XP 531401 zasiadali dwaj ławnicy wybrani i powołani kwestionowaną uchwałą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za niezasadną. Sąd wskazał, że w myśl art. 182 Konstytucji RP udział obywateli w sprawowaniu obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości określa ustawa. Zasadę tą konkretyzuje art. 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych w ten sposób, że wedle tego przepisu, w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości biorą udział obywatele przez uczestnictwo ławników w rozpoznawaniu spraw przed sądami w pierwszej instancji, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Udział ten polega na uczestnictwie w rozpoznawaniu spraw, przy rozstrzyganiu których ławnicy mają równe prawa z sędziami. Warunki, jakim powinni odpowiadać kandydaci na ławników określa ustawa. Kandydatów na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych zgłaszają w równej liczbie terenowe organy administracji rządowej, związki zawodowe oraz organizacje pracodawców /art. 162 ( 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych/. Zasady zgłaszania ławników, opiniowania kandydatów i ich wyboru określa ustawa. Kandydatury na ławników do Sądu Rejonowego Pracy w Poznaniu E. G. i T. J. zostały zgłoszone przez Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" Zarząd Regionu Wielkopolska. Został w ocenie Sądu spełniony ustawowy parytet pomiędzy poszczególnymi kategoriami kandydatów na ławników określony w art. 162 ( 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych w odniesieniu do tych kandydatów. Nie jest też według Sądu I instancji zasadny zarzut dotyczący braku wymienienia w treści zaskarżonej uchwały oddzielnie ławników wybranych spośród kandydatów zgłoszonych przez poszczególne uprawnione podmioty, bowiem brak jest przepisu, który by obligował do sporządzenia zaskarżoną uchwałą odrębnych list ławników rekomendowanych przez poszczególne uprawnione instytucje. Prawidłowa też jest podstawa prawna zaskarżonej uchwały, to jest art. 160 ( 1 i 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych, stosownie do tej regulacji bowiem wybór ławników do sądów okręgowych i sądów rejonowych należy do rady gminy. Jako niezasadny Sąd I instancji uznał też zarzut dotyczący konieczności ogłoszenia zaskarżonej uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego jako aktu prawa miejscowego, bowiem zaskarżona uchwała nie jest aktem prawa miejscowego. Przepisy ustawy o ustroju sądów powszechnych regulujące zasady i tryb wyboru ławników ani też żadne inne przepisy ustawowe nie upoważniają gminy do stanowienia w tym zakresie aktów prawa miejscowego. Wybór obywateli uczestniczących w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości jest przy tym zadaniem o charakterze ogólnopaństwowym, a nie o lokalnym znaczeniu, nie służy bowiem zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej /por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2005 r. sygn. akt P 16/04-OTK-A 2005/10/119/. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. K. reprezentowany przez adwokata A. Z. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 145 ( 1 pkt 1 lit. a i lit. c poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały: 1/ przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, a to: - art. 162 ( 3 poprzez nie zasięgnięcie o wszystkich kandydatach na ławników informacji od właściwych organów Policji oraz Krajowego Rejestru Karnego, - art. 162 ( 2 poprzez niespełnienie ustawowego wymogu zgłaszania kandydatów na ławników w równej liczbie przez terenowe organy administracji rządowej, związki zawodowe oraz organizacje pracodawców, - art. 164 ( 1 zdanie 2 poprzez brak oddzielnych list ławników spośród kandydatów zgłoszonych przez terenowe organy administracji rządowej oraz przez związki zawodowe, - art. 158 poprzez wybór na ławników 5 osób notowanych w kartotekach Policji z powodu popełnienia wykroczeń drogowych, 2/ art. 42 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych poprzez nie opublikowanie zaskarżonej uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego jako aktu prawa miejscowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej obszernie odnosi się do treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wyrażając pogląd, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie jest właściwe. Polemizuje się z poglądami Sądu w kwestii rozumienia pojęcia "w równej liczbie" zgłaszają kandydatów na ławników podmioty uprawnione, jak też co do tego, czy możliwy był wybór na ławnika osoby ukaranej za wykroczenie drogowe. Wskazuje się też, że podjęcie uchwały jest obligatoryjne a uchwała wywołuje skutki zewnętrzne i pomimo, iż reguluje szczegółowe zagadnienia, to z tej przyczyny nie traci przymiotu przepisu prawa miejscowego. Jako przykład podaje się uchwałę w sprawie regulaminu wynagradzania nauczycieli czy też uchwałę w sprawie trybu zarządzania mieniem komunalnym. W skardze kasacyjnej wnosi się o zmianę zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła Rada Miasta Poznań wnosząc o oddalenie tej skargi podnosząc, że podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego są niezasadne. Zaskarżona uchwała nie jest aktem prawa miejscowego i nie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego. Przepis art. 13 ustawy o ogłaszaniu aktów prawnych normatywnych i innych aktów prawnych zawiera katalog aktów prawnych podlegających publikacji. Przedmiotowa uchwała podlegałaby publikacji, gdyby wynikał taki obowiązek z przepisu szczególnego /art. 13 pkt 10/, albo stanowiłaby akt prawa miejscowego. Uchwała w sprawie wyboru ławników nie ma charakteru prawa miejscowego i jej wejście w życie nie jest uwarunkowane ogłoszeniem w dzienniku urzędowym. Nie istnieje też przepis szczególny nakazujący publikację takiej uchwały. Nietrafne są również zarzuty dotyczące nieprawidłowego procedowania w sprawie przez organ gminy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna podlega oddaleniu z tej przyczyny, że została wniesiona przez podmiot nie mający uprawnień do skorzystania z tego środka prawnego ze względu na brak interesu prawnego w sprawie. Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym skargę do sądu administracyjnego na uchwałę rady gminy może wnieść podmiot, którego interes prawny został tą uchwałą naruszony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, do którego wpłynęła skarga na przedmiotową uchwałę, wezwał skarżącego do sprecyzowania, w czym upatruje naruszenie swojego interesu prawnego zaskarżoną uchwałą. Skarżący wskazał, że według niego jego interes prawny został naruszony tym, że w sprawie ze stosunku pracy, w której był stroną, orzekało dwóch ławników pochodzących z wyboru dokonanego zaskarżoną uchwałą. W istocie zatem drogą zaskarżenia uchwały w sprawie wyboru ławników skarżący zamierzał doprowadzić do wykazania wadliwości orzeczenia sądu zapadłego z udziałem określonych ławników. Powołana przez skarżącego okoliczność nie może być potraktowana jako spełnienie ustawowej przesłanki /z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym/ posiadania interesu prawnego w sprawie, który nadto został naruszony przedmiotową uchwałą. Zainteresowanie skarżącego usunięciem z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały wynika z jego interesu faktycznego, nie ma natomiast związku z interesem prawnym, a więc takim, który jest chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego. Brak interesu prawnego wnoszącego skargę kasacyjną powoduje konieczność oddalenia tej skargi na zasadzie art. 184 ppsa. Zauważyć wypada, że Wojewódzki Sąd Administracyjny także obowiązany był w pierwszym rzędzie ustalić, czy podmiot wnoszący skargę ma w sprawie interes prawny w rozumieniu art. 50 ( 1 ppsa, lecz pomimo, iż podjął próbę wyjaśnienia tej kwestii żądając od skarżącego stosownych wyjaśnień, nie zajął w tym przedmiocie wyraźnego stanowiska, co należy potraktować jako wadę, która nie powoduje jednak konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku.