I FZ 513/06

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w I Wydziale Izby Finansowej zażalenia Grzegorza J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 sierpnia 2006 r., I SA/Gd 534/06 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Grzegorza J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 kwietnia 2006 r., (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej Izby Skarbowej w G. (...) z dnia 9 stycznia 2002 r. w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące: maj, czerwiec, lipiec i sierpień 1998 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Grzegorz J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 kwietnia 2006 r., (...) - odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Izby Skarbowej w G. z dnia 9 stycznia 2002 r., (...) określającej wymiar podatku od towarów i usług za miesiące: maj, czerwiec, lipiec i sierpień 1998 r. W swej skardze Grzegorz J. zawarł wniosek o wstrzymanie w całości decyzji wcześniejszych, jako wydanych w granicach tej samej sprawy, tj. decyzji wyżej powołanej - ostatecznej, wymiarowej z dnia 9 stycznia 2002 r. oraz wcześniejszej decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 27 września 2001 r., (...), a to z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podał, że decyzje określające wymiar opiewają na "niebagatelną sumę", a on jest zadłużony zarówno wobec budżetu państwa, jak i wobec PKP S.A. - będących właścicielem jego mieszkania, a także wobec innych podmiotów prywatnych "z różnych tytułów". Odwołał się też do korzystnej dla niego decyzji Sądu Rejonowego w Gdańsku o rozłożeniu należności sądowych na raty, co także uczynił Zakład Gospodarowania Nieruchomościami PKP S.A., choć i tak grozi mu eksmisja z mieszkania. Ponadto, zarobki jego są niewysokie, zaś jego wynagrodzenie zostało zajęte na poczet długów, więc suma jaką dysponuje ledwie wystarcza mu na codzienne życie. Dlatego w przypadku wykonania tych wymiarowych decyzji organów obu instancji utraciłby zupełnie środki do życia i byłby zmuszony zaniechać płacenia ciążących na nim grzywien, co z kolei spowodowałoby niewątpliwie zamianę jej na areszt. W konsekwencji straciłby pracę i nie mógłby spłacać swoich długów. I dlatego wykonanie tych decyzji naraziłoby go na znaczną szkodę i spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2006 r. - I SA/Gd 534/06 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odwołując się do normy prawnej z art. 61 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana ze względu na jej charakter. Jest to decyzja odmawiająca czegoś, a więc trudno ją wykonać. Sąd powołał się na stanowisko doktryny wyjaśniające, że przedmiotem wstrzymania wykonania mogą być tylko takie akty lub czynności administracyjne, które nadają się do wykonania, w szczególności w drodze egzekucji administracyjnej. Zaskarżona skargą decyzja z dnia 28 kwietnia 2006 r. o odmowie uchylenia decyzji wymiarowej jako decyzja odmawiająca czegoś nie nadaje się do wykonania, a więc postępowanie w przedmiocie wstrzymania tej decyzji jest bezprzedmiotowe i wobec tego Sąd nie mógł uwzględnić wniosku o jej wstrzymanie. WSA ponadto zauważył, że "z literalnego brzmienia" art. 61 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż sąd administracyjny może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w par. 1, a więc aktu lub czynności będących przedmiotem skargi, tymczasem strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania nie zaskarżonej decyzji, lecz poprzedzającej ją decyzji organów podatkowych. Na opisane postanowienie WSA odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji strona skarżąca wniosła zażalenie z dnia 5 września 2006 r., żądając jego uchylenia lub jego zmianę i wstrzymanie wykonania decyzji Izby Skarbowej w G. z dnia 9 stycznia 2002 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w G. z dnia 27 września 2001 r. - określających wymiar podatku VAT. Jednocześnie na podstawie art. 196 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. W zażaleniu podniesiono, iż nie jest prawdą, jakoby możliwość wstrzymania dotyczyła jedynie decyzji będącej przedmiotem skargi. Instytucja ta bowiem może mieć zastosowanie nie tylko do zaskarżonego aktu, ale także do wszystkich innych, podjętych w postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Ponieważ decyzja Izby Skarbowej z dnia 9 stycznia 2002 r., jak i decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 27 września 2001 r. zostały wydane w granicach tej samej sprawy, poza tym nadają się do wykonania w drodze egzekucji administracyjnej, dlatego strona miała prawo wnieść o wstrzymanie ich wykonania, a Sąd powinien był zbadać czy istnieją przesłanki do wstrzymania wykonania tych decyzji. Jeszcze raz więc podkreślono, że wykonanie tych decyzji narazi skarżącego na znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki. W Końcowej części wywodu ponownie podniesiono, że WSA nie odniósł się do wniosku o wstrzymanie wykonania tych wcześniejszych, wymiarowych decyzji i dlatego wnioski zażalenia zasługują na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest zasadne. Rację ma jego autor twierdząc, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku miał obowiązek rozpatrzyć zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Izby Skarbowej z 9 stycznia 2002 r. oraz decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z 27 września 2001 r. W początkowym okresie stosowania przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojawiały się co prawda pewne spory co do przedmiotowego zakresu normy zawartej w końcowej części art. 61 par. 3 tej ustawy, jednakże późniejsze orzecznictwo oraz komentatorzy opowiedzieli się za poglądem o możliwości badania w ramach art. 61 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie tylko decyzji zaskarżonej, ale również wcześniejszych decyzji - ściśle związanych z tą zaskarżoną, jako wydanych w granicach tej samej sprawy /por. nie publ. postanowienia NSA z dnia: 16 maja 2005 r. - II OZ 363/05 i 29 lipca 2005 r. II OZ 88/05, a także J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2004 r., str. 122 oraz B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wydawnictwo Zakamycze 2005 r., str. 169/. W niniejszej sprawie decyzją zaskarżoną była decyzja odmawiająca uchylenia decyzji określającej wymiar podatku. Rację miał Sąd pierwszej instancji, iż ta decyzja ze względu na swój charakter - tj. decyzja odmawiająca czegoś - nie nadawała się do wykonania. Jednakże decyzje będące przedmiotem zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania, to decyzje wymierzające podatek, a zatem możliwe do wykonania, także w ramach egzekucji administracyjnej. Niewątpliwie, z materialnoprawnego punktu widzenia decyzje wymiarowe Izby Skarbowej i Inspektora Kontroli Skarbowej, to decyzje wydane w ramach tej samej sprawy /por. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2005 r., str. 301/. Skoro więc istniała możliwość ich wykonania i mieściły się one w przedmiotowym zakresie normy z art. 61 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to Sąd pierwszej instancji miał obowiązek rozpatrzeć zasadność wniosku o wstrzymanie ich wykonania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku tego nie uczynił. Stanowi to wadę prawną i tym samym przyczynę przyjętego przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania Sąd pierwszej instancji będzie musiał rozważyć wystąpienie zagrożeń wskazanych w art. 61 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na skutek ewentualnego wykonania decyzji wymierzających podatek - Izby Skarbowej z 9 stycznia 2002 r. oraz Inspektora Kontroli Skarbowej z 27 września 2001 r. Zauważyć dodatkowo należy, że Sąd pierwszej instancji objął rozpoznaniem wniosek, z którym strona nie wystąpiła, a mianowicie rozważył dopuszczalność wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie uchylenia, czyli decyzji zaskarżonej. Jednakże instytucja wstrzymania wykonania decyzji oparta jest o zasadę skargowości, więc brak było podstaw do rozpatrywania sprawy, której strona nie wszczęła. Dla odmiany zaś, pomimo umieszczenia w zażaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji na podstawie art. 196 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis zawiera w swej treści wyraźną kompetencję wyłącznie dla wojewódzkiego sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie zajął żadnego stanowiska w przedmiocie tego wniosku. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 par. 1 w zw. z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w sentencji postanowienia.