I OSK 746/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Joanna Runge-Lissowska (spr.) Protokolant Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Bd 49/06 w sprawie ze skargi I. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku na rzecz I. A. 68 zł (sześćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 15.03.2006 r. sygn. akt II SA/Bd 49/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu skargi I. A., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...], którymi przyznano zaliczkę alimentacyjną na J. N., reprezentowanego przez matkę I. A. – na okres od 1.09.2005 r. do 31.08.2006 r. w wysokości 170 zł miesięcznie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem sprawy jest kwestia ustalenia dochodu rodziny, który ma znaczenie dla ustalenia wysokości zaliczki, bowiem kwestia istnienia uprawnienia do przyznania zaliczki alimentacyjnej jest bezsporna. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego nie więcej jednak niż: w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione – 170 zł dla osoby uprawnionej albo 250 zł, gdy osoba uprawniona legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, jednak stosownie do art. 2 pkt 8 tej ustawy w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy, kwotę zaliczki zwiększa się odpowiednio do 300 zł lub 380 zł. Do ustalenia dochodu rodziny ustawa ta w art. 18 ust. 2 odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) – kontynuował Sąd, podając, iż art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach, jako dochód rodziny uznaje przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, przy czym pkt 10 tego artykułu jako okres zasiłkowy określa okres od 1 września do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Biorąc pod uwagę, że w przypadku skarżącej okres zasiłkowy dotyczył okresu od 1.09.2005 r. do 31.08.2006 r., to rok kalendarzowy poprzedzający ten okres, to rok 2004 i tylko w zakresie czasowym od 1.01.2004 r. do 31.12.2004 r. należy badać przeciętny, miesięczny dochód rodziny i jako niedopuszczalne uznać należy wszelkie próby zaliczania dochodów uzyskanych w innym okresie niż rok kalendarzowy, poprzedzający okres zasiłkowy – stwierdził Wojewódzki Sąd (organy doliczyły do dochodu rodziny za 2004 r. dochód uzyskany przez skarżącą w lipcu 2005 r., co zarzuciła w odwołaniu i skardze, powołując się na § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.)), uznając, iż § 18 rozporządzenia w sprawie sposobu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, stanowi jedynie uszczegółowienie metody obliczania wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, jednak jego stosowanie jest ograniczone ramami wymaganymi regulacją ustawową, wyraźnie określającą zakres czasowy uzyskiwania dochodu, który podlega uwzględnieniu. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi do ponownego rozpatrzenia bądź uchylenia wyroku i oddalenia skargi i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4a, art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 18 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w związku z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, poprzez błędną ich wykładnię skutkującą przyjęciem, że zakresem czasowym uzyskiwania dochodu, który podlega uwzględnieniu jest jedynie rok kalendarzowy, poprzedzający okres zasiłkowy. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że ustawodawca przyjął generalną zasadę ustalania dochodu rodziny z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, przewidział jednak możliwość zaistnienia zmian w dochodzie tak na korzyść, jak i na niekorzyść świadczeniobiorcy, na co wskazuje art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którymi koreluje § 17 i szczególnie ważny dla tej sprawy § 18 cyt. rozporządzenia, który do dochodu rodziny dodaje kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Również art. 25 ust. 1 i 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazuje powiadomienie organu wypłacającego świadczenie o zmianie liczbie członków rodziny i uzyskanym dochodzie, zaś organ może bez zgody strony zmienić lub uchylić decyzje o świadczeniach rodzinnych jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa – podniesiono, stwierdzając, iż przychylenie się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu wymusiłoby uznanie tych przepisów za martwe. Odpowiadając na skargę kasacyjną I. A. wiosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, co oznacza, iż może brać pod uwagę tylko zarzuty w niej postawione, nie mogąc ich poprawiać, uzupełniać, ani interpretować skargi. Do takich działań nie jest ani zobligowany ani uprawniony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy błędną wykładnię art. 5 ust. 4a, art. 3 pkt 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Art. 174 pkt 1 ppsa przewiduje jako podstawę skargi kasacyjnej naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, jednak przytaczając taki zarzut należy skierować go do tych przepisów, do których odnosił się Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie da się bowiem zarzucić sądowi błędu w wykładni przepisu, którego nie stosował. Rozpoznając skargę I. A., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy omówił w uzasadnieniu w części rozważań, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz art. 3 pkt 2 i 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 18 ust. 2 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych, a także § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, cyt. wyżej. Zarzut błędnej wykładni prawa materialnego mógł zatem dotyczyć tylko tych przepisów, bowiem tylko je Wojewódzki Sąd interpretował. Wojewódzki Sąd nie odniósł się natomiast w ogóle do art. 3 pkt 24 i art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a wobec tego zarzut ich naruszenia przez błędną wykładnię jest zupełnie nietrafny. W tej sytuacji na marginesie już tylko podnieść należy, że pkt 24 art. 3 ustawy dzieli się na niższe jednostki redakcyjne, litery od a do g, zatem przytoczenie tylko art. 3 pkt 24 nie odpowiada art. 174 pkt 1 ppsa, bowiem w istocie nie wskazuje, o który przepis chodzi. Do rozważenia zatem pozostaje zarzut błędnej wykładni § 18 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa o dłużnikach alimentacyjnych w art. 7 zawiera regulację co do zasad przyznawania świadczeń, o których w niej mowa, jedyną luką jest ta, mówiąca o dochodzie rodziny i w tym zakresie mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ta ustawa z kolei zawiera zasady przyznawania świadczeń rodzinnych i na podstawie jej art. 23 ust. 1 wydane zostało wyżej cytowane rozporządzenie. Jednak podkreślić należy, że ma ono zastosowanie tylko w ramach zasad dotyczących przyznawania świadczeń rodzinnych. Jego przepisy nie mają natomiast zastosowania do ustalania dochodu na użytek zaliczek alimentacyjnych, bowiem do ustalenia dochodu, od którego zależy ich wysokość mają zastosowanie tylko przepisy art. 3, w tym pkt 2 i 10, ustawy o świadczeniach rodzinnych, który zawiera wyjaśnienie użytych wyrażeń ustawowych, nie dając upoważnienia do jakiegokolwiek ich uzupełnienia w przepisach wykonawczych. Tak więc jeśli nawet zgodzić się z zarzutem błędnej wykładni § 18 rozporządzenia przez Wojewódzki Sąd, to i tak zarzut ten nie jest w istocie trafny. Wojewódzki Sąd bowiem dokonał błędnej wykładni tego przepisu tylko na użytek ustawy o dłużnikach alimentacyjnych, bowiem w sprawach regulowanych tą ustawą nie ma on zastosowania, ale ten błąd nie spowodował wadliwego rozpoznania skargi. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 ppsa.