II SA/Go 596/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska,, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi D.S. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby Oddala skargę - 1 - Sygn. akt II SA/Go 596/06 U Z A S A D N I E N I E Orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] grudnia 2004r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył kontrolerowi celnemu - D.S. - młodszemu dyspozytorowi celnemu - karę dyscyplinarną wydalenia ze służby celnej, za naruszenie obowiązków służbowych polegających na spożyciu alkoholu w czasie pełnienia służby w nocy z [...] kwietnia 2004r. W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i stwierdził, że wina obwinionego w zakresie pozostawania pod wpływem alkoholu w czasie pełnienia służby oraz niewykonywania poleceń przełożonego nie budzi wątpliwości. W podsumowaniu uzasadnienia orzeczenia organ I instancji stwierdził, że orzeczenie wobec D.S. najsurowszego wymiaru kary dyscyplinarnej, tj. wydalenia ze służby wynika z rażącego naruszenia przez tego funkcjonariusza celnego podstawowych obowiązków funkcjonariusza celnego tj. spożywania alkoholu na służbie oraz nie wykonywania poleceń przełożonego. Z rozstrzygnięciem organu I instancji nie zgodził się D.S. i wniósł od niego odwołanie do Dyrektora Izby Celnej. Odwołujący się zarzucił organowi I instancji naruszenie § 4 ust. 1, § 9, § 5, § 8, § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. z 2003r. Nr 156, poz. 1520), art. 6 kodeksu postępowania karnego w związku z art. 79 ustawy z 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej, nie wyjaśnienie okoliczności żądania przeprowadzenia badania krwi oraz nieuwzględnienie jego wniosku o przeprowadzenie konfrontacji funkcjonariuszy Policji G.F. i R.S. z funkcjonariuszem celnym - W.S.. Odwołujący się zarzucił także naruszenie jego prawa do obrony w zakresie zarzutu niewykonywania poleceń służbowych, gdyż o zarzucie popełnienia tego przewinienia nie był informowany w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego. W ocenie odwołującego się stan faktyczny sprawy nie został wyczerpująco wyjaśniony, bowiem nie ustalono, czy odwołujący się w trakcie służby spożywał alkohol, czy też był pod wpływem alkoholu. Stawiając powyższe zarzuty D.S. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Dyrektor Izby Celnej orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] lutego 2005r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego. Organ II instancji ustosunkowując się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu stwierdził, że uchybienia o charakterze proceduralnym nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ II instancji stwierdził, że nie budzi wątpliwości okoliczność, że D.S. w czasie pełnienia służby był pod wpływem alkoholu oraz nie wypełniał poleceń przełożonego, co stanowi naruszenie obowiązków służbowych. Organ odwoławczy stwierdził, że stan nietrzeźwości pracownika może być udowodniony przez pracodawcę wszelkimi środkami dowodowymi, jeśli zatem pracodawca nie będzie posiadał wyników badania trzeźwości pracownika np. z uwagi na odmowę poddania się tym badaniom, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, to stan nietrzeźwości pracownika może udowodnić innymi środkami np. poprzez zeznania świadków. Odnosząc się do zarzutu strony, organ administracyjny stwierdził, że w postanowieniu o wszczęciu postępowania powołano się na art. 32 ust. 1 pkt 2 i art. 36 ustawy o Służbie Celnej, co jednoznacznie wskazuje, że postępowanie toczyło się w kierunku naruszenia obowiązków służbowych oraz niewykonywania poleceń służbowych przełożonego. Orzeczenie Dyrektora Izby Celnej z [...] lutego 2005r. stało się przedmiotem skargi D.S. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Rozstrzygnięciu organu II instancji skarżący zarzucił: 1/. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. § 4 ust. 1, § 5, § 8, § 9 i § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29.08.2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych poprzez: - przekroczenie obligatoryjnego terminu na wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, - przekroczenie obligatoryjnego terminu na zakończenie postępowania dyscyplinarnego, - powołanie jako podstawy prawnej wydania postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przepisów już nie obowiązujących, - niedokładne przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz niezasadne oddalenie wniosku o przeprowadzenie konfrontacji pomiędzy funkcjonariuszami Policji G.F. i R.S. a W.S., - niedokładne i lakoniczne uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia i niepodanie przyczyn dla których odmówiono wiarygodności o mocy dowodowej złożonym przez skarżącego wyjaśnieniom oraz zeznaniom W.S. odnośnie żądania przez skarżącego przeprowadzenia badania krwi na zawartość alkoholu, 2/. naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 6 kpk w zw. z art. 79 ustawy z 24.07.1999r. o Służbie Celnej poprzez pozbawienie skarżącego prawa do obrony swoich interesów w przedmiocie zarzutu nie wykonywania polecenia służbowego, 3/. istotne uchybienie procesowe mające wpływ na wynik sprawy przez nierozważnie w sposób należyty całokształtu okoliczności sprawy i nie wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów a zwłaszcza kwestii związanych z żądaniem przeprowadzenia badania krwi na zawartość alkoholu, 4/. sprzeczność postawionego w meritum zaskarżonej decyzji zarzutu polegającego na ustaleniu, iż podczas służby "spożywał alkohol" ze stanem faktycznym ustalonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji polegającego na ustaleniu, iż na służbie "znajdował się on po spożyciu alkoholu", 5/. sprzeczność istotnych ustaleń dokonanych przez organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne z treścią zebranego w sprawie materiału przez niezasadne przyjęcie, że skarżący spożywał alkohol w czasie pełnienia służby w dniu [...] kwietnia 2004r. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania dyscyplinarnego, ewentualnie o: - uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zwrócenie sprawy organowi orzekającemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o: - zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie skarżącego od popełnienia zarzucanych mu czynów. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wyrokiem z 13 października 2005r. Sygn. akt II SA/Go 497/05 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] lutego 2005r. Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...] grudnia 2004r. Nr [...]. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, że postępowanie dyscyplinarne w niniejszej sprawie prowadzone było w kierunku naruszenie przez skarżącego obowiązków funkcjonariusza polegającego na spożywaniu alkoholu w czasie służby a nie w kierunku niewykonywania poleceń służbowych przełożonego. Zarzut niewykonywania poleceń przełożonego pojawił się dopiero w orzeczeniu dyscyplinarnym organu I instancji. Sąd uznał zatem za uzasadniony zarzut skarżącego, iż doszło do pogwałcenie jego prawa do obrony. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 13 października 2005r. , wyrokiem z 8 września 2006r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zarzut skargi kasacyjnej - naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest trafny. Zarzucone bowiem organom celnym przez Sąd I instancji uchybienie przepisom postępowania nie jest naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania dyscyplinarnego, w rozumieniu art. 540 i 540 i 540a kpk w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej. Sąd II instancji podał, że rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji powinien ocenić, czy stwierdzone przez niego naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w sytuacji, kiedy uznał, że "Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w nocy z [...] kwietnia 2004r. , kiedy skarżący pełnił służbę był w stanie nietrzeźwym". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonując tej oceny Sąd powinien w szczególności mieć na względzie postanowienia zawarte w przepisie § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnie 2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie może zatem dokonywać ustaleń służących merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Innymi słowy orzeczenie sądu administracyjnego ma charakter kasacyjny. Oznacza to, że Sąd w niniejszej sprawie nie może, czego domaga się skarżący, uchylić zaskarżone orzeczenie i umorzyć postępowanie dyscyplinarne, czy też zmienić zaskarżone orzeczenie i uniewinnić skarżącego od popełnienia zarzucanych mu czynów. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia Sąd uznał, że nie narusza ono obowiązujących przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Należy podzielić stanowisko skarżącego, iż z punktu widzenia przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. z 2003r. Nr 156, poz. 1520), organ I instancji przekroczył termin na wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Wskazać jednak należy, że termin wszczęcia postępowania dyscyplinarnego określa art. 68 ust. 1 ustawy z 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.). Stanowi on, iż postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez odpowiednio naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego ani po upływie 2 lat od popełnienia tego czynu. Słusznie zatem organ II instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że określony w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003r., termin na wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, tj. 5 dni od złożenia przez rzecznika dyscyplinarnego wniosku o wszczęcie postępowania, ma charakter terminu porządkowego (instrukcyjnego). Jego przekroczenie nie powoduje bezskuteczności czynności prawnej. Nie można zatem twierdzić, że postępowanie w niniejszej sprawie było rozpoczęte w sposób nieprawidłowy i nie powinno być w związku z tym prowadzone. Wskazać również należy, że określony w § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów termin ukończenia postępowania dyscyplinarnego (30 dni od wszczęcia), również ma charakter instrukcyjny. Przekroczenie również i tego terminu nie powoduje zatem bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania dyscyplinarnego. Skoro postępowanie wszczęto w terminie wskazanym w art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, to należało uznać, że wszczęcie postępowania było zgodne z prawem. Wskazanie natomiast w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego rozporządzenia , które w dacie wydania postanowienia już nie obowiązywało nie ma znaczenia dla wydania orzeczenia. Jak już wyżej wskazano terminy przewidziane w rozporządzeniu Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003r. mają jedynie charakter instrukcyjny i nie mogą wywoływać skutków materialnoprawnych. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że skarżący odmówił przeprowadzenia badania na zawartość alkoholu przez urządzenie elektroniczne. Z wyjaśnień skarżącego, oraz zeznań funkcjonariusza celnego W.S. wynika, że skarżący żądał przeprowadzenia badania krwi na zawartość alkoholu w organizmie. Przesłuchani natomiast w sprawie policjanci, którzy przybyli na miejsce zdarzenia zeznali, iż to oni zaproponowali skarżącemu przeprowadzenie badania krwi, ale skarżący odmówił. Należy wskazać, iż niezależnie od tego, czy skarżący żądał przeprowadzenia badania krwi na zawartość alkoholu, czy też takiego żądania nie składał, co nie zostało jednoznacznie ustalone w toku postępowania (a czego nie wyjaśniła by konfrontacja pomiędzy W.S. a funkcjonariuszami Policji), na funkcjonariuszach Policji spoczywał obowiązek wezwania karetki pogotowia, czy też dowiezienia skarżącego do właściwej jednostki np. szpitala celem pobrania próbki krwi na zawartość alkoholu. Z § 8 Zarządzenia Nr 496 Komendanta Głównego Policji z 25.05.2004r. w sprawie badań na zawartość w organizmie alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, wynika bowiem, że pobrania próbki krwi na zawartość alkoholu należy dokonać, jeżeli badany odmawia poddania się badaniu stanu trzeźwości urządzeniami elektronicznymi. Należy jednak stwierdzić, że nie wywiązanie się przez funkcjonariuszy Policji z ciążących na nich obowiązków, a w związku z tym nie przeprowadzenie badania krwi na zawartość alkoholu w organizmie skarżącego, nie oznacza, że podczas pełnienia służby nocnej z [...] kwietnia 2004r. skarżący nie spożywał w alkoholu w miejscu pracy i w związku z tym był trzeźwy. W takiej sytuacji dowodami potwierdzającymi trzeźwość, czy też nietrzeźwość skarżącego są zeznania świadków. I tak świadek W.S. - funkcjonariusz celny, oraz funkcjonariusze Policji G.F. i R.S. zeznali, że wyczuwali od skarżącego woń alkoholu, mowa jego była bełkotliwa, niezrozumiała, oraz miał zachwiania równowagi. Zeznania świadków są w tym zakresie spójne i w związku z tym nie można im odmówić wiarygodności i mocy dowodowej. Zgodnie z 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią. § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003r. stanowi natomiast, że wymierzona kara dyscyplinarna powinna być współmierna do czynu popełnionego przez obwinionego. Na zaostrzenie wymiaru kary ma jednak wpływ popełnienie czynu przez funkcjonariusza celnego będącego w stanie po spożyciu alkoholu lub środka odurzającego. Mając na uwadze powyższe uregulowania Sąd podziela stanowisko organu II instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna wydalenia ze Służby Celnej jest adekwatna do popełnionego czynu i spełni rolę wychowawczą w stosunku do skarżącego. Powyższe ustalenia wskazują na to, że skarżący na służbie znajdował się pod wpływem alkoholu. Zarzut spożywania alkoholu na służbie został skarżącemu przedstawiony zgodnie ze stanem faktycznym. Bez znaczenia dla wymiaru kary jest to, czy skarżący podczas służby spożywał alkohol, czy też, że na służbie znajdował się po spożyciu alkoholu. Nie zachodzi przypadek sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału, gdyż nie ma znaczenia to, czy skarżący spożywał alkohol w czasie pełnienia służby, czy też w czasie jej pełnienia znajdował się pod wpływem alkoholu. Z zeznań wymienionych wyżej świadków wynika jednoznacznie, że skarżący na służbie znajdował się pod wpływem alkoholu, o czym świadczyła woń alkoholu i bełkotliwa, niezrozumiała mowa. O trafności ustaleń organów obu instancji, że skarżący spożywał alkohol w czasie służby, świadczy całokształt zgromadzonego materiału dowodowego. Należy wykluczyć, by około godz. 330 bełkotliwa i niezrozumiała mowa skarżącego była skutkiem spożycia niewielkiej ilości alkoholu na uroczystości rodzinnej. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż dopiero w orzeczeniu organu I instancji wskazano, że naruszył on obowiązki służbowe poprzez nie wypełnianie poleceń służbowych a w związku z tym nie miał on możliwości obrony swoich praw, stwierdzić należy, że postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego nie zawierało zarzutu nie wykonywania przez skarżącego poleceń służbowych. Zasadą postępowania dyscyplinarnego jest to, by orzeczenie dyscyplinarne odpowiadało treści postanowienia o wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego. Z postanowienia tego funkcjonariusz celny (skarżący) dowiedział się jakie przewinienie dyscyplinarne zostało mu zarzucone. Orzeczenie dyscyplinarne nie może wychodzić poza zakres stawianych zarzutów. Z orzeczenia dyscyplinarnego organu I instancji wynika, iż organ ten stwierdził, że przeprowadzone postępowanie potwierdziło zarzuty określone we wniosku o wszczęcie postępowania o naruszenie obowiązków służbowych polegających na spożyciu alkoholu podczas służby nocnej skarżącego w dniu [...] kwietnia 2004r. Tylko za ten czyn wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby celnej. Na ten wymiar kary nie miało żadnego wpływu odniesienie się organu I instancji do kwestii nie wykonywania przez skarżącego poleceń służbowych. Skarżącemu wymierzono karę dyscyplinarną wyłącznie za naruszenie obowiązków służbowych polegających na spożyciu alkoholu podczas pełnienia służby. Świadczy o tym również to, iż w uzasadnieniu orzeczenia organu I instancji kwestie nie wykonywania przez skarżącego poleceń służbowych potraktowano marginalnie. Wynika to z użytego sformułowania: "na oddzielne potraktowanie zasługuje sprawa nie wykonywania przez obwinionego polecenia służbowego". Oznacza to, iż kwestia nie wykonywania poleceń służbowych potraktowana została w uzasadnieniu orzeczenia jako nie mająca bezpośredniego związku z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy. Utrzymując w mocy orzeczenie organu I instancji, organ odwoławczy zbędnie zajął się tą marginalną kwestią. Reasumując należy stwierdzić, iż skarżącemu przedstawiono zarzut naruszenia obowiązków służbowych polegający na spożyciu alkoholu podczas służby. Za czyn ten wymierzono mu karę dyscyplinarną a trafność tego orzeczenia potwierdziło orzeczenie organu II instancji. Mając na uwadze powyższe, Sąd postanowił oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). II SA/Go 596/06 9.01.2007r. ZARZĄDZENIE 1. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi skarżącego, 2. Za 30 dni. As. WSA Michał Ruszyński